Morgunblaðið - 11.03.1973, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 11.03.1973, Blaðsíða 17
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 11. MARZ 1973 17 Dönsk kvikmynda- vika í Háskólabíói Bansk-íslenzka félagið fær sex vandaðar kvikmyndir til sýninga DANSK-íslenzka félagið hefur af töluverðu áræði tekið stærsta' kvikmyndahús landsins, Háskóla-: bíó, á leigu og efnir þar til| danskrar kvikmyndaviku. Kvik- myndafýningar verða fimm daga þessara viku og á sunnudag næstkomandi — hefjast á þriðju- ¦ daginn. Sýningar verða tvisvar; hvern dag — kl. 5.30 og 21. Alls verða sýndar sex kvikmyndir en þær eru fegnar og valdar af dönsku kvikmyndastofnuninni fyrir tilmæli Ðansk-íslenzka fé- lag'ins. Á fiiíndi með fréttaimöniiuim fyrir skomimu skýrðu stjórnar- menn Dansk-íslenzka félagsins svo frá, að það hefði lengi verið draumur þeirra að efna til slíkr- ar kvilkmyndaviku og nú hefði i verið ákveðið að láta hann ræt-i ast. Danir ættu marga ágæta kvifomyndagerðarmenn, sam því miður sæisit aUitof lítið til hér- lendis og tilgamgur þessarar kvifomyndaviku væri meðal ann- ars sá að gefa íslanzkum kvik- myndaunnendum ofurliitla hug- mynd um hvers danskir kvik- myndagerðarmemn væru raun- verulega rmegmiigir — fyrir utan ..rúmistokkamyndinniar" víðfrægu. Dansiki sendiherramn hérlendis rrtun opna þessa kvikmymdaviku formlega á þriðjudagskvöld með stuttu ávarpi. < Fyrsta myndim á dagskrá kvik- myndavikuninar er Hugvitsmað- urinn eða Manden der tæmkte tinig eftir Jens Ravn. Myndin er nánast hrollvekja í Frainkens'tein- stíl eða fjallar um siköpun ofur- menn.is og afleiðinganmar, sem hiiótast af slíku kukli. Höfundur myndarimnar, Jens Ravn, er rétt rúmlega þrítugur að aldri, sern starfað hefur við kvikmyndir frá því áð hann var 18 ára gam- all. Eftir námsferð tiil Póllands gerðist hann aðstoðarmaður Carl Th. Dreyer við gerð myndarinn- ar Gertrud. Árið 1964 fór hann að vimm.a sjálfstætt við kvik- myndagerð og árið 1968 gerði hann síma fyrstu stuttu kvik- mynd. Hugvitsmaðurinn er hiois vegar fynsita sjálfstæða lelk- kvikmynd Ravns, og vakti strax nvkla athygli. Ravn maut Pól- lands'ferðar simnar við gerð þess- arar myndar því að til liðs við sig fékk hann pólsfea kvikmynda- tökuim.amninn Withold Leszc- zynski og fékk myndin viður- kemnimgu fyrir kvilkmyndatöku á kvikmyndahátíðinni í Cairenea 1969. Hugvitsmaðuriinm verður sýnd sem fyrr segir á fyrsta degi kviktnyndavikunnar. Á miðvikudag verður sýnd miyndin Lygarinm eða Lögmeren, sem gerð er eftir samnefndri sögu Martiin A. Hansen af Knud Le.if Thomsen. sem er að margra dómi fremsti múlifandi kvik- myndagerðarmaður Dama. Raun- ar var þessi sama mynd sýnd fyrir fáeimum árum sem mánu- dagsmymd í Háskólabíó. Efni mynd'ariinnar verður ekki rakið hér frekar, en um höfund hentn- ar Kmud Leif Thomsen er það að segja að hann fæddist árið 1924 og hóf kvikmyndagerð 29 ára að aldri. Fyrsta sjálfstæða leifokviikmynd hans var Duellen árið 1964, en upp firá því má segja að hamn hafi gert eina kvikmynd annað hvert ár. Á fimmtudag er gamanið á dagskrá með kvikmyndinmi Vi er allesamimen tossede eftir Sven Methling, en hamn og Leif Panduro gerðu handritið. Efnið er líka mjög í anda Panduro — himn danski ,,ég og þú", meðal- maðurinn sem þjáist af st'reitu eftir átök vi'ð sikriffimnskuveldi vélimenningarþióðfélagsins. Enda Mkti eimn af stjórnarmönmum DÍF henni við beztu myndir Tatis, svo að áhorfendum ætti efoki að þurfa að leiðast. Og ekki má gleyrma því, að framilag hins ágæta leikara Kjeld Petersen er af ýmisium talið það bezta sem till haris hefur sézt. Fjórða myndin, sem sýnd verður á föstndac:, er svo Við- vJkiaindi Lone eftir Franz Ernst. Hún er hvað nýjust af nálinni og sitingur talsvert í stúf við fyrirrannarana á þessari kvik- myndaviku; er fyrst og fremst þjóðfélagsleg eðlis. Myndin rek- ur feril 16 ára stúUku s«m strýk- ur af unntökuheim'iTi fyrir vand- ræðastú.lkur, kynni hemnar af skuggahliðum Kaupmiannahafn- ar unz hún verður barnshaf- Knud Leif Thomsen við kvikmyndatökuvélina. andi og lætur eyða fóstrinu. Myndin vakti talsverða athygli og uimíal, þegar hún kom fynsit fram á sínum tíma, enda hið mesta kapp lagt á raumsæi hennar. Bal'laden om Carl-Hennimg heitir svo laugardagsmyndin á þeasari kvikmymdavilku. Henini er l'ýlst aem alþýðlegum gaman- leik. Titilhlutverkið — barnaleg- an og léttliyndan lærlimg í mjólk- uriðnaði leikur Jesper Klein. Kvikmymdi'n lýsw fyrst iífimu í litiu samifélagi — þorpinu, sem er umvafið hinni fögru og sér- kemnilegu náttúru flæðiiemgianina við Vesturhafið, sem öldum sam- an hefur ógnað þessu litla sam- félagi. I>ar lifir miólkuriðmnem- imn ungi lífi sínu, fullur trúmað- artra'USf á tilveruna en von bráð ar á það fyrir homum að liggia eins og öllium að standa frammi fyrir alvöru lífsins — á nokkuð afdrifaríkan hátt. Síðasta myndim fjáfflar svo UOl velþekkt efni — prestinn í Veilby, sem líflátinn var árið 1625 fyrir að hafa myrt eikil sinm. í þennan atburð sótti St. Blicher efnið í sögu sína Presten i Veiiby, sem talim hefur verið ein af perlum dan&forar smásagnagerðar, og kvifomyndin byggir svo aftur á smásögumini. Hamdritið sömdu þeiir Leif Pet- ers>en og Claus Örsted, en himn síðarnefndi leikstýrði myndimni. Er hún fyrsta le.ikkvikmynd hans, en hanm hóf uppbaflega feriil sinn sem liósmymdari. Seiimna liósmyndaði Örsted stilU- myndir fyrir margar kvifomyind- ir og hóf upp úr því að fast við eerð fituttra kvilfomynda. jálf lun- sem ann i þá 11 í fna- eru- i og mja ima- alds rka- sjálf r en ileg- ar, og vinnuveitendur voru neyddir til að sníða samningana eftir forskrift rikisstjórnarinn- air. En þegar þeir spurðu for- sætisráðherrann, hvernig þeir ættu að sjá atvinnuvegunum far borða, sagði hann hina fleygu setningu: Þið verðið að kasta ykkur til sunds, þótt þið sjáið hvergi til lands. Tíminn þrástagast nú á því, að s.jálfstæðismenn hafi samþykkt vinnutímastyttinguna. t>að er að visu rétt, að sumir s.iálfstreðis- þingmenn greiddu atkvæði með þvi frumvarpi, en það var þó auðvitað ekkert nema formsat- ari Mbl. Ól.K. Mag. af Austurbænum. gatnamót Langholtsvegar og Álfheima. riði, því að þegar hafði verið samið um vinnutímastyttinguna og ákvörðunin um hana var í rauhinni tekin í málefnasamn- ingnum. Löggjöfin er þvi dauð- ur bókstafur og engu máli skipti, hverjir greiddu atkvæði með henni og hverjir ekki. Vinnutímastyttingin er skilgetið afkvæmi vinstri stjórnar, hvort sem hún vill hrósa sér af henni eða harma hana. í landhelgismálinu hefur I Siálf'Jtæðisflokkurinn verið fús til samstarfs um allar skynsam- legar aðgerðir. Hann hefur bak við tjöldin leitazt við að leiða stjórnina inn á skynsam- legri brautir. Því miður hafa þær ti'iraunir að mestu farið út um búfur og stöðu okkar ver- ið <?lutrað niðuir með jafn sorg- legum hætti og raun ber vitni. Sú saga verður síðar sögð, og þá getur hver og einn séð, hvort skyn=-amlegra hefði verið að fara að ráðum sjálfstæðis- manna eða þeirra, sem illu heilli hafa fram að þessu ráðið ferð- inni. Magnús hrellir Lúðvík Það er nú orðið daglegt brauð, að einhver hinna svoköll uðu stuðningsmanna vinstri stjórnarinnar hrelli annan ráða- mann, ýmist í eigin flokki eða öðrum hvorum samstarfsflokkn- um. Þar er fyrst spýta, og svo er spýta og svo er spýta í kross. Fyrir skömmu gerðist það á Alþingi, að Ólafur Jóhannesson lýsti því yfir, að ekki væri sann gjarnt að kenna embættismönn- um um samningu upphaflega frumvarpsins um að blanda al- mennum efnahagsaðgerðum sam an við ráðstafanir vegna nátt- úruhamfaranna í Vestmannaeyj- um. Veitti hann þar með Lúðvík Jósepssyni tímabærar ákúr- ur, en Lúðvík hafði með miklum þjósti sagt, að þetta frumvarp hefði einungis verið „vinnu- plagg" embættismanna. I ræðu þeirri, sem Magnús Kjartansson flutti í vantrausts- umræðunum, státaði hann mjög af ágæti þessa frumvarps og taldi megingalla, að „stjórnar- andstæðingar" hefðu hindr- að framgang þess (á hann þar væntanlega við Eðvarð Sigurðs son, Björn Jónsson og Karvel Pálmason, auk Bjarna Guðna- sonar). Og um þetta upphaflega frumvarp segir Magnús Kjart- ansson orðrétt: „Það var samdóma álit okk- ar ráðherranna að með iarðeld- unum í Heimaey hefðu því mið- ur brostið allar efnahagslegar forsendur fyrir raunverulegum kauphækkunum 1. marz. Þær yrðu aðeins gervikauphækkan- ir, sem brynhu tafarlaust upp á báli verðbólgunnar. Við sömdum því frumvarp þess efnis, að kauphækkanirnar 1. marz yrðu látnar renna i Viðlagasjóð í 7 mánuði, að allar verðhækk- anir á landbúnaðarvörum biðu sama tima, að sérstakt giald yrði lagt á atvinnurekend- ur, kaupsýslumenn, þjónustuað- ila, stóreignamenn og milliliði til ágóða fyrir Viðlagasjóð og sérstakar ráðstafanir yrðu gerð- ar til þess að draga sem mest úr tilgangslausum víxlhækkunum kaupgjalds og verðlags" o.s.frv. Magnús Kjartansson sker þannig ekkert utan af því, að hað hafi verið ráðherrarnir, sem frumvarpið sömdu, auðvitað með hiálp embættismannanna, sem færðu hugmyndirnar í let- ur. Hann segir: „Við sömd- um því frumvarp," en Lúðvík searir: „Þetta var bara „vinnu- plae;g" embættismanna. Magnús Kiartansson veit full vel um yfiriýsingar flokks- bróður síns, og hann er augljós- lega vísvitandi að löðrunga hann með þessu afdráttarlausa orðalagi. Magnús segir á k.iarn- a;óðri íslenzku: Lúðvik lýg- ur — og kom engum á óvart. Umbætur í skattamálum Við vantraustsumræðurnar vék Geir Hallgrímsson að hinni knýiandi nauðsyn á umbótum í skattamálum og gat m.a. eftir- farandi fimm atriða, sem þörfn- uðust lagfæringar: 1. Að almennar tekjur verka- manna verði ekki skattlagð- ar og persónufrádráttur mið- aður við það. 2. Að bil skattþrepa sé aukið, svo að fólk með meðaltekjur komist ekki strax upp í hæsta sfoattstiga. 3. Að fólk greiði ekki undir neinum kringumstæðum meira en helming tekna til hins op- inbera, rikis og sveitarfélaga. 4. Að svo miklu leyti, sem eigi er unnt að draga úr eyðslu hins opinbera, sem birtist i því, að í tið núverandi rík- isstjórnar hafa útgjöld fjár- laga tvöfaldazt, verði tekna aflað með óbeinum sköttum og í því sambandi kannað hvort unnt er að gera þá kerfis breytingu að breyta sölu- skatti í virðisaukaskatt til þess að tryggja öruggari skattheimtu og örva fram- leiðsluafköst. 5. Að fella greiðslu fjölskvidu- bóta inn í skattakerfið og fella þá niður samsvarandi út gjöld ríkisins og nú felast í fjölskyldubótum með fyrsta barni, enda fái þeir, sem svo eru tekjulágir, að þeir geti ekki nýtt persónufrádrátt. þá upphæð greidda. Um þetta sagði varaformaður Sjálfstæðisflokksins ennfremur: „Stefna okkar sjálfstæðis- manna hefur verið sú, að skatt- Ieggja beri fremur eyðsluna með óbeinum sköttum en tekjuöflun ina með beinum sköttuirv Sú stefna á vaxandi fylgi að fagna. Menn gera sér grein fyrir þvi, að í foiölfar tekjuöflunar ein- staklinga á sér stað verðmæta- sköpun i þjóðfélaginu, sem við getum ekki verið an, ef við vilj- um bæta lífskjör almennings í landinu. En núverandi annmarka á skattakerfinu sjá allir, að barnlaus hjón eru komin upp í hæsta skattstiga, 56—57% af hverri krónu, eftir að hafa 377.000 kr. i tekjur, og fyrir hvert barn er aðeins um per- sónufrádrátt að ræða að upp- hæð 38.400 kr." Svikamylla skattanna Skattrán vinstri stjórnarinnar er nú orðið með þeim hætti, að fæstir sjá út yfir það, hvernig þeir eiga að standa undir skatt- greiðslunum. Síðari hluta árs l fyrra reyndu allir, sem vettlingi gátu valdið, að afla sér auka- tekna til að standa undir hin- um gífurlegu skattgreiðslum. Nú hafa menn gengið frá skatta framtölurn sinum, yfirleitt með miklu hærri framtöldum tekjum en áður, vegna þeirrar auka- vinnu, sem þeir á sig lögðu. Þeir sjá þvl í hendi sér, að enn i sumar muni holskeflan dynja yf ir með stórhækkuðum sköttum, og þá er svikamyllan fullkomn- uð. Menn verða að þræla áfram til þess að greiða í hítina hans Halldórs. Þegar skattránið er orðið með þeim hætti, að flestir greiða 56—57% af siðustu tekjum, sem þeir afla, býður það auk þess heim skattsvikum og ganga þeg- ar af þvi sögur, að menn séu farnir að hafa hvers kyns spjót úti til að reyna að næla sér i skattfrjálsar tekjur. Siálfsta^ðisflokkurinn hefur markað þá stefnu, að beina skatta verði mjög að lækka, að almennar launatekjur verði skattfrjálsar, en síðan fari skattar hóflega hækkandi og heildarskattgreiðslur verði aldrei yfir helming þeirra tekna, sem síðast er aflað. Enginn efi er á því, að þessi stefna í skattamálum nýtur stuðnings yfirgnæfandi meiri- hluta landsmanna, þótt komm- únistar boði nú, að þeir vilji stórhækka beina skatta til þess að geta aukið það, sem þelr kalla samneyzluna. Meðal annars um þetta atriðl verður kosið, næst þegar þjóð- in fær að láta vilja sinn í ljós.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.