Morgunblaðið - 22.07.1976, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 22.07.1976, Blaðsíða 19
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 22. JULI 1976 19 Óskar f lettir hér f bunka af gömlum myndum, sem eiga að fara á sýninguna. Hann heldur á mynd, sem tekin var við opnun Tívolís og nær má sjá mynd af stofnendum Ljósmyndara- félags tslands. hans áhugamál Rætt við Oskar Gíslason \::f™ Óskar lánaði okkur nokkrar gamlar myndir til birtingar. Þessi mynd var tekin frostaveturinn mikla 1918 og sýnir ístöku við höfnina. Óskar Gislason heitir maSur, sem mörgum er að góðu kunnur. Þekktastur er hann þó sennilega fyr- ir brautryðjendastarf sitt á sviði kvikmyndagerðar, en hann er einn þeirra manna, sem tyrstir gerðu kvikmyndir hér á landi. Við litum inn hjá Óskari einn dag fyrir skömmu og áttum við hann stutt samtal Þegar okkur bar að garði var greinilega mikið um að vera og kom i Ijós að hann var að undirbúa Ijósmyndasýn ingu að Kjarvalsstöðum, sem opnuð verður nœstu daga. „Ég byrjaði að læra Ijósmyndun hjá Ólafi Magnússyni árið 1916," sagði Óskar, „og árið 1920 fór ég siðan til Hafnar I fram aldsnám Þar lærði ég hjá Elfelt og var að fullkomna mig i Ijósmyndagerð, en Elfelt var einmitt einn af brautryðjendum í kvikmynda- gerð I Danmörku Eftir að ég kom heim stofnsetti ég eigin Ijósmyndastofu hér I Reykjavik og rak hana i 1 5 ár " — Hver voru tildrög þess, að þú snerir þér að kvikmyndagerð? ,,Ja, það má nú kannski aðeinhverju leyti rekja til þess, að þegar verið var að kvikmynda Borgarættina hér árið 1919, komst ég I kynni við Larsen, sem stjórnaði upptökunni. Ég var áhugasamur um þessi mál og fylgdist með upptökunni og þar kom að Larsen fékk mig til aðframkalla nokkrar prufu- filmur. Eftir þetta fór ég að leika mér að þvi að kvikmynda, en fyrsta kvikmynd- in, sem ég gerði og sýnd var opinber- lega var kvikmyndin um lýðveldishátið- ina 1 944." Og Óskar lét ekki þar við sitja. þvi næstu árin var skammt stórra högga á milli Hjá honum og tók hann fjolda kvikmynda, sem sumar hverjar hafa farið viða um heim. Má þar nefna kvikmyndir eins og Siðasti bærinn i dalnum, Reykjavíkurævintýri Bakka- bræðra og siðast en ekki sizt Bjórgun- arafrekið við Látrabjarg „Já, sú mynd er nú sennilega einna frægust," sagði Óskar þegar við minnt- umst á þá siðastnefndu „Hún var til upp úr því, að árið 1948 strandaði skip við Látrabjarg og varð þar ngkkuð mannjón. Árið eftir var ákveðið hjá Slysavarnarfélaginu að reyna að fá þennan atburð kvikmyndaðan og varð það úr, að ég tók þetta að mér " '— Það hlýtur að hafa verið miklum erfiðleikum háð að gera kvikmynd um þennan atburð? „Já, því er ekki að neita, að það voru margir erfiðleikar, sem þurfti að glima við og aðstaðan var ekki góð, en það tókst nú samt Þórður Jónsson á Látr- um stjórnaði þessu að mestu leyti og sá um undirbúning Sumarið sem við vorum fyrir vestan að kvikmynda skeði svo sá undarlegi atburður. að annað skip frá sama fyrirtæki strandaði þarna á svipuðum slóðum. Þar var unnið mikið björgunarstarf og var ég við- staddur og gat þvi kvikmyndað raun- verulegar björgunaraðgerðir. en mest allt annað i myndinni er leikið." — Það hafa náttúrlega orðið geysi- legar breytingar á kvikmyndagerð og Ijósmyndaækni frá þessum árum? „Það er óhætt að fullyrða það, já Það hafa orðið gifurlegar framfarir á þessu sviði sem öðrum Þegar ég var að byrja að kvikmynda voru notaðar svokallaðar mjófilmuvélar, sem eru 9V6 mm, og voru þær handsnúnar og mjög ófullkomnar á okkar tima rnæfi- kvarða Seinna komu svo vélar sem voru upptrektar og endurbættar á allan hátt. Það er sömu sögu að segja með Ijósmyndavélarnar Þetta voru allt ófullkomnar kassavélar og má i raun- inni teljast merkilegt hve góðar myndir voru teknar á þessar vélar." Eftir að Óskar hætti rekstri eigin Ijósmyndastofu hefur hann þó alla tið starfað við Ijósmynda- og kvikmynda- gerð Hann veitti m.a. forstöðu mynda- stofunni Týli á árunum 1940—45 og aftur seinna. Þá hefur hann verið i stjórn Ljósmyndarafélags islands, en hann var einn af 18 stofnendum þess, og einnig hefur hann verið prófdómari i Ijósmyndaraprófum Nú seinsutu árin hefur hann starfað hjá sjónvarpinu, og spurðum viö hann um starf hans þar „Það var árið 1 966, sem ég réð mig á Ijósmyndastofu sjónvarpsins, og sá ég um hana fram að siðustu áramót- um, en þá hætti ég fyrir aldurs sakir Ég var nú svo til eingöngu á stofunni. en þó tók ég dálitið af fréttamyndum Það var nú reyndar ekki mikið þvi þarna voru menn sérstaklega til þess ráðnir " — En hefur þú verið að bauka eitthvað eftir að þú hættir störfum hjá sjónvarpinu? „Eftir að ég hætti fékk ég loksins tima til að vinna að þessari sýningu, sem ég er nú að setja upp, og hef ég verið að vinna gamlar myndir sem verða á sýningunni." Allt i kringum hann voru staflar af gömlum myndum og fengum við að fletta lauslega i gegnum þær og kom- umst að raun um að i þessu eru geysilega góðar og skemmtilegar heimildir um lifið I Reykjavik á þessum árum. Þarna voru m a myndir af hest vögnum i Austurstræti, istöku við höfnina, mynd frá opnun Tivolis og af brunanum mikla 1915, og svona mætti lengi telja. Okkur fannst þetta ákaflega áhugavekjandi svo við spurð- um Óskar nánar um sýninguna Hann sagðist sem minnst vilja um hana tala fyrr en hún yrði opnuð, en sagði okkur að þetta yrðu allt gamlar myndir, sem hann og aðrir hefðu tekið „Sjálfur átti ég engar myndir frá aldamótunum." sagði hann, ,,og fékk ég plötur hjá Þjóðminjasafninu af myndum frá þvi um og eftir aldamót eftir nokkra gamla Ijósmyndara og held ég að þessar myndir setji skemmtileg- an „sjarma" á sýninguna." — Er eitthvað sérstakt atvik úr kvik- myndagerðinni, sem er þér sérstaklega minnisstætt? „Nei. ég man ekki eftir þvi Ekki nema að almennt voru alltaf mikil vandamál i kringum þetta og dettur mér þá i hug atvik, sem skeði þegar ég var aJS kvikmynda Siðasta bæinn i dalnum Útisenurnar i þeirri mynd voru að mestu leyti teknar á Tanna- stöðum i Ölfusi og ég man eftir þW, að það kom tvisvar fyrir að við vorum lógð af stað úr bænum i bliðskaparveðn og ætluðum að koma.miklu i verk, en við urðum að snúa við á Hellisheiði vegna veðurs Og þetta var nú meira fyrirtæki en svo að það væn gaman að þurfa að snúa við meðallt hafurtaskið " — Hver var siðasta kvikmyndin, sem þú gerðir? „Ég man það nú ekki alveg nákvæm- lega, nema að með siðustu kvikmynd- unum var Nýtt hlutverk, sem ég tók árið 1954 eftir sögu Vilhjálms Vilhjálmssonar Ég man vel eftir þeirri mynd, þvi þá var talið i fyrsta skipti tekið upp um leið og myndin, en áður hafði það alltaf verið sett inn i eftir á " — Við höfurri heyrt að nú hafir þú breytt um hlutverk og standir ekki lengur bak við kvikmyndatökuvélina, þvi verið sé að gera kvikmynd um þig. Geturðu sagt okkur eitthvaðfrá þvi? „Já, þetta er rétt S|ónvarpið er að vinna að mynd um kvikmyndastarfið Þetta verður heimildarmynd um kvik- myndagerð og sýnir vel þróunina sem orðið hefur Kvikmyndin er nú langt komin, en þó býst ég ekki við að hún verði fullgerð fyrr en i vetur." Keypt í soðið. Myndin er tekin í miðbænum í Reykjavík. Þekkir nokkur götuna? Jú, þetta er Austurstræti í Reykjavík og er myndin tekin skömmu ef tir aldamót.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.