Morgunblaðið - 27.06.1971, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 27.06.1971, Blaðsíða 14
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 27. JÚNl 1971 Hfot^pttfrfiifófe Otgefandi FramkysBmdastjóri Rilstjórar Aðstoðarritstjóri Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar hf. Árvakur, Reykjavík. Hsraldur Sveinsson. Matthías Johannessen. Eyjólfur Konráð Jónsson. Styrmir Gunnarsson, Þorbjðrn Guðmundssort. Björn Jóhannsson. Arni Garðar Kristinsson. Aðalstræti 6, sími 10-100 Aðalstreeti 6, sími 22-4-80. Áskriftargjald 196,00 kr. á mánuði innanlands. I lausasölu 12,00 kr. eintakið. FARGJALDASTRIÐIÐ OG LOFTLEIÐIR TVTú er tæpur mánuður liðinn *™ síðan fargjaildastríðið svo- nefnda hófst á flugleiðum yfir Atlantshafið. Þetta ástand hefur þegar haft ýmsa erfiðleika í för með sér. Stóru flugfélögin hafa að undanförnu háð harða sam- keppni við leiguflugfélögin, er boðið hafa mun lægri far- gjöld. Sætanýting stóru flug- félaganna hefur verið ónóg og auk þess hafa þau átt í fj'árhagserfiðleikum, m. a. vegna kaupa á hinum nýju stóru þotum. Það var síðan belgiskt flugfélag, sem reið á vaðið og bauð sérstaklega lág fargjöld fyrir námsmenn á flugleiðinni yfir Atlantshafið. Síðan hefur hvert flugfélagið á fætur öðru fylgt í kjölfarið og boðið lág fargjöld fyrir ungt fólk. Al'lar þessar ráðstafanir hafa valdið verulegu öng- þveiti á þesisum flugleiðum, enda er nú mikil óvissa ríkj- andi í þessum efnum. Aðgerð- ir þessar beinast fyrst og fremst gegn leiguflugfélög- unum, en þær hafa einnig valdið Loftleiðum nokkrum erfiðleikum að undanförnu. Þannig hefur bandaríska flugfélagið Pan American sérstaklega auglýst í New York Times, að í ferðum þess sé engin viðstaða á íslandi; ljóst er gegn hverjum þessu er beint. Til marks um það öngþveiti, sem nú ríkir í þess- um efnum má nefna, að far- gjöld fyrir ungt fólk ailt að þrítugu eru nú lægri en far- gjöld ungbarna. Það kemur fram í samtöl- uim við talsmenn Loftleiða í Morgunblaðinu í gær, að enn er ekki full ljóst, hvaða áhrif þetta fairgjaldastríð kann að hafa á rekstur Loftleiða. Fé- lagið bíður því enn átekta og mun ekki taka ákvarðanir um gagnráðstafanir fyrr en ráðstefnu IATA-flugfélag- anna er lokið, en hún hefst eftir helgina. Loftleiðir hafa á undan- förnum árum haslað sér völl á flugleiðinni yfir Atlants- hafið og boðið lægri fargjöld en önnur flugfélög. Starfsemi flugfélags eins og Loftleiða er því mjög þýðingarmikil; þess vegna er þess nú vænzt, að sú skipan komist á þessi mál, að Loftleiðir geti óhindr- að haldið afram starfsemi sinni og án verulegra áfalla. Krabbameinsfélag Islands í dag eru liðin rétt tuttugu * ár síðan Krabbameinsfé- lag íslands var stofnað. Á þessum tveimur áratugum hefur félagið háð þrotlausa baráttu gegn hinum skæða sjúkdómi, krabbameininu. I þessari bairáttu hafa fjöl- margir lagt hönd á plóginn og þannig unnið að heilsu- farslegu öryggi borgaranna. Starfsemi Krabbameinsfélags ins er orðin mjög umfangs- mifeil, en það rekur nú þrí- þætta leitarstöð. Lang viða- mesta starf félagsins hefur verið fjöldaleit að krabba- meini í móðuríífi allra kvenna á aldrinum 25 til 60 ára. Nú hafa um 83% allra kvenna á þessum aldri kom- ið til sikoðunar frá því að þessi leit hófst árið 1964. Auk krabbameinsleitar hefur fé- lagið unnið að krabbameins- sbráningu allt frá árinu 1954. Ljóst er, að á þessu sviði hefur þegar verið unnið mik- ið starf og þó eru ærin verk- efni framundan, sem kalla á saimistöðu og almennan vilja fólkisins í landinu til þess að taka höndum saman í barátt- unni gegn þessum erfiða sjúk dómi. í viðtali í Sunnudags- IMaði Morgunblaðsins, segir Bjarni Bjarnason, læknir, formaður Krabbameinsfélags íslands: „Okkur er víst öll- um ljost, og ekki sízt lækn- um, hvað þetta er oft miklum örðugleikum bundið, og með þeim ráðum, sem enn eru tiíltæk, reynist stundum ó- kleift að tryggja fullkominn bata og lækningu. Þó mætti bæta árangurinn stórkostlega frá því sem nú er, ef allir legðust á eitt um að vera á verði gagnvart krabbanum og samvimnan milli læknanna og fólksins væri svo góð sem vera skyldi, en á það skortir tilfinnanlega enn sem komið er. Sannleikurinn er sá, að margar tegundir krabba mætti lækna til frambúðar, ef hann fyndist alltaf nógu snemma og leitað væri tafar- laust fuUkominna aðgerða og læknishjálpar." Stór hópur fólks vinnur nú dag hvern að þessari um- fangsmiklu leit; þetta fólk leysir mikilvægt og ábyrgð- armikið starf af höndum. En hitt er ljóst, að þrotlaust starf þess ber ekki þann árangur, sem vænzt er, nema fólkið í landinu sýni því al- mennan skilning. Þess vegna er rétt að taka undir orð for- manns Krabbameinsfélags Is- lands, þegar hann hvetur alla ti'l að leggjast á eitt *h(MM!NMhQhQM!hQhQH?NMN!Hfr Alexander Solzhenitsyn: Ágrip af sjálf sævisögu A DOGUNUM sendi Alexander Solz- henitsyn sænsíku Nóbelsa~kademíumni örstutt ágrip sjálfsævisögu sinnar, sem hann skrifaði í nóvember í fyrra, nokkru eftir að honurn hafði verið tjáð, að ákveðið hefði verið að veita honum Bók- menntaverðlaun Nóbels. Það fer hér á eftir í lauslegri þýðingu: „Ég fæddist þann 11. desember 1918 í Kislovodsk. Faðir minn nam við heim- spekideild Moskvuhásfkóla, en hann lauk ekki prófi, þar sem hann gaf sig fram sem sjálfboðaliði í fyrri heimsstyrjöld- inn.i. Hann var fótgönguliðsforingi á þýzku vígstöðvunum, barðist 811 stríðs- árin og dó sumarið 1918, hálfu ári, áður en ég fæddist. Móðir mín ól, mig upp. Hún var vélritunarstúlka og hraðritari í Rostov við Don og þar sleit ég barns- skónum. Gagnfræðaprófi lauk ég árið 1936. Frá unga aldri hafði ég verið haldin löngun til að skrifa, þá löngun sem enginn hafði innrætt mér og ég sbrifaði heilmilkið af venjulegum æsiku- verlkum. Ég gerði nokkrar tilraunir til að fá sumt af þessu birt, en hvarvetna var handritum mínum hafnað. Mér lék hugur á að leggja fyrir mig bók- menntanáim. í Rostov eygði ég enga möguleika til að verða þess aðnjótandi. Þegar bágur efnahagur okkar bættist ofan á sjú'kleika og einstæðingsskap inióður rninnar, var ljóst að óhugsandi var að ég færi til Mosikvu. STÆRÐFRÆÖI Því hóf ég nám við stærðfræðideild háskólan« í Rostov; ég var gæddur tals- verðum stærðfræðigáfum, þessi grein lá vel fyrir mér. En ég fann enga lífs- köllun í henni. Engu að síður varð stærðfræðin mér lífsina verndarvættur, að minnsta kosti tvivegis bjargaði stærðfræðin mér frá bana; trúlega hefði ég ekki lifað af átta fangaviistatrár síðar, ef ég hefði ekki verið fluttur í hinar svakölluðu sjarasjka-búðir í fjög- ur ár, og það átti ég stærðfræðiprófi mínu að þakka. Meðan ég var í útlegð íékk ég að stunda kennslu í eðlisfræði og stærðfræði, það gerði raér lífið bæri- legra og veitti mér tækifæri til að sinna ritstörfum. Ef ég hefði lagt fyrir mig bóbmenntanám heíði ég tæpast sloppið gegnum þrengingarmar, sem ég átti í vændum: Svo að vissulega á ég stærð- fræðinni líf mitt að launa. Síðar hóf ég raunar bókmenntanám, á ái-unum 1939 — 41 var ég nemandi í bréfaskóla í Modkvu jafnhliða eðlisfræði og stærð- fræðinámi mínu. Þar lagði ég stund á sögu, helmispeki og bókmenntir. KÚSKUR f STYRJÖLDINNI Árið 1941, nokkrum dögum áður en styrjöldin við Rússland skal! á, lauk ég prófinu í stærðfræði og eðlisfræði við hásfkólann í Rostov. Salkir þess að heilsufar mitt setti mér ákveðnar akorð- ur, var ég í fyrstu kúskur við flutn- ingadeild og við það eat veturinn 1941—42. Það var ekki fyrr en aíðar — og enn get ég þakkað það stærðfræði- gráðunni — að ég var settur í fótgöngu- liðssikóla og lauk þar stuttu náimskeiði í nóvember 1942. Þá varð ég yfirmaður stórskotaliðsdeildar og barðist allar stundir í fremstu víglínu, unz ég var tekin.n höndum í febrúar 1945. Það gerðist í Austur-Prússlandi, sem er á óvenjulegan hátt samtvinnað örlögum minum: árið 1937, þegar ég var stúd- ent á fyrra ári, valdi ég „Saimisonov- ófarirnar í Austur-Prússlandi árið 1914 sem viðfangsefni, kannaði upplýsingar sem til voru um það. Og árið 1945 sté ég fæti mínum á þann stað í fyrtsta sinn. (Og nú haustið 1970 er bókin „Ágúst 1914" fullgerð). IIANDTAKAN Ég var handtekinn vegna efnis, sem ritslkoðarinn hafði komið höndum yfir. Það voru bréf til skólafélaga mína á árunum 1944 og 1945, þar voru óvirðu- leg orð látin falla í garð StalínB, þótt við raefndum hann alltaf dulnefni í bréfunum. Önnur ákæruefni voru til að mynda uppkast að smiásöguim, sem fannst í fórum mínum. En þetta dugði ekki til og í júní 1945 var ég dæmdur samikvæmt því kerfi, sem var mjög vin- Alexander Solzhenitsyn sælt þá — þ.e. án þess ég væri við- staddur. Fangavistin skyldi verða átta ár. Þá v»r slíkt talinn mildur dómur. VINNUBÚÐIRNAR Ég afplánaði fyrsta tímabil dómsina í vinnubúðunum. Seinna eða árið 1946 var ég fluttur til .— vegna þess að ég hafði háskólapróf í stærðfræði — vísinda- og rannsóknarstofnunar inn- anríkisráðuneytis og öryggisráðuneytis og í þeim búðum var ég i fjögur ár. Árið 1950 var ég sendur til nýrra, sér- stakra búð fyrk pólitíska fanga. í þeim búðum í borginni Ekibastuz í Kazakh- stan (Dagur í lífi Ivana Denisovitsj) vanin ég sem verkamaður, málimbræðslu- maður, múrari. Þar veiktist ég af krabbameini og geklk undir uppskurð, en fékk ekki bót (ég vissi ekki fyrr en síðar hvers eðlis meinsemdin var). EIIJF UTSKUFUN Márauði eftir að árin átta voru liðin — án þess nýr dórnur kæmi ¦—¦ koim skipuniin: ég skyldi ekki verða alger- lega frjáls maður, heldur skyldi ég sendur í eilífa útskúfun til Kok Terek (í Suður Kazakhastan). Slíkur háttur var á engan hátt óvenjulegur um þær mundir, nema síður sé. Frá því í marz 1953 (5. marz, þann dag var tilkynnt að Stalin væri látinin) fékk ég lokisins að fara út fyrir múrana, án þess að vera í fylgd með hóp fanga og varða) og þar til í júní 1956 var ég í útlegð. Krabbameinið ágerðist og árið 1953 var svo komið að ég var nánast í biðsal dauðans, gat hvorki neytt svefns né matar og ég var allur gegnisósa af eitrinu. En eftir að ég var lagður inn á krabbameinissj úkrahúsið í Tasjkent fékk ég bata („Krabbadeildin", „Hægri höndin"). Meðan ég var í útlegð kenndi ég stærðfræði og eðlisfræði í þorpsskólan-um og í mínu viðburða- lausa og einimanalegu lífi tók ég að nýju að fást dálítið við flkriftir. (í fawgabúðunum varð ég að láta míg hafa það að leggja þau ljóð á minnið, sem ég orti). Hér tókst síðar að hafa þesisi handrit með mér, þegar ég hélt aftur til evrópska landshlutana. Þar hélt ég áfram uppteknum hætti, að kenma og með leynd fékfcst ég við við skriftir, fyrst í Vladimir Oblast og síðar í Ryazan. LPPLJÓSTRUNIN Öll þessi ár, allt fram til ársins 1961, Framhald á bls. 23. ^ ^^^^WW^^^W^^^WWW^Í

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.