Morgunblaðið - 04.02.1978, Blaðsíða 33

Morgunblaðið - 04.02.1978, Blaðsíða 33
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 4. FEBRUAR 1978 33 Olíuflutninga- skip til sölu VatnsaflstöSin vi8 Dalavatn. Byggð áriS 1924. KjarnorkuveriS viS Hringháls. Byggt áriS 1974. Gæzlan viS Hringháls 50ára aldurs munur I norskum fréttamiðlum er mikið rætt og ritað um erfiða afkomu hinns geysistóra skipaflota Norð- manna. sérstaklega að þvi er varðar oliuflutningaskipin. Samdráttur i þeirri atvinnugrein stafar af mörgum ástæðum. og má þar m.a. nefna opnun Súesskurðarins, aukinn flutn- ing oliu eftir leiðslum á landi og á sjávarbotni. þátttöku flem landa i flutningum með risaskipum. og að lokum það að oliufclögin sjálf ann- ast þessa flutninga i æ rikara mæli Það eru aðallega hin risastóru skip, sem eiga i miklum fjárhagsörð- ugleikum, þó einnig nokkur minni gerðar. og hefur mörgum þeirra lagt, vegna verkefnaskorts og erfiðr- ar samkeppnisaðstöðu. Skýrslur telja að nú sé svo komið að i öllum heiminum liggi um 35 milljónir tonna oliuskipa bundin við festar — verkefnalaus. Samband skipaeigenda tekur sem dæmi um hinn þrönga kost útgerð- arinnar að söluverð 100.000 tonna skips, byggt árið 1966, sé nú að- eins 4% af þvi verði sem fékkst fyrir það árið 1973. Ennfremur að á s.l ári einu hafi söluverð notaðra skipa lækkað um 30 til 60%. eftir tegund- um þeirra. Norðmenn verða þá ýmist að leggja stórum hluta skipa sinna, og biða betri tima. eða selja þau fyrir örlitið brot af kostnaðarverði Vandamálið er þó ekki leyst með slikum aðgerðum. þvi atvinnuleysi skapast hjá sjómönnum og hjá enn fleiri starfsmönnum skipasmiða- stöðvanna Hér hefur rikið orðið að hlaupa undir baggann. og veitir það styrki til áframhaldandi nýsmiða Sama vandamál er viða i öðrum löndum Eitt þeirra er Japan. en þar hefur floti oliuskipanna aukist einna mest á undanförnum árum. Japanir fara ekki ávalt troðnar slóðir i lausn vandamála. en vandi þeirra er þó öllu meiri en Norðmanna, þvi skips- hafnir þeirra hafa æviráðningu. að þvi er fréttir herma Nú mun jap- anska stjórnin hafa ákveðið að draga úr framboði til olíuflutninga með þvi að festa um 5 milljónir tonna þeirra sem geymslurými fyrir hráoliu Hér er um að ræða 25 skip. hvert þeirra um 200.000 tonn, og verður þeim lagt við festar i flóum og fjörðum Nokkur hætta er þó talin á að þetta valdi andstöðu umhverfisverndar og fiskimanna, og kemur þá til greina að leigja eínhvern flóa annars lands til geymslu skipanna og farms þeirra. Hér slá Japanir tvær flugur í einu höggi, þvi annars vegar halda þeir skipaflota sínum, og hins vegar safna oliuforða til vara, en það hlýt- ur að vera mikils virði fyrir þetta iðnþróaða en oliusnauða land Nú mætti sigla aftur til norður- slóða — til íslands Hvað sem okkar virkjanamálum líður, vatns- og jarðvarmavirkjunum, þá þurfum við um ómeelda framtið á oliu að halda. Er þá viturlegt að vera Gæzlan við Dalavatn. Hér fylgja myndir af tveimur raf- orkuverum i Sviþjóð Aldursmunur þeirra er 50 ár. Hið eldra sá dagsins Ijós árið 1924, en hið yngra árið 1974. 50 ár er ekki langur timi veraldar- sögunnar, en þó hefur á þessum stutta tima orðið gjörbylting á lifnað- arháttum manna Um siðustu alda- mót gátu menn lifað við orku skepn- unnar einnar, en nú færi allt i rúst ef vélaorkuna skorti Margir velta vöngum um það. hvað við taki þegar þekktar orkulind- ir verði þurrausnar. Sumir eru bjart- sýnir og leggja tröllatrúnað á kjarn- orkuna, en aðrir bölsýnir, en treysta þá helst á sólina og almætti hennar, enda hefur sá hnöttur verið dýrkað- ur og á hann trúað allt aftur i gráa forneskju. Hvað um það, litla stöðin við Dlavatn stendur fyrir sinu, þrátt fyrir aldurinn. og henni er enn spáð mörgum lifdögum — hún muni skapa Ijós og yl löngu eftir að hin 50 árum yngri kjarnorkustöð við Hnngháls verði kominn undir græna torfu í Dalakofanum er vélaaflið aðeins 0,2 MW , en i Hringhálsinum 820 MW. Nú er verið að endurbæta aðfærsluæð litlu stöðvarinnar, en það er ekki gert til þess eins að viðhalda gömlum minjagrip, heldur engu síður vegna þess að það er talið fjárhagslega hagkvæmt, við si- vaxandi verðhækkanir á hverskonar eldsneyti Hér þarf þti engin Torfu- samtök til verndunar gamalla bygg- inga Varúðarráðstafanir vegna kjarnorkuvera OrkumálaráSherra Bretlands afhendir forstjóra ríkisrafveitnanna lyklana aS fyrsta rafmagnsbilnum, sem ætlaSur til tilrauna um hagkvæman rekstur slíkra farartækja. Rafmagnsbílar Rafmagnsbilar hafa um tugi ára verið í notkun, en aldrei náð þeirri útbreiðslu, sem margir telja æski- lega Kostir slíkra bila eru að þeir valda ekki mengun, eru hljóðlátir, liðlegir i mikilli umferð og spara hina dýr- mætu oliu. Ókostir eru hinsvegar að orkan, sem þeir flyt/a með sér, þ.e raforka á geymum, nægir ekki til langs aksturs. þvi rafgeymarnir þyrftu þá að vera mjög stórir og yrðu þá of fyrirferðamiklir og þungir fyrir hagkvæman rekstur Þessi bila- tegund hefur þvi ekki náð mikilli útbreiðslu. framleiðsla þeirra litil og kostnaðarverð þá of hátt i sam- ORKA & TÆKNI eftirVALGARÐ TH0R0DDSEN keppni við benzin- og disilbila Þó eru rafmagnsbilar. að nokkru magni, notaðir til sendiferða, fólks- og vöruflutninga innanbæjar Nú hefur breska orkumálaráðu- neytið ákveðið að beita sér fyrir ýtarlegri könnun á þessum málum, i þeirri von að takast mætti að auka notkun þeirra. Ráðuneytið hefur veitt riflegan styrk til kaupa á 62 slikum raf- magnsbilum, gerðum fyrir innan- bæjarakstur Bilarnir verða afhentir opinberum fyrirtækjum og einka- fyrirtækjum, sem kosta rekstur þeirra, en sú skylda fylgir að viðtak- endur flytji samræmda dagbók i 2 ár um allt sem varðar rekstur þeirra, en þar eru sérstakir liðir sem einkum varða samkeppnisaðstöðu þeirra við benzín- og disilbila Slikum dag- bókarskýrslum verður að skila reglu- lega til Rannsóknarstofnunar flutn- inga — og vegamála rikisins. 17. október s I. voru liðin 21 ár síðan fyrsta kjarnorkuverið til al- mennrar raforkuframleiðslu var tekið i notkun Það var i Bretlandi. en orkuverið nefnist Calder Hall. Stærð þess, fullvirkiað, varð um 200 MW Siðan hafa verið byggð mörg kjarnorkuver i Bretlandi, og nú er svo komið að 1/6 hluti allrar raf- orku landsins er framleidd i slikum orkuverum, en skýrslur herma að þar sé sú raforka 40% ódýrari en frá oliukynntum stöðvum og 30% ódýr ari en frá kolakynntum Viða um lönd hefur gætt mikillar andstöðu gegn byggingu kjarnorku- vera. vegna hættu, sem sumir telja stafi frá þeim, svo og hættu Jrá úrgangsefnum þeirra Þessa ótta hefur þó ekki gætt i Bretlandi, svo áberandi sé, en víða um lönd hefur það valdið hörðum deilum og átök- um. ÞjálfunarstöS bresku rikisrafveitnanna fyrir gæzlumenn kjarnorkuvera. Nú er skipstjórinn hættur aS sigla um höfin, en stjórnar aSeins léttabátn- um i gæzlu olíuskipanna viS festar. . ávalt háður erlendum þjóðum um flutninga til landsins á þessum nauðsynlega orkugjafa? Það er nú all langt um liðið siðan landsmenn tóku sjálfir að sér flutn- inga til og frá landinu, og stofnað var fyrirtæki, sem i heiðursskyni hlaut viðurnefnið Óskabarn þjóðar- innar Siðan er mikið vatn runnið til sjávar, og nú höfum við um langan tima lifað á orkuöld Skip óskabarns- ins nota oliu i rikum mæli, fiskveiðar okkar myndu stöðvast ef oliu skorti, landbúnaður hverfa aftur i timann, flutningar á landi og i lofti geyspa golunni og allmargir myndu skjálfa af kulda — ef stöðvun yrði á olíu- flutningum til landsins Fyrir um 20 árum var til islenskt oliuflutningaskip. Hamrafell, i eigu Oliufélagsins h f og S.f.S. Það varð eftir skamman tima selt úr landi, og mun þar m.a hafa skort fjárhags- grundvöll i samkeppni við erlend skipafélög á frjálsum markaði A þeim timum var flutningskostn- aðurinn mjög tilfinnanlegur þáttur i heildarverði oliunnar hingað komin Nú er þetta gjörbreytt. Oliuverð frá upprunalöndunum hefur, svo sem kunnugt er, hækkað geysilega á undanförnum fáum árum, og enn er spáð hækkun á næsta leyti Flutn- ingskostnaðurinn er að verða æ minni þáttur i heildarverðinu, og enn minni verður hann, ef tekin verða upp kaup frá næstu nágrönn- um okkar, svo sem rætt hefur verið um. Þá kemur það auk þess til að sum oliuskip munu vera hönnuð til flutnings einnig á öðrum varningi en oliu, og kunna þá að verða mögu- leikar á notkun slíks skips til útflutn- ings á framleiðsluvörum okkar Fjárhagsgrundyöllur islensks oliu- skips ætti að vera annar nú og betri en fyrir 20 árum, og ef þetta er einnig skoðað sem öryggismál fyrir atvinhuvegi okkar og afkomu. væri ekki úr vegi að virkja framtak og framsýni á slikum vettvangi Þótt ekki sé vitað um nein alvarleg slys eða tjón af völdum þessara orkuvera. hefur á siðari árum margt verið gert til að auka öryggi við rekstur þeirra Sviar hafa haldið þjálfunaræfingar með starfsmönn- um sinna stöðva, til aðgerða i slysa- tilfellum, og auk þess eru þeir nú komnir á fremsta hlunn með fram- kvæmd áætlunar um geymslu úr- gangsefna i sérhönnuðum hylkjum, varðveittum i klettagöngum djúpt i jörðu Nýlega var tekin i notkun sérstök þjálfunarstöð i Bretlandi fyrir gæzlu- menn kjarnorkuvera. Stöð þessi er mjög fullkomin, en i henni er einnig búnaður til æfinga um aðgerðir við óvæntar aðstæður, sem skjótra við- bragða þarf við, en búnaður þessi eftirlikir ákveðin tilvik, hliðetætt þvi sem notað er við reglubundna þjálf- un flugmanna.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.