Morgunblaðið - 14.04.1983, Blaðsíða 24

24
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 14. APRÍL 1983
{

Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Auglýsingastjóri
hf. Árvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinssqn.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn Guömundsson,
Björn Jóhannsson.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar: Aö-
alstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Skeifunni 19, sími 83033. Áskrift-
argjald 180 kr. á mánuöi innanlands. I lausasölu 15 kr. eintakiö.
Vísitölupóker og
heitavatnsverð
Vísitölugrundvöllur mælir
einvörðungu húshitun-
arkostnað í Re\kjavík. Verð-
bætur á laun Jpeirra, sem
kynda með rafmagni og olíu,
miðast við heitavatnsverð á
höfuðborgarsvæðinu. Þess
vegna hafa viðkomandi
ráðherrar lagst gegn nauð-
synlegum hækkunum á
heitavatnsverði HR og veikt
fjárhagsstöðu fyrirtækisins
svo að til vandræða horfir.
Raungildi heitavatnsverðs
nú er aðeins 55% af því sem
það var árið 1970. Ekkert
fyrirtæki hefur sætt jafn
hrapalegri útreið úr hendi
stjórnvalda og HR og er þó
víðar pottur brotinn.
Vöxtur dreifikerfis HR
hefur numið um 3,5—4% ár-
lega, eða sem svarar byggð
af stærð Keflavíkurkaup-
staðar. Reynt hefur verið að
mæta aukinni heitavatns-
þörf með því að fullvirkja
holur á eldri vinnslusvæðum
og með síkkun dæla í eldri
holum, þar eð gengið hefur á
vatnsforða vinnslusvæð-
anna. Fjársvelti hitaveit-
anna veldur því hinsvegar að
hvorki hefur verið hægt að
sinna rannsóknum og nýbor-
unum né nauðsynlegu við-
haldi á dreifikerfi, sem víða
er varhugavert orðið — og
býður upp á mikla bilana-
hættu.
Vinnslugeta HR minnkaði
þannig um 7% á sl. ári um
leið og aukning dreifikerfis
nam 4,2%. Nú er svo komið
að fyrirsjáanleg er aflþurrð
hjá HR og vatnsskortur, ef
slæmir kuldakaflar koma.
Að sögn hitaveitustjóra hafa
komið 23 kuldakaflar á sl. 15
árum sem Hitaveitan hefði
ekki ráðið við í núverandi
ástandi.
Fjárhagsáætlun HR 1983
nær engan veginn því marki
að bæta verulega úr ástandi
vinnslusvæða og dreifikerfa.
Reiknað er með því að bora
eina könnunarholu á Nesja-
völlum, fjórar vinnsluholur á
núverandi vinnslusvæðum og
smíða tvo geyma á Grafar-
holti. Tekjur HR nægja eng-
an veginn til að mæta ráð-
gerðum kostnaði. Þess vegna
hefur borgarráð samþykkt
með atkvæðum sjálfstæðis-
manna og kvennaframboðs
að fara fram á áfanga-
hækkanir í gjaldskrá HR til
að mæta óhjákvæmilegum
útgjöldum á þessu ári. Full-
trúi Alþýðubandalagsins í
borgarráði sat hjá.
Hitaveita Reykjavíkur er
gamalgróið fyrirtæki, sem
þjónar 120 þúsund manns,
eða rúmlega helmingi þjóð-
arinnar. Orka frá henni
kostar nú um 11% olíuverðs
til húshitunar. Veitan hefur
því sparað Reykvíkingum
drjúga fjármuni. Stjórnvöld
hafa hinsvegar haldið fyrir-
tækinu í verðlagsfjötrum og
fjársvelti, vegna reikni-
reglna vísitölu. Afleið-
ingarnar eru þær að hvorki
hefur verið hægt að sinna
nauðsynlegum rannsóknum,
nýborunum né viðhaldi á
dreifikerfi. Þannig hefur
skapast hættuástand, sem
stefnir heitavatnsöryggi á
höfuðborgarsvæðinu í hættu.
Lengst af var það stefna
borgarstjórnar að HR væri
fjárhagslega traust fyrir-
tæki, sem gæti sinnt nauð-
synlegum nýframkvæmdum
og endurnýjun á dreifikerf-
um, þannig að viðskipta-
menn hennar mættu treysta
á þjónustuna. Nú hefur hins-
vegar verið þrengt svo að
fjárhagsstöðu fyrirtækisins
að til vandræða horfir. Við
þarf að bregðast af einurð og
festu. Unnið er að frumáætl-
un að Nesjavallavirkjun,
sem mun taka nokkur ár af
tæknilegum ástæðum. Gera
þarf HR kleift að mæta þeim
virkjunarkostnaði og standa
að nýframkvæmdum og
nauðsynlegum endurbótum á
dreifikerfi. Til þess að svo
megi verða þarf að leysa
hana úr viðjum vísitöluskák-
ar stjórnvalda.
Kvenna-
athvarf
Islendingar bregðast jafn-
an vel við þegar efnt er til
stuðnings við þarfar fram-
kvæmdir. Þetta sannaðist
enn í fjársöfnun Samtaka
um kvennaathvarf, sem efnt
var til í endaða sl. viku. Alls
safnaðist rúmlega ein og
hálf milljón króna, sem mun
nægja, ásamt fjármunum
sem fyrir vóru, til kaupa á
húsnæði fyrir athvarfið.
Hundruð sjálfboðaliða unnu
að söfnuninni. Gíróreikning-
ur hennar 44400-6 verður
áfram opinn um skeið fyrir
þá sem vilja leggja hönd á
plóginn til að tryggja fram-
tíð Kvennaathvarfsins.
Ástæða er til að hvetja fólk
til að gera lokaátak söfnun-
arinnar sem árangursríkast.
„Þorskurinn hefur
lengi verið okkar
langbezti sendiherra"
Ræða forseta íslands, Vigdísar Finnboga-
dóttur, í hádegisverðarboði Francois
Mitterrand, forseta Frakklands
Herra forseti Frakklands.
Leyfið mér að þakka yður fyrir þá
miklu ánægju, sem þér hafið veitt
mér með því að bjóða mér til Frakk-
lands.
f fljótu bragði virðast þjóðir vorar
ákaflega fjarlægar hvor annarri. En
þegar betur er að gáð, er það býsna
margt sem færir þær hvora nær ann-
arri, og til marks um það má nefna
fiskinn, sem við höfum neytt svo öld-
um skiptir. Eigið þér ekki, herra for-
seti, ljúfar bernskuminningar um
þorskalýsið ljúffenga, sem maður
varð að taka til þess að verða stór og
sterkur?
Ég hika ekki við að segja, að þorsk-
urinn hafi lengi verið okkar langbesti
sendiherra, úr því að hann var þess
megnugur að vekja athygli Frakka á
vindabarinni eyju okkar norður í höf-
um.
Þannig vildi það til að Frönsku vís-
indaakademíunni datt í hug að gera
út leiðangur til íslands undir forystu
Pauls Gaimards. Og það er einungis
vegna hinna dásamlegu kopar-
stungna, sem myndlistarmaðurinn
Meyer, einn af leiðangursmönnunum,
skildi eftir sig, að íslendingar, sem
alla tíð hafa kappkostað að varðveita
sögulegar heimildir á bókum, fengu
að sjá hvernig menn og munir litu út
á íslandi laust fyrir miðja nítjándu
öld.
Ég vil líka minna á, að fyrsta vina-
félag erlendrar þjóðar, sem stofnað
var af íslendingum, var Alliance
Francaise, en það var stofnað í
Reykjavík 1911, sama ár og Háskóli
íslands. Skömmu síðar var þangað
sendur fyrsti franski lektorinn. Meðal
fyrstu gripanna sem Háskólabóka-
safnið eignaðist, en það hefur að
geyma meira en 216.000 bindi og bæt-
ir við sig 6.000 bindum árlega, var
lítill innanstokksgripur úr mahóní,
kyrfilega læstur með lykli. í honum
voru geymdir helstu dýrgripir
franskra bókmennta. Það er meira
segja haft fyrir satt, að fræðimaður-
inn, sem hafði hann í sinni umsjá,
hafi geymt lykilinn í vestisvasa sín-
um og það hafi alls ekki verið auðsótt
mál að fá hann léðan.
Allt þetta og margt fleira eigum
við, þegar öllu er á botninn hvolft, að
þakka þorskinum góða, sem lagði
hornsteininn að þeim efnalegu og
menningarlegu hagsmunum sem
tengt hafa þjóðir vorar. Ef það er
satt, að þorskalýsi hafi bjargað og
bjargi mörgum mannslífum í heimin-
um, er það ekki síður satt, að líf hér á
jörðu getur ekki þrifist án friðar. Og
það er friðurinn, herra forseti, sem
okkur öllum þjóðhöfðingjum vest-
rænna ríkja ber að varðveita af
fremsta megni.
Með því að hlúa að menningar-
tengslum á öllum sviðum á milli nor-
rænna og suðrænna hugarheima,
stuðlum við að þekkingu, skilningi og
umburðarlyndi meðal þjóða. Þetta er
aðeins fyrsta skrefið, en það er ákveð-
ið skref í friðarátt.
Vigdís Finnbogadóttir og Francois Mitter
ið hófst í gær.
„Einstakt að bjóða
komna konu á forseti
— sagði Mitterrand Frakklandsforseti í hádegisverðarbot
Vigdísi Finnbogadóttur forseta íslands
París, 13. aprfl. Frá Elínu Pálmadóttur,
blaðamanni Mbl.
ÞETTA er fyrir mig sérstæður atburður,
sagði Mitterrand Frakklandsforseti í
ávarpi sínu í hádegisverðarboöi sem
hann hélt til heiðurs Vigdísi Finnboga-
dóttur forseta íslands í dag. Það er sér-
stakt að bjóða íslenskan forseta vel-
kominn og einstakt að bjóða velkomna
konu á forsetastóli. Það hef ég aldrei
gert fyrr. Síðan vék forseti Frakklands
að góðum samskiptum landanna. Það
hafði vakið athygli daginn áður, er for-
seti íslands heilsaði upp á forseta
Frakklands, að þeir ræddust við f heila
klukkustund og dagskrá fór við það
nokkuð úr skorðum. Vigdfs Finnboga-
dóttir færði forseta Frakklands að gjöf
silfurbréfapressu, Sæmund á selnum,
gerða af Einari Esrasyni.
ísland var í gær kynnt í Frakklandi
í tilefni af forsetaheimsókninni. í
gærkvöldi sá Vigdís Finnbogadóttir
frumsýningu á kvikmyndinni Útlag-
anum í kvikmyndahúsinu Olympic
Balzac Elysée. Frederik Mitterrand,
sem er bróðursonur forsetans og
þekktur kvikmyndagerðarmaður og
sjónvarpsmaður, á þetta kvikmynda-
hús. Heiðraði utanríkisráðherra
Frakka, Cheysson, og frú hans sýn-
inguna með nærveru sinni. Einnig
voru þar viðstaddir tveir kvenráð-
herrar, Edith Cresson ferða- og versl-
unarráðherra, og ráðherra kvenna-
mála, Yvette Roudy, auk frægs lista-
fólks, m.a. kvikmyndaleikkvennanna
Jeanne Moreau og Seyrig Delphine og
fleiri. Tjáði Frederik Mitterrand mér
að hann mundi eftir fréttir í kvöld
hafa uppákomu, smáboð þar sem
stjörnur úr listaheiminum og stjórn-
málaheiminum mundu koma. Ekki
veit ég hvað verður úr því.
Útflutningsaðilar íslenskir höfðu
kynningu á íslenskum matvælum, ull-
arvörum og fleiru á Hótel George 5
fyrir viðskiptavini í Frakklandi að
viðstöddum forseta íslands síðdegis í
gær. Fyrir því stóðu Ferðamálaráð,
Flugleiðir, Búvörudeild SÍS og Út-
flutningsmiðstöðin, en meðal fyrir-
tækja hennar voru þarna fimm ullar-
útflutningsfyrirtæki, og nokkur fleiri
fyrirtæki.
Mikil áhersla var lögð á hörpudisk-
inn, þar sem Frakkar neyta hans í
ríkum mæli. Úlfur Sigurmundsson í
Útflutningsmiðstöðinni sagði að ís-
lenskir útflytjendur þyrftu alla fáan-
lega athygli, og hún fengist og nýttist
vel í sambandi við opinbera heimsókn
forsetans. Hilmar Jónsson veitinga-
stjóri og útgefandi, sá um hið glæsi-
lega íslenska matarborð ásamt mat-
reiðslumönnum á stórhótelinu
George 5, og fimm íslenskar sýn-
ingarstúlkur sýndu íslenska fatnað-
inn á fallegri tískusýningu sem vakti
athygli. Var boðið fjölda blaðamanna
og viðskiptavina íslenskra fyrirtækja,
og er nú hér í París hópur manna tii
að hitta sína viðskiptamenn. Aðallega
eru þetta seljendur neysluvöru, en
hráefnisframleiðendur styðja fram-
takið með því að vera með. Tómas
Tómasson sendiherra hélt ávarp.
Síðdegis kom forseti íslands í þjóð-
skjalasafn Frakka og var sérstaklega
sýnt norræn handrit og önnur sem
varða bókmenntir Frakka. En það
kemur hvarvetna fram í ræðu og
blöðum að Frakkar eru ákaflega
hrifnir af erlendum forseta sem ekki
hefur aðeins numið í Frakklandi,
heldur einnig kennt frönsku og þýtt
franskar bókmenntir, m.a. ýmis erfið
leikrit.
Fyrir hádegi var forseta íslands,
utanríkisráðherra og fylgdarliði sýnd
hitaveita í Clichy-sous-Bois austan
við París. Urðu menn nokkuð undr-
andi er í Ijós kom að þarna kemur
vatnið upp 70 gráðu heitt af 1800
metrum og er dembt aftur niður I
jörðina 35 stiga heitu, þar sem það er
mjög salt. Það hitnar svo aftur um
eina til tvær gráður á ári og tekur 30
ár þangað til þetta sama vatn skilar
sér aftur í hringrásinni fullheitt.
Gaman væri að sjá hvernig lausn