Morgunblaðið - 04.06.1969, Qupperneq 20

20
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 4. JÚNÍ 1969
— íslenzk framtíð
Framhald af bls. g
lífsspeki er. En galli er á gjöf
Njarðar, sá að ekki er hægt að
loka augunum fyrir þeirri stað-
reynd að fólkið leitar þangað
sem lífskjörin eru bezt. Hætt er
við að sérstaklega unga mennta-
fólkið, það fólk sem segja má að
sé úrval þjóðarinnar og henni
hvað mest nauðsyn að halda í,
hverfi til starfa í öðrum löndum,
ef lífskjörin sem því bjóðast á
íslandi eru engan veginn sam-
bærileg við þau, sem í öðrum
löndum tíðkast. Slíkan fólks-
straum, þangað sem lífskjörin
eru bezt, er ekki hægt að stöðva
nema annað hvort með valdboði,
líkt og gert er í Austur-Evrópu
löndum eða með því að hafa lífs
kjör í hinum ýmsu iöndum sem
likust. Væntanlega eru fáir Is-
lendingar, sem aðhyllast bann
við að fólk flytji úr landi, enda
ekki framkvæmanlegt nema með
þönnum til annarra landa. Því
er það að okkur er í rauninni
aðeins ein leið opin til að efla
sjálfstæða íslenzka þjóð á ís-
landi, það er að halda hér uppi
sambærilegum lífskjörum og ger
ist í nágrannalöndum.
5 En hvaða möguleika höfum
við á því að búa ekki 200 held-
ur 400 þúsunduim fslendinga góð
lífskjör hér á landi eftir manns-
aldur árið 2000? Nærri allir virð
ast samdóma um að efla verði
iðnaðinn, þar sem hann verði að
taka við mestu fjölgundnni og
enu þar raunar ýmsir hlutir álit-
legir fólgnir.
Aðrir atvinnuvegir munu þó
vissrulega einnig eiga álitlega
vaxtarmöguleika. Þessum mögu
leikum er það hins vegar sam-
eiginlegt, að það kostar geysi
mikið fé að nýta þá og hvar á
að taka það fé.
Gera verður sér grein fyrir
þvi að íslenzk fyrirtæki eru fjár
vana og jafnvel allmikill hluti
þeirra gjaldþrota í raun, eða
ekki er hægt að skilja þær til-
lögur, sem fram hafa komið á
Alþingi bæði úr röðum stjórnar
sinna og ekki síður stjómarand
stöðu um skuldaskil og skulda-
uppgjöf atvinnuveganna á ann-
an hátt.
Vegna mikils viðskiptahalla
síðustu árin, hefur stöðugt þurft
að greiða meira fé úr landi fyrir
vörur, en inn hefur komið fyrir
afurðir, en fjármagn er það blóð
sem streymir um æðar þjóðanna
og heldur atvinnulífinu gang-
andi. Sumir láta svo, að nóg sé
að hagræða málum hér innan-
lands. Slíkt kanm að koma að
einhverju haldi en hætt er þó
við að í raun reynist það al-
gjörlega ófullnægjandi. Ef litið
er til hins mikla útstreymis fjár
magns úr landinu undanfarin ár
og jafnframt hinnar geysi miklu
fjármagnsþarfar framtíðarinnar
verður ljóst, að naumast er hægt
að búast við því að slíkur hagn
aður verði af atvinnurekstri í
landinu að unnt verði að gera
hvort tveggja, halda hér uppi
sambærilegum lífskjörum við
þau, sem tíðkast í nágrannalönd
unum og kosta jafnframt þá
miklu uppbyggingu sem nauð-
syn ber til að framkvæma. Það
er því augljóst að hér verður að
koma til erlent fjármagn í ein-
'hverju formi. Slík fjápmögmin
getur orðið með ýmsu móti, um
getur verið að ræða fjárfestingum
erlendis einkafjármagns og enu
nærtæk dæmi um slíkt þar sem
eru Álverksmiðjan í Straumsvík
og Kísilgúrverksmiðjan við Mý-
vatn. Með engu móti verður fall
ist á þá skoðun, að þessar fram
kvæmdir séu óæskilegar eða jafn
vel hættulegar íslenzkri þjóð,
þær eru þvert á móti æskilegar
og nauðsynlegar, þar sem slíkar
framkvæmdir létta á þeim vanda
að sjá íslenzku vinnuafli fyrir
arðsamri atvinnu. Er vissulega
rétt að hafa vakandi auga á frek
ari möguleikum á þessu sviði.
En þó því sé haldið fram að
óhætt sé að auka nokkuð þátt-
töku erlends einkafjármagns í ís
lenzku athafnalífi, þá má það þó
vera hverjum manni ljóst að
ekki er æskilegt að slík þátt-
taka verði of mikil í íslenzku at
vinnulífi. Um það er jafnan rætt
í sambandi við stóriðju, að ís-
lendingar þurfi að eiga orkuver
in og er það vafalaust rétt, en
einnig þurfa þeir að eiga stóran
hlut í ýmsum þeim fyrirtækjum,
sem þó eru byggð upp af er-
lendu einkafjármagni og eiga
mörg stór fyrirtæki sjálfir.
Þessa steflnu getur eflaust
meiri hluti íslendinga fallist á,
en þá er eftir að leysa það mikla
vandamál sem fólgið er í fjár-
magnsþörf þeirra mörgu virkj-
ana og fyrirtækja sem rísa þurfa
á næstu áratugum. Um það mál
virðast nokkuð skiptar skoðanir,
en i stórum dráttum má segja að
um þrjár leiðir sé að ræða:
1. Að reikna með að þau fyrir-
tæki sem í landinu eru geti efnazt
svo á eigin rekstri að þau geti
lagt mikið fé til nýrrar upp-
byggingar.
2. Að hægt sé með hlutafjár-
útboði meðal almenmings að afla
veruiegs fjármagns.
3. Að fá erlent fjármagn, annað
hvort sem lánsfé til mjög langs
tíma, eða beina efnahagsaðstoð.
Þessar leiðir hafa allar verið
farnar í einhverjum mæli á imd
anförnum áratugum. Nefna má
sem frægt dæmi um hlutafjárút-
boð stofniun Eimskipafélagsins,
en sem dæmi um efnahagsaðstoð
byggingu Áburðarveriksmiðj-
unnar. Það sem fyrst og fremst
einkennir horfurnar framundan
er nú það, hve mjög aukinn upp
byggingarhraði þarf að nást
næstu áratugi, ef halda á hér
uppi sambærilegum lífskjörum
við það, sem er og verður í ná-
grannalöndunum. Hætt er því
við að eigin sparnaður fyrir-
tækja og hlutafjárútboð geti
ekki leyst nema lítinn hluta þarf
ar landsins í framtíðinni. Þriðja
leiðin lánsútvegun og efnahags
aðstoð er hins vegar engin leið
að- sjá fyrir hvaða möguleika
getur gefið. í þeim efnum
er þess mest að gæta að þau
lán sem tekin verða verði til sem
lengst tíma og með sem lægst-
um vöxtum. Um efnahagsaðstoð
er þess einkum að gæta að henmi
fylgi ekki óaðgengileg skilyrði
gagnvart sjálfstæði landsins.
Með engu móti verður sagt að
efn ahagsaðstoð þeirri sem Is-
lendingar hafa notið hafi fylgt
óaðgengileg skilyrði.
Menn skyldu því sízt láta sér
sjást yfir möguleika sem í slíkri
aðstoð geta falizt fyrir ís-
lenzka þjóð í framtíðinni.
Það er staðreynd að meiri
hluti þjóða heims hafa hlotið
efnahagsaðstoð sér til hims
mesta framdráttar. Hvaða form
er á slíkri aðstoð er alltaf mats
atriði, en árangurinn getur vissu
lega skipt sköpum um lífs-
kjör smáþjóða og jafnvel stund
um þeirra sem stórar eru kall-
aðar.
Framtíðaruppbygging hins ía-
lenzka þjóðfélags mun því að-
eins vel takast, að forustumenn
og þjóðin ÖH geri sér raunhæfa
grein fyrir möguleikum og þörf
um sem fyrir hendi eru og
verða næsta mannsaldur, og
nýti síðan alla heppilega mögu-
leika, sem fyrir hendi verða á
hverjum tíma, til að tryggja
framgang hinnar miklu upp-
byggingar, sem við stefnum að.
HÆTTA Á NÆSTA LEITI eftir John Saunders og Alden McWilliams
FORGIVE MY LESS-THAN-
REGAL ENTRANCE, MR,
RAVEN / • •. X... (PU F F)...
WANTED TO TALK TO
VOU...ALONE/
— Jæja, bezt að sjá hver ber svo hljóð-
látlega að dyrum.
— Allar götur frá því að við Troy kom-
um til bessa skrípaiands, hefur mér boð-
ið grun í að hér
boðnir velkomnir
Nú, ég ... ?
— Yðar hátign!
í Carnita væru menn
á einkennilegan hátt.
— Ég bið yður að afsaka þessa fremur
ókonunglegu komu mína, hr. Raven, en ég
vildi ræða við yður einslega.
Halldór Pétursson heldur sýningu
á teikningum (27).
Leikfélagið Gríma sýnir „Sælu-
ríkið“, eftir Guðmund Steinsson (27).
SLYSFARIR OG SKAÐAR.
íbúðarhúsið að öxnalæk í ölfusi
brennur (4).
íbúðarhúsið í Gröf í Laxárdal
brennur (5).
Tveir menn farast í bílslysi í Bisk-
upstungum, Einar G. E. Sæmundsen,
skógarvörður og Tryggvi Guðmunds-
son, verzlunarmaður (18).
Árni Tómasson, 26 ára, frá Selfossi
bíður bana við Búrfell (18).
Vélbáturinn Víkingur II stórskemm
lst í eldi (18).
ÍÞRÓTTIR.
Sviar unnu íslendinga í handknatt-
leik með 16:15 (8).
Akureyri sigraði Reykjavík 1 ís-
knattleik með 10:6 (11).
Danir unnu íslendinga í landsleik í
handknattleik með 17:13 (11).
Kaupmannahöfn vann Reykjavík í
handknattleik með 24:22 (12).
Handknattleiksliðið MK-31 í heim-
sókn (26).
AFMÆLI.
Slysavarnardeildin Vörn á Þingeyri
40 ára (1).
Brunavarðafélag Reykjavíkur 25
ára (13).
Stýrimannafélag íslands 50 ára (19).
Kvenfélagið Hrönn 20 ára (19).
50 ár liðin frá því fyrsti fundur
bæjarstjórnar Vestmannaeyja var
haldinn (27).
MAKNALÁT.
Jón Sigurðsson, bóndi og rithöfund-
ur að Yztafelli (11).
Einar G. E. Sæmundsen, skógar-
vörður (18).
ÝMISLEGT
Vöruskiptajöfnuðurinn 1968 var
óhagstæður um 3.143 millj. kr. (2).
Eigendur sambýlishúss mótmæla
•uglýsingu um nauðungaruppboð (4).
íslandskynning, SAGA-SAS, haldin
í Osló (4).
Náttúruvernd í Bretlandi á sýningu
hér ((6, 14).
Hugsanlegt að Kópavogsbær kaupi
fjölbýlishús vegna vegaframkvæmda
(«).
Hraðbraut í Bandaríkjunum skírð
eftir Leifi Eiríkssyni (7, 18).
Innheimtu stóreignaskatts frestað
(7).
Þýzkur togari kemur hingað með 4
skipverja, sem uppsteit gerðu um
borð (7).
Forsætisráðherra lýsir yfir stór-
auknum lánum til íbúðabygginga, út-
gerðar og iðnaðar (6).
Rússneskt hafrannsóknarskip í
heimsókn (8).
Allar DC-6 flugvélar Loftleiða í Bi-
afra-flugi (8).
íslendingar voru 201.975 1. des.
1968 (9).
Loftleiðir fluttu 179.375 farþega 8.1.
ár (12).
Nýjar viðræður um byggingu olíu-
hreinsunaitetöðvar (13).
4 bændur liggja við með 600 fjár í
Loðmundarfirði (13).
Ákveðið að koma á fót einni út-
gerðarstjóm allra rikisskipa (14).
Fræi sáð á Landeyjarsandi á miðjum
þorra (16).
Um 1900 manns gefur blóð á vegum
RKÍ (16).
Póst- og símamálastjórnin sýknuð
af skaðabótakröfum dansks frímerkja
kaupmanns (18).
Ms. Grjótey fer með 470 lestir af
skreið til Nigeríu (19).
Manni, sem lá úti f hríð í fjórar
nætur á Snæfellsnesi, bjargað á síð-
ustu stundu (19).
Sýning í Þjóðminjasafninu á is-
lenzkum kvenbúningum (22).
Danskir samvinnumenn kaupa af
SÍS (22).
Gærur seldar til útlanda fyrir 204
millj. kr. sl. ár (23).
Hafrannsóknarskipið Árni Friðriks-
son tapar tækjum fyrir mörg hundr-
uð þús. kr. (25).
Erninum hefur fjölgað síðan hætt
var að eitra fyrir refi (26).
Flugfélag íslands flutti 179.877 far-
þega sl. ár (27).
Egypzk vika að Hótel Loftleiðum
(27).
Einkaneyzla næst mest á íslandi
1967 (27).
7 trésmiðir á Selfossi og Hveragerði
mynda samsteypu til að leita fyrir sér
um verkefni á erlendum mörkuðum
(27).
Osta- og smjörsalan hefur selt
mjólkurafurðir fyrir 2362 millj. kr. á
tíu árum (28).
Thomas Holten selur mikið af gær-
um og prjónavörum til Bandaríkj-
anna (28).
GREINAR.
Ingvi Hrafn Jónsson skrifar frá
USA (1,19, 23. 25).
Hvað er B.K.S.? eftir sr. Árelfus
Nielsson (1).
„Upp skal á kjöl klífa", eftir Barða I
Friðriksson (2).
Af innlendum vettvangi: Atvinnu-
málin í brennidepli (2).
Úr ræðu Jóhanns Hafstein á At-
vinnumálaráðstefnu verkalýðsráðs
Sjálfstæðisflokksins (4).
Um öryggismálin á Keflavíkurflug-
velli, eftir Marinó Jóhannsson (4).
Fjölbreytt atvinnulíf, víðsýn utan-
ríkisstefna, ekki bölmóður kommún-
ista, eftir Einar ö. Bjömsson (4).
Um lýsisgjöf og fleira, eftir Jón
Konráðsson (4).
Miðilsstörf Guðrúnar frá Berjanesi
og Páll Kolka, eftir Leif Sveinsson
(4) .
Rætt við Hróbjart Einarsson, lekt-
or (5).
Upphaf skútualdar og tilkoma vél-
skipanna, eftir Jón Pál Haildórsson
(5) .
Rætt við 4 fulltrúa á kennaranám-
skeiði SVFÍ í slysahjálp (5).
Orkuvinnslan getur 2-3 faldað þjóð-
arframleiðsluna, eftir dr. Vilhjálm
Lúðvíksson (5).
Rætt við John A. Owen, plöntufræð
ing og skniðgarðaarkitekt (6).
Ræða Eyjólfs K. Jónssonar á at-
vinnumálaráðstefnu Sjálfstæðisflokks
ins (6).
Yfirlýsing frá stjórn F.H.K. um
BSRB og samningsréttinn (7).
Deilurnar um uppruna Leifs heppna
(8).
Opið bréf um skólamál í Hafnar-
firði, eftir Ólaf Proppé (8).
Samtal við Þorstein Jónsson um
ástandið í Biafra (8).
Lokaorð um Keflavíkurflugvöll, eft-
ir Jóhannes Snorrason (8).
Hugleiðingar um flugmál, eftir Sig-
urð Jónsson (8).
Af innlendum vettvangi: Vígstaða
ríkisstjómarinnar (9).
Fiskimjöl til manneldis, frá Rann-
sóknarstofnun fiskiðnaðarins (9).
Spjallað við bandaríska háskóla-
stúdenta (9).
Rætt við útgefendur nútímaljóðlist-
ar (9).
Nú eru jólasveinar seint á ferð,
eftir Ásgeir Jakobsson (9).
Kjarnorkuvopn í geimnum, eftir
Óla Tynes (9).
Rætt við William McDougall, full-
trúa skozkra þjóðernissinna (9).
Ársskýrsla OECD um ísland (11).
Samtal við Guðm. G. Hagalín um
starf bókafulltrúa ríkisins (12).
Greinargerð frá Bókavarðafélagi
islands vegna veitingar embættis
bókafulltrúa (12).
Vindhögg Leifs Sveinsson, eftir P.
V. G. Kolka (12).
Samtal við Hilmar Guðlaugsson, for
mann Múrarafélags Reykjavíkur (12).
Iðnaður og athafnamenn: Feðgarnir
Ámi og Sigurður Jón Guðmundsson
í Belgjagerðinni (13).
Hagnýting fiskveiðilandhelginnar,
eftir Eðvarð Júlíusson (13).
Lokunartímamálið, athugasemd frá
Félagi söluturnaeigenda (13).
Kjararáð BSRB svarar Félagi há-
skólamenntaðra kennara (13).
Athugasemd menntamálaráðherra
um veitingu bókafulltrúastarfs (13).
Samtal við Sigurð Skúlason, leik-
ara (14).
Um skólamálin í Hafnarfirði, eftir
Árna Grétar Finnsson (14).
Frásögn Ingva Hrafns Jónssonar af
óeirðunum í Wisconsin (15).
Hæstiréttur og Kolkuréttur, eftir
Leif Sveinsson (15).
Samtal við Sigfús Þorleifsson á Dal-
vík (15).
Heljarslóð, eftir Eggert Ásgeirsson
(15) .
Hefðbundnar missagnir um afskipti
Jóns Eiríkssonar af verzlunarfrelsi
(16) .
Samtal við Guðrúnu Holt um sjálf-
boðavinnu í spítölum (16).
Litið inn á endurhæfingardeild
Landspítalans (18).
Svar Bókavarðafélags íslands við
bréfi menntamálaráðherra (18).
Mjólkursölumálin, eftir Vigni Guð-
mundsson (18).
Flugvallamál á íslandi, eftir Markús
örn Antonsson (20).
íslenzkur kvenfatnaður kynntur er-
lendis (20).
Þankar um menningarviðburð aust-
anfjalls, eftir Steingrím Sigurðsson
(20).
Samtal við Ottó Schopka um skipu-
lagsmál byggingariðnaðarins (20).
Sauna, eftir Úlf Ragnarsson, lækni
(21).
Iðnaður og athafnamenn: Bjarni
Björnsson, forstj. Dúks (21).
Þankar um Bretlandsferð, eftir Jón
Guðmundsson, bónda á Fjalli (21).
Rætt við Vestur-íslendinginn Rík-
harð Hördal (21).
Enn í New York, eftir Valtý Péturs-
son (21).
Steingrímur Kristinsson segir frá
siglingu til austantjaldslanda (21).
Björn Bjarnason skrifar frá Briissel
(21).
Rætt við Valdimar Bjöm Valdi-
marsson, fræðimann (21).
Afkoma og framkvæmdir í Reyk-
hólasveit, eftir Svein Guðmundsson
(21).
Yfirlýsing F.H.K. um grundvallar-
sjónarmið í skólamálum (22).
Þegar kommúnistar senda kveðjur
gustar um þeirra eigin hreysi, eftir
Einar ö. Bjömsson, Mýnesi (22).
Bæjarútgerðin, eftir Birgir ísl.
Gunnarsson (22).
Enn um skólamálin í Hafnarfirði,
eftir Ólaf Proppé (22).
Á aftur að sneiða af Lífeyirssjóði
togaramanna? eftir Gísla Hjartarson
(22).
Ein fyrir Árna.........eftir Ásgeir
Jakobsson (22).
Verk Ólafar Pálsdóttur vöktu mesta
athygli (23).
Bæjarútgerðin, eftir Geir Halígríms
son (23).
Samtal við Búnaðarþingsfulltrúa
(25).
BSRB og nýgerðir kjarasamningar,
eftir Gísla Guðmundsson (25).
Stóraukin framlög til skólamála í
Hafnarfirði, eftir Árna Grétar Finns-
son (26).
Rætt við Þórhall Halldórsson um
kynni af heilbrigðismálum í Vestur-
Þýzkalandi (26).
Athugasemd í sambandi við stofnun
Áfengismálafélags íslands, eftir Jak-
ob Jónasson, lækni (26).
Nixon f Evrópu, eftir Björn Bjama
son (27).
Á Eldvatnsbökkum, eftir sr. Gísla
Brynjólfsson (27).
Sagan um Svalbarð, eftir Áma G.
Eylands (27).
ERLENDAR GREINAR.
Væntanleg sigling Thors Heyer-
dahl (1).
Sagan bakvið sjálfsmorð Jan Pal-
achs (1).
Ástæðurnar fyrir áframhaldandi
þátttöku Noregs í NATO, eftir Gutt-
orm Hansen (1).
Tékkóslóvakía: í skugga Sovétveld-
isins (2).
Flak „Scorpions" (5).
Helena Zahradnikova segir frá Jan
Palach (9).
Samanburður á tunglferðinni og
ferð geimskips Jule Vemes (11).
Austur-Þýzkaland stærsta fangelsi
heims (12).
Annar Jóhann Huss í Tékkóslóvak-
íu? (12).
Viðtal við Strauss, fjármálaráð-
herra Vestur-Þýzkalands (14).
Fékk bréf frá unnustanum eftir 33
ár (16).
Bréf Ezra Pounds til James Joyce
(21).
örvænting menntamanna í Sovét-
ríkjunum (23).