Morgunblaðið - 22.05.1977, Side 12

12
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 22. MAÍ 1977
Frásögn eftir sovézka rithöfundinn Vladimir Voinovich
Sagan af
sérher-
berginu
mínu!
VLADIMIR Voinovich er 44 ára gamall sovézkur rit-
höfundur. Ádeilusaga hans á hetjudýrkun „The Life and
Extraordinary Adventures og Private Ivan Chonkin“ er
nýkomin út á Vesturlöndum.
Voinovich er alinn upp á samyrkjubúi, læröi trésmfði
og stundaði þá iðn, unz hann sneri sér að ritstörfum.
Framan af birtust sögur hans í sovézkum bókmennta-
tfmaritum, en sagan um Chonkin hefur ekki átt upp á
pallborðið, enda skútyrðir hann þar óspart Rauða her-
inn. Lenti hann í útistöðum vegna þessarar sögu við
stjórnvöld f Sovétríkjunum og var fyrir þremur árum
rekinn úr sovézku rithöfundasamtökunum. Þrátt fyrir
að KGB hafi haft nánar gætur á honum, hefur hann
haldið ótrauður áfram og er nú að vinna að annarri bók
um borgara Chokin. Það segja fróðir menn f Sovét-
rfkjunum að væri þar frelsi í bókmenntum mýndi
Voinovich vera metsöluhöfundur þar og langtum meira
lesinn en Solzhenitsyn.
Grein sú sem hér birtist eftir
Voinovich í lauslegri þýðingu
lýsir á nokkuð spaugsaman hátt
baráttu hans til að hreppa tveggja
herbergja íbúð í sambyggingu
þeirri sem hann býr í
Sviðið er Moskva. And-
stæðingurinn er Vladimir
Voinovich djarfur sovézkur
ádeiluhöfundur gegn hinu bók-
menntalega b^kni með sambönd
innan KGB. Sigurlaunin: Notaleg
tveggja herbergja íbúð.
Áður en allt þetta tók að ger-
ast var ég i makindum og friði að
skrifa skáldsögu mina „The Life
and Extraordinary Adventures of
Private Ivan Chonkin“ og hafði i
hyggju að ljúka henni á árinu (þá
fyrirætlun hef ég haft á prjón-
unum i nærfellt tólf ár). Skotsilf-
ur mitt var að ganga til þurrðar
og ég vissi að ég yrði að skrifa
Chonkin af eins miklum krafti og
hægt væri og alls ekki verða fyrir
truflunum af utanaðkomandi
málefnum. En utanaðkomandi
mál hrjáðu mig sýnkt og heilagt.
Og mér að óvörum flæktist ég i
langa og fáránlega baráttu um
stærð íverustaðar míns.
Ef ég á að vera hreinskilinn er
þetta alveg eftir öðru hjá mér. Ég
reyni fyrir alla lífsins lifandi
muni að komast hjá að berjast
fyrir eiginhagsmunum minum.
Ég hef megnustu óbeit á því að
ganga á vit yfirvalda og sýna við-
leitni til að útvega mér eitthvað.
Ég er að upplagi lítt kröfugjarn
maður, geri mig ánægðan með lít-
ið. Ég er ekki sælkeri, enginn
dandimann, hef lítinn áhuga á
munaði . Fábrotinn matur, látlaus
fatnaður, þak yfir höfuðið —
meira þarf ég nú ekki til að mér
liði vel. Ég býst þó viö að síðasta
atriðið þurfi skýringa við. Ég verð
að viðurkenna að birtist mér
galdramaður og spyrði mig, hvort
ég ætti eina ósk jnyndi ég svara:
„Ég óska mér sérherbergis." Hús-
ið sem ég bý i er í raun ekkert
óvenjulegt, en ég gæti heldur
ekki sagt að það sé öldungis
venjulegt. Driffjaðrir manns-
sálarinnar eru búsettar hér:
félagar í samstarfsnefnd
rithöfundasamtaka
Sovétríkjanna. Og við erum yfir
hundrað. Þeir sem eru vel þekkt-
ir, lítið þekktir og algerlega ó-
þekktir. Ríkir, fátækir, hæfileik-
um prýddir, hæfileikum sneydd-
ir, furðufuglar, vinstri, hægri,
miðjumenn og ópóiitiskir. Á árum
áður voru þeir sffellt að kljást, en
nú lifa þeir friðsömu lífi undir
sama þaki.
Húrra; Húrra; Rithöfundurinn
Andrei Klenov hefur fengið leyfi
til að flytja til ísraels. Þar með
losnar tveggja herbergja íbúð i
húsinu. Sagt er að hún sé skín-
andi góð. Herbergin eru tólf og
fimmtán fet að stærð. Gluggar á
báðum hliðum. Tvennar svalir.
Við konan mín munum nú upp-
skera laun þolinmæði okkar.
í fimm ár höfum við búið í
einsherbergis íbúð. Hún er sú
eina af þeirri stærð í öllu húsinu.
í fimm ár — lengur en allir aðrir
höfum við beðið þess að röðin
kæmi að okkur. Við höfum nú
einnig rikari þörf en aðrir —
kona min á von á barni. Við fáum
þessa íbúð. Réttur okkar er
óvéfengjanlegur og var staðfestur
á síðasta aimenna fundi íbúa
hússins. Nú fæ ég mitt eigið her-
bergi. Þar get ég i blessaðri þögn
og kyrrð skapað verk min, ódauó-
ieg eða einhvern veginn öðru visi.
Að hugsa sér! Sérherbergi!
Aldrei á minni lifsfæddri ævi hef
ég orðið aðnjótandi slíks munað-
ar.
Um kvöldið er dyrabjöllunni
hringt. Inn kemur félagi í fram-
kvæmdanefnd hússins.
— Það er nú það, segir hann
við konuna mína og mig. — Við
vorum á fundi áðan. Því miður
verð ég að valda ykkur vonbrigð-
um. Það er útlit fyrir að þið fáið
ekki Klenovsíbúðina. En hafið
engar áhyggjur, þið fáið íbúð
Bazhova í staðinn. Hún er að vísu
ekki eins góð — en hún er þó
tveggja herbergja íbúð.
Ég botna ekkert í þessu. Hver
er þessi Bazhova? Hvers vegna
skyldi ég fá íbúð sem enn er búið
í og ekki íbúð Klenovs sem er
tóm.
Kjarni málsins reynist liggja í
því að Sergei Sergeivich Ivanko
nokkur hefur sett fram kröfu.
Hann hefur farið fram á að fá
meira húsrými — viðbótar-
herbergi og verður Klenovíbúðin
eins konar annexia frá núverandi
íbúð.
Enn botna ég hvorki upp né
niður i þessu. Hvernig stendur á
þvi að svo erfiðlega er komið fyrir
þessum Ivanko? Býr hann i
slæmri íbúð? Nei, hann býr í
þriggja herbergja íbúð og þau eru
þrjú í heimili. Kannski hann hafi
beðið i langan tíma? Nei, hann
hefur búið skemur í húsinu en ég
og við hin. En í október í fyrra
lagði hann inn umsókn þar sem
hann fór fram á að fá aukið hús-
rými. Hvers vegna fer hann fram
á að fá fjórða herbergið? Á hvaða
forsendum? Það er auðvitað
léttur leikur að að leggja inn um-
sókn um hvaðeina en enginn
myndi líta við henni.
— Sögðuð þér þeim að konan
min ætti von á barni? spyr ég.
— Auðvitað, segir maðurinn.
Ég sagði: „Sergei Sergeivich,
myndi þér ekki líða ónotalega i
fjögurra herbergja lúxusíbúð,
þegar þú vissir að félagi þinn,
hann Voinovich verður að hírast í
einu herbergi með konu og
1. ættingi Vladimirs Semich-
astny, fyrrverandi yfirmanns
KGB.
2. náinn vinur Nikolai Fedo-
renko, fyrrverandi fulltrúa hj
Sameinuðu þjóðunum, nú aðal
ritstjóri Inostram Literatura
með meiru.
3. heilmikill kall sjálfur. Hann
hafði verið starfandi í upp-
lýsingadeild Sovétríkjanna hj.
Sameinuðu þjóðunum og var
nú fulltrúi í ríkisskipaðri
nefnd sem hefur umsjón og
stjórn nánast allrar útgáfu og
bókaverzlunar i Sovétrikjun-
um. í þeirri stöðu er honum í
lófa lagið að skjóta í kaf hvaða
bók sem honum þóknast.^
Vísir menn ráðlögðu mér að
hopa á hæli. En ýmislegt var mér
enn ráðgáta. Ef hann var svona
mikill maður, hvernig stóð þá á
því að hann fékk ekki sérstaka
ríkisíbúð til umráða þar sem allar
þarfir hans væru uppfylltar.
Þeir láta hann fá hvað sem
hann vill. En hann getur ekki
flutt úr húsinu.
Því ekki?
— Vegna þess að hann hefur
endurnýjað ibúóina svo mikið.
Frá Bandaríkjunum hefur hann
keypt sjáifvirka eldavél, salerni,
veggfóðurog hvaðeina. Það hefur
kostað mikið að búa íbúðina þessu
og færi hann að rifa þetta allt
niður myndi hún vera í rúst.
Hann getur ekki flutt, hann getur
aðeins fært út kvíarnar með því
að fá fleiri vistarverur einhverns
staðar í húsinu.
Ég svaf óvært þessa nótt. Mig
dreymdi hvítan skaftpott og ég
var að reyna að skera úr eftir-
farandi: Var unnt að líta á skaft-
pottinn sem rithöfund? Ég komst
Vladimir Voinovich
aö þeirri niðurstöðu að hægt væri
að veita honum aðild að rithöf-
undasamtökunum á þeirri traustu
forsendu, aó — þó svo kannski
væri erfitt að líta á skaftpottinn
sem rithöfund — væri ekki hægt
að sanna að hann væri sneyddur
rithöfundahæfileikum, að
minnsta kosti ekki fyrr en hann
hefði sent eitthvað frá sér á
prenti, sem tæki af öll tvímæli.
Yfirlýsing frá V.N. Voinovich
til hússtjórnar samstarfsnefndar
rithöfunda:
„Vegna þeirrar fáránlegu
stöðu sem upp er komin varðandi
íbúð mína númer 66 — en þar til
fyrir skemmstu bjó þar Andrei
Klenov en íbúðin stendur ríú auð
— tel ég mig knúinn til að krefj-
ast þess að íbúðin verði látin í
mínar hendur og vitna þá til áður
tekinnar ákvörðunar samstarfs-
nefndarinnar og minni hússtjórn-
ina á að hún er aðeins fram-
kvæmdaraðili, en hefur ekki vald
til að ráðstafa íbúðarplássi að
eigin geðþótta.
barn?“
— Og hvað sagði hann?
„Hann brosti blítt og sagði: Ég
myndi áreiðanlega komast yfir
það.“
Mér var hlíft við því að safna
upplýsingum um Ivanko. Fréttir
af honum streymdu inn. Ivanko
er fæddur árió 1925. Hann er
Þar sem ég hef aðkallandi þörf
fyrir aukið húsrými krefst ég þess
að ég fái umráðarétt yfir íbúðinni
og vitna til áður gerðrar sam-
þykktar. Allar tilraunir til að
ógilda fyrri ákvörðun almenna
fundarins, lit ég á sem rangar og
ólögmætar.“
2. marz. Nefndin er saman
komin á fundi. Turganov formað-