Morgunblaðið - 01.07.1967, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 01.07.1967, Blaðsíða 12
12 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 1. JÚLÍ 1967. Ho Chi Minh komm- únisti og þjóðernissinni Eftir John Roderick (Takíó — Associated Press) HO CHI MINH, hinn grannvaxni og virðulegi faðir Norður-Víet- nam, talar átta tungumál. Eitt þeirra er þögn. Hann þarf á þeim ölluma að halda í viðureign- iinni við þann aragrúa afla, sem eru honum andstæð í baráttu hans til að sameina Víetnaim »ndir óhiáðum kommúnista- iflána. Eins ag allir leiðtogar, sern eigast við í Víetnam, glímir hann við tornáðnar gátur, sem hvonki fiullkominn sigur né ósig ur mundu leysa farsællega. Hann veit, að vinni hann sigur yfir Suður-Víetnam nú, leggur hann allt Víetnam að fótum * sbóra bróður, Rauða-Kína. Þannig reisir þessi 77 ára gamli florseti Norður-Víetnam Bandaríkjunum niíðstöng, en verður um leið að vera á verði gagnvart nágranna sínum í tiorðri. Eitt vandamál hans er það, að hann er ekki einn maður, heldur margir. Hann er leiðtogi kommúnistaríkis, sem reynir að ná undir sig grannríki sínu. Hann er yfirmaður herja, sem eiga í styrjöld við Bandaríkja- menn, Filippseyinga, Suður- Kóreumenn, Ástralíumenn, Ný- sjálendiniga og Thailendinga, — þjóðir, sem brugðizt hafa með vopnum við hjálparbeiðni hins hrjáða grannríkis, Suður-Víet- nam. Smáríki hans mundi undir venjuLegum kringumstæðum oft sjást, en sjaldan heyrast á al- þjóðanáðstefnum kommúnista. í>ar sem ibúatala lands hans er urm 16 milljónir manna, svipuð og í syðra rikinu", mundi hann standa í skugga manna á borð við Kíniverjann Mao Tse Ttng og leiðtoga Rússa, Leonid Brezhnev, sem saman hafa yfir niæstum milljarði manna að náða. En vegna fréttaflutnings um allan heim af 22 ára stríði í landinu, er Ho hampað mjög á öllum samkundum kommún- ista, um hann rætt, við hann nætt og gælt á alla lund. Hann verður að taka á allri kænsiku ainni, ekki aðeins til að lúta ekki í kegpa haldi fyrir óvina- herj.uim sínum, heldur og til að lenda ekki milli steins og sleggju í vaklastreitu Rúsisa og Kínverja. Þótt þessar álhyggjur ætbu að • nægja hrverjum manni, verður Hb ofan á allt annað að lei/ka ívetm skjöldum heima fyrir: Að vera bæði þjóðernissinni og faommúnisti. í 13 ár samfleytt hefur hann verið einvaldur í Norður-Víetnaim. En fyrir mörg um samlöndum sínum er hann „Höðurlandsvinurinn Ho", hinn éflcafi þjóðernissinni, sem leiddi Víetnama til sigurs yfir herra- hjóðinni Frökkum árið 1954. Það er þjarmað hart að honum ár öllum áttum. Bandariskar fkxgvélar láta kúlum og sprengj um rigna yfir land hans, og í suðri ylja Bandaríkjamenn og handamenn þeirra henmönnuim Hbs og Víetkong undir uggum. Og til að bæta gráu ofan á •vart, hvetja ráðamenn í Mbskvu ag Peking hann til að berjast til síðasta manns. (Mao formaður og varnarmála- ¦feðherra hans og væntanlegur wrtftaki, Lin Piao, marskálkur, *ru höfundar kenningarinnar «m „Stríð fólksins." „Valdið út úr byssuhlaupinu", er eitt Bgasta orðtæki Maos. Hinir iversfcu höfundar kenningar- iíta á Víetnam sem til- jnastöð fyrir hugmyndir sín- Hf Ho verður sigursæll, má búast við geysivíðtækum eftir- köstum í kammúnistarikjun- um. Leiðtogarnir í Kreml lýsa því yfir, að þeir trúi ekfci lengur á „Stríð fólksins", hsldur á „Friðsamlega sambúð". f þeirri kenningu er því haldið fram, að kommúnisminn geti náð fram- gangi með þingræðislegum að- ferðum, og þess vegna, þótt þeir veiti Ho hernaðarlegan stuðning, mundu þeir eflaust fagna því, ef hægt væri að komast að samningum, auðvitað að því til- skildu að kommúnistar hagnist á þeim. Rússar óttast, að eyðingarstríð með kjarnonkuivopnuim mundi ekki aðeins þurrka út kapítal- isma, heldur um leið kommún- isma. En Mao vex þessi hætta ekkert í auiguim. Eitt sinn stát- aði hann aif því, að jafnvel þótt varpað væri kjarnorkusprengj- um á Kína, yrðu altént eftir svo sem 200 milljónir manna, meira en nóg til að halda áfram, þar sem frá var horfið. Svo er að lokum það, að Rúss- ar hafa enga löngun til að sjá hina kíniversku keppinauta sína færa út áhrifakvíar sínar í Suð- austur-Asíu. Hvernig bregzt Ho við þess- um ýmsu ásóknum fjandmanna og bandamanna sinna? f styrjöldinni beitir hann skæruihernaði, hryðjuverkum og stöku sinnurn venjulegum hern- aði ef aðstæður eru honum í hag. Menn þeir, sem hann setur traust sitt á, eru flestir hálf- nafctir, hálfsolnir, án verndar úr lafti og fatækir af flutninga- tæikjum, sfcriðdrekum og meiri- háttar skotvopnum. Helztu hern aðarlegir kostir þeirra er þraut- seigja, hugmyndaflug og brenn- andi hatur, ásamt frumskógin- um, sem sfcýlir þeim. Yfirhers- höfðingi þeirra, Vo Nguyen Giap sem stjórnaði úrslitaorustunnx við Dienbiemphu árið 1954, er lærisrveinn Maos í sfcæruher- brögðum, en hsfur kryddað þau með nokkrum víetnömskum sér- einkennum. Ho mætir ásóknum Kírwerja með kænslku og óræðum svip. Pekingstjórnin hefur ákært Russa um svik við víetnömsku þjóðina og baktjaldamakk við Bandaríkjaimenn um að binda enda á stríðið. Víetnamar sigla milli skers og báru. Þegar að þeim kemur að taka til máls, hæla þeim Kínverjum fyrir að- stoð þeirra og þakka jafnframt Rússum, fyrir allt, sem þeir hafi gert. Þetta eru marklausar ræð- ur, sem allir sikilja þó. Ho er engiinn kjáni. Hann gæti tekið afst'öðu í deilu Rússa og Kínrverja. En hann veit sem er, að geri hann það, er meira taps að vænta en ávinnings. Hann þarfnast allrar þeirrar hjálpar, sem hann nýtur nú frá báðum aðilum. Af þessum orsökum hlustar hann hljóður á öll tilboð um hersveitir frá Rússlandi og Kína. En hann segir „Pu Yao" og „Nyet", — nei takk fyrir. Hann veit, að það ¦ tðkur stund- um lengri tíma að losa sig aftur við erlent herlið en að frá það til landsins. Ennfremur mundi það varpa skugga á þjóðernis- skjaldarmerki hans. Ho hefur .einnig séð reynsluna í Austur-Bvrópu sýna^ hve hættu legt getur verið að hafa rúss- neskt herlið í landinu. Og saga sjálfs Víietnams ber kínverskum her ekki betra vitni. í næstum þúsund ár drottnuðu Kinverjar yfir Víetnam. Þá er sótt á Hanoi-stjórnina úr ölluim áttum að semja frið, t.d. frá Vatíkaninu, Sameinuðu þjóðunum, hlutlausum þjóðum, einstökum stjórnmálamönnum og ýmsum friðarsamtökum. — Kannski freista mest ásóknir höfuðandstæðings Hos, Lyndon B. Johnsons, Bandaríkjaforseta. Varla líður noklkur vika án til- mæla frá Hvíta húsinu um samn ingafund deiluaðila. Mörgum, sem fyrir vonbrigð- um hafa orðið vegna stöðugrar neitunar hans að setjast að samn iingaborði, kann að virðast Hó þrjózkur og ósveigjanlegur mað ur. Hann er það. Auk þess er hann alveg miskunnarlaus, en hann hefur breytt svolítið um stefnu að undanförnu. Fyrir tveimur árum lýsti hann' yfir skilyrðum kommúnista fyr- ir friðarsamninguim í Víetnam. Þau voru: Heimköllun alls er- lends herliðs frá Suður-Víet- nam, viðurkenning á Víetkong, sem eina fulltrúa Suður-Víet- nama, afturhvarf til ákvæða Genfarsáttmálans og að vanda- mál Víetnams verði útkljáð af Víetnömum án erlendrar íhlut- unar. En snemma á árinu 1967 lét Ko þess óbeint getið, að þessi f j'ögur skilyrði væri aðeins „hinn rétti grundvöllur friðarumleit- ana", — en hægt væri að hefja umræður, ef Bandaríikin hættu loftárásum á Norður-Víetnam. í svarbréfi við friðarboðum John- sons í fyrstu vifcu febrúarmán- aðar sagði Ho orðrétt: „Ef banda rísfca stjórnin óskar í raun og veru eftir friðarumræðum, verð ur hún uimfram allt að stöðva sprengjuárásir og aðrar hernað- araðgerðir gegn Norður-Víet- nam skilyrðislaust." Loks er sótt á Ho innan hans eigin flokks, Lao Dong (verka- manna) flofcksins. Kínverjasinn- ar undir florystu Troong dhinh líta allar friðarviljayfirlýsingar Hos illu auga. Það sló í brýnu milli Hos og Ohinh árið 1957, og Ho rafc hann úr aðalritarastöðu flokksins. Kinversk áhrif forð- uðu Ohinh frá harðari refsingu. Nú er hann valdamifcill aftur og lœtur óspart til sín heyra. Sá armur flakksins, sem hlynntari er Rússum, lýtur for- ystu Giaps. Hann er sammála Ho um þáð að fara sér hægt og gætilega. Auk þess telur hann, að Rússar hafi imerra að bjóða bernum af nýtízfcu hergögnum og hertækni en Kínverjar. Hann kærir sig ekkert um kínverska Shlutun í Víetnam. Maðurinn, sem öll þessi hring- iða snýst um, lifir hljóðlátu og flábrotnu lífi í Hanoi. Fra-nskur blaðamaður, sem heimsótti hann í janúar, segir, að hann búi í litlu einbýlishúsi í garðinum að baki forsetahallarinnar, þar sem eitt sinn bjuggu frönsku lamd- stjórarnir. Hann sefur í hörðu trérúmi og borðar hófsamlega hrísgrjón og grænmeti, sem hann sfcolar niður með tei. Hann er uppi með fluglunum og hefur daginn á því að renna augunum yfir öll erlend blöð, sem hann getur komið höndum yfir, og snýr sér síðan að bragð- daufara lesefni, miálgögnum víetnamska kommúnistafloikks- ins. Bf vinnain kallar, sezt hann niður við vestræna ritvél og hamrar á hana með tveim finigr- um. Ho er keðjureykingamaður. Beztir þykja honum frönsfcu Gaulois-vindlingarnir, en lætur sér nægja víetnamskt tóbak, þegar hann nær ekki í þá. Hann klæðist yfirleitt aðeins víðum, stuttum kyrtli og buxum, en er mjög snyrtilegur að yfirbragði. Hann ér mjög ákafur hlust- andi og áhugasamur viðræðandi, enda hittir hann margt fólk á annríkisdagL Þegar í þeirra hópi Þessi mynd af Ho Chi Minh, forseta Norður-Víetnam, er eftir Dick Hodgins, teiknara hjá Associated Press. eru útlendingar, talar hann aft- aist við þá á einhverju hinna sex erlendu tungumála, sem hann hefur á valdi sínu. Ho Chi Minh er nefnilega ekki einangraður kommúnisti, heldur heimsmað- ur. Hann yfirgaf Vietnam 19 ára að aldri og hlaut menntun sína í London, París og loks Moskvu, iþar sem hann kynntist Lenin, Stalín og Trotsky. Árið 1927 var hann kominn til Kína og þá sem iflulltrúi kommúnistahreyfingar Suðáustur-Asiu. í lok síðarl 'heimisstyrjaldarinnar greip hann tækifæríð, kom aftur til Hanoi og setti á stofn bnáðabirgðastjóra í víetnamska hluta Indó-Kína. Þegar Frakkar komu aftur, hittu þeir Ho fyrir og reyndu að búa með honum. En það tófcst ekfci, og eftir fylgdi ellefu ára styrjöld, sem kostaði Frakka 11 milljarða dollara (næstum 500 miljarða ísl. kr.) og leiddi til Genfarsátbmálans 1954. Víetnam var skipt, en takmark Hos var áfram hið sama, — eitt ríki undir stjórn kommúnista. Það er enn takmark kommúnistans jafnt sem þjóðernissinnans Ho Ohi Minhs. - ALDARAFMÆLI Framhald af. bls. 15. arnir bærðu ekki á sér. f þeirra augum voru byltingarmenn brezku nýlendnanna engu minni óvinir en brezku málaliðarnir. Þeir höfðu ekki gleymt átökum 7 ára stríðsins og þá höfðu þeir einmitt fyrst og fremst barizt gegn þessum sömu nýlendubú- um. Þeir gátu því vel unnt þeim að bíta á nokkru beizku. Dorchester lávarður var þá land stjóri Breta í Kanada og ritaði stjórninni í London í upphafi stríðsins, að það væri skoðun sín að Frakkana þyrfti ekki að ótt- ast. Þeir myndu ekki verða hættulegir meðan allt gengi vel, en heldur ekki hjálpa til þó illa færi. Þetta frelsisstríð setti samt óafmáanleg spor sín í sögu Kanada, því að tugir þúsunda manna af enskum ættum, úr brezku nýlendunum, sem ekki vildu gerast uppreisnarmenn gegn móðurlandinu flýðu heim- ili sín í hinum nýstofnuðu Bandaríkjum og settust að í Efra-'Kanada, eins og svæðið milli vatnanna miklu og Hudson flóa, austur að Ottawaánni var síðan kallað. Þetta svæði, sem nú nefnist Ontarío-fylki varð að mestum hluta byggt brezkum mönnum, sem hötuðu byltinga- menn Bandaríkjanna og voru sauðtryggir þegnar í brezka heimsveldinu. Frakkar héldu hins vegar á svæðinu meðfram St. Lawrencefljótið, þar sem nú heitir Quebeckfylki og nær nú norður eftir öllum Labrador- skaga vestur 'að Hudson- og St. Jamesflóa. Tvíbýlið. Bretum var nú sá vandi á höndum að stjórna nýlendu, sem var skipt í tvennt: annarsvegar landssvæði byggt kaþólskum íbúum, mæltum á franska tungu, sem voru staðráðnir í því að varðveita þjóðerni sitt, tungu, trú og stjórnarfarsleg sérrétt- indi, — hins vegar landssvæði 'byggt afkomendum þeirrar eig- in þjóðar,' sem þrátt fyrir tryggð sína við móðurlandið, enskan hugsunarhátt og tungutak vildu vera eins óháðir stjórninni f London og unnt var. í þriðja lagi var óvinveitt vaxandi veldi Bandaríkjanna í suðri, íbúarnir þar mæltir á sömu tungu og Englendingar sjálfir, myndu ekki setja sig úr færi með að gera Bretum erfitt fyrir. Bandaríkjamenn gerðu brátt aðra tilraun til þess að hernema Kanada þegar styrjöldin þeirra og Breta stóð 1812-13. Þá var mest barist á Niagarasvæðinu, en við friðarsamningana 1 Ghent 1814 var engu breytt frá því verið hafði. Síðan þessir at- burðir gerðust hefur sameining Kanada og Bandaríkjanna verið næsta fjarlægur möguleiki. Árið 1840 voru samin lög um samband Efra- og Neðra-Kanada. íbúðum landsins hafði fjölgað upp í eina milljón og þessi ný- lenda var orðin hin mikilvæg- asta. Samkvæmt þessum lögum voru bæði ríkin jafn rétthá. Sambúðin við Bandaríkin hafði farið batnandi og ríkin gerðu með sér víðtækan viðskipta- samning. Kanadabúar gátu sam- kvæmt honum flutt landlbúnað- arvörur sínar tollfrjálsar suður yfir landamærin. Græddu þeir ótæpt á þeim meðan á borgara- styrjöldinni bandarísku stóð, en vegna þess hve Bretar voru hall- ir undir Suðurríkin endurnýjaði stjórn Bandaríkjanna ekki þennan samning þegar hann rann út 1865. Sambandsrikið Kanada. Bretum stóð ætíð ógn af hinu sterka franska þjóðarbroti 1 Efra-Kanada eða Quebeck. Sam- búð þessa tveggja jafnréttháú þjóðarbrota í nýlendunni hafði einnig 'oft leitt af sér þrátefli er stóð í vegi fyrir nauðsynlegum framförum. Þeir leituðu því ráðs að binda endi á það ástand og tækifærið kom þegar aðrar ný- lendur þeirra í Norður-Ameríku voru að þreifa fyrir sér um að mynda samband sín á milli. Það voru Nýja Skotland, Nýja Brúns vík og Edvarðsey. Þessar samningaumleitanir leiddu til þess að haldin var ráðstefna í Quebeck. Þar varð að samkomu.- lagi að leggja til við stjórn- ina í London að fjögur fylki skyldu ganga í eitt ríkja- samband og mynda sjálfstjórnar nýlendu, dominion. Þessar til- lögur voru samþykktar í enska þingihu undir nafninu Brezku Norður-Ameriku lögin og gengu í gildi hinn 1. júlí 1867. Þannig varð Kanada til í upp- hafi úr 4 nýlendum. Efra-Kanada nefndist nii Quebeckfylki, Neðra-Kanada, Ontarío, hin voru Nýja-iSkotland og Nýja- Brúnsvík. Edvarðsey kom ekki inn í fylkjasambandið fyrr en 1873 og Nýfundnaland bættist ekki í hópinn fyrr en 194í>

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.