Morgunblaðið - 14.04.1983, Síða 25

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 14. APRÍL 1983
25
rand ræðast við áður en hádegisverðarboð-
Símamynd/AP.
vel-
astóli“
ii til heiðurs
Sveins Einarssonar verkfræðings í E1
Salvador á sínum tíma á vegum Sam-
einuðu þjóðanna er farin að skila sér
víða um heim. Þessi hitaveita nær til
3.300 íbúða, en Frakkar hafa þegar
komið sér upp 20 til 30 gígalítrum til
þess að draga stórlega úr innflutningi
á olíu og áætlun er um að bæta við 30
hitaveitum á ári til 1990.
Dagurinn var mjög strangur því
síðdegis hélt forseti Islands einnig í
opinbera heimsókn í hið glæsilega
gamla ráðhús Parísar og hitti þar
Jacques Chirac borgarstjóra og for-
ystumann Gaullista, sem ýmsir telja
að verði aðalkeppinautur Mitterrand
í næstu forsetakosningum. Chirac er
glæsilegur maður og mundi af þeim
ástæðum sóma sér vel á forsetastóli.
Sátu þau á tali góða stund ásamt
Ingva Ingvasyni ráðuneytisstjóra og
Tómasi Tómassyni sendiherra, en á
meðan skoðuðu aðrir gestir og kon-
urnar þetta glæsilega ráðhús í fylgd
frú Chirac. Það var mjög áhrifaríkt
að koma inn í húsið þar sem heiðurs-
vörður með sverð á lofti stóð heiðurs-
vörð um alla marmarastigana. Að
lokum heilsaði forseti upp á undir-
borgarstjórana, sem eru um 20 tals-
ins. Forseti færði Chirac að gjöf
Helgustaðabók, en Chirac afhenti að
gjöf gamla grafíkmynd frá París.
Byrjað að tína hringorminn úr saltfiskinum:
Áttum okkur á hvernig hag-
kvæmast er að vinna þetta
Morgunblaðið/RAX
Hörður Kristinsson, einn þriggja eigenda Þorra, heldur á fiski illa leiknum
af hringormi. Þessum fiski verður ekki hægt að bjarga.
„ÞETTA hefur gengið hægt hingað
til. Við höfum verið að átta okkur á
hvernig hagkvæmast er að vinna
þetta,“ sagði Kristinn Lárusson,
einn eigenda saltfiskverkunarinnar
Þorra í Sandgerði, en þar hefur verið
unnið að því undanfarna þrjá daga
að tína hringorma úr saltfiski í sam-
ræmi við nýjar kröfur sem SÍF hefur
gert í þeim efnum, af því tilefni að
farmi af saltfiski var snúið við frá
Portúgal, vegna hringorms sem
fannst í fiskinum.
„Hvað fullstaðna fiskinn snert-
ir, virðist koma best út að hafa
mann í því að forskoða fiskinn, svo
að fólkið sem tínir hringormin úr
honum, þurfi ekki að skoða þann
fisk sem enginn ormur er í. Ann-
ars virðist best að leita hring-
ormsins, þegar fiskurinn er tekinn
upp úr pæklinum, því mönnum
liggur yfirleitt á að koma honum í
hann og ef það kemur gat á
fiskinn þegar hringormurinn er
tekinn, þá lokast það á þeim tíma
sem fiskurinn stendur í stæðun-
um. Þess utan tekur það helmingi
styttri tíma að tína hringorminn
úr honum, þegar hann er tekinn úr
pæklinum. Annars er þetta allt
saman á tilraunastigi ennþá, en
afköstin hafa aukist eftir því sem
á hefur liðið. Það eru þrír dagar
síðan við byrjuðum og við höfum
verið með sex manns í vinnu við
þetta. Við erum búin að taka upp
úr 10 kerjum, eitthvað um þrjú
tonn og búin að hreinsa um 8 tonn
af fullstöðnum fiski. Þetta er í
raun og veru vinna sem ekki var
til áður, nema hvað að það litla af
fiski sem fór á Grikklandsmarkað,
var hreinsað af hringormi," sagði
Kristinn.
„Ég vissi að það hlaut að koma
að þessu, það hefur alltaf verið
hringormur í fiskinum á Portú-
galsmarkað. Það er hins vegar
staðreynd að hringormur fer vax-
andi í fiski. Það er allt frá einum
og upp í nokkra tugi og sumir fisk-
ar eru ónýtir vegna hringorms.
Það er einnig staðreynd að við
fáum miklu meira af selabitnum
fiski úr netunum en áður var. Sel-
urinn bítur í kviðinn á fiskinum og
étur innan úr honum innyflin, en
lætur fiskinn ósnertan að öðru
leyti," sagði Kristinn einnig.
„Þetta er ekki sem verst og það
gengur sæmilega," sögðu þau Guð-
ríður Kristjánsdóttir, Ingilaug
Gunnarsdóttir, Unnur Guðjóns-
dóttir og Sigtryggur Pálsson, sem
unnu við að tína hringorminn úr
fullstöðnum fiskinum hjá Kristni.
„Verst er að þetta skemmir
fiskinn og einnig er erfiðara að ná
hringorminum úr þessum fiski, en
þegar hann er tekinn um leið og
fiskurinn er tekin úr körunum,"
sögðu þau ennfremur.
350 fískar skoðaðir og fund-
ust aðeins ormar í tveimur
Talað við Kristin Benediktsson, verk-
stjóra hjá Hópsnesi
„í SÍÐUSTU úttekt sem gerö var á Spáni, voru skoöaðir 350 fískar frá okkur
og þaö fundust aðeins ormar í tveimur, enda var þaö fískur sem var veiddur
úti á djúpinu, en hringormur er miklu fremur í fiski veiddum á grunnslóð,"
sagði Kristinn Benediktsson, verkstjóri hjá Hópsnesi í Grindavík, þegar
Morgunblaðið ræddi við hann í gær.
„Eg hef einnig fylgst með því
þegar dragarinn hefur verið að
skyggna fiskinn og hef aldrei orðið
var við orm. Þar var einnmig um
að ræða fisk sem veiddur var á
djúpinu. Hins vegar er ormurinn í
fiskinum að aukast, við verðum
miklu fremur vör við hann nú en
áður, þegar gert er að. En við er-
um tilbúin að skyggna allan fisk í
samræmi við nýju reglurnar og
byrjum á því í byrjun næstu viku
þegar farið verður i að pakka 400
pakka fyrir Portúgalsmarkað. En
enn sem komið er höfum við ekki
gert það og við sjáum til hvernig
þetta kemur út,“ sagði Kristinn.
„Það er mjög slæmt, að á sama
tíma og hús, sem eru eingöngu í
saltfiski, eru að reyna að bæta
framleiðslu sína upp í það að vera
með mjög góða framleiðsluvöru,
skuli vera til stöðvar í landinu,
sem ennþá vinna i 3. og 4. flokk og
illa það,“ sagði Kristinn ennfrem-
ur.
Þá kom fram hjá Kristni sú
skoðun, að nú væri að verða svipuð
þróun í saltfiskverkuninni og áður
hefði orðið í frystingunni. Það
hlyti að vera kappsmál fyrir ís-
lendinga að bjóða ætíð upp á sem
vandaðasta framleiðsluvöru, til
þess að þeir mættu halda þeim
mörkuðum, sem þeir hefðu.
Ormahreinsimiii kost-
ar 2 krónur á kíló
— segir Víglundur Jónsson, Olafsvík
„ÞAÐ er óhemju vinna að ormahreinsa allan saltfi.sk og kostar mikið, en við
verðum að sætta okkur við það. Það er erfitt að segja til um þaö hve mikið
þetta kostar, en mér reiknast þó til að hreinsunin kosti um 2 krónur á kfló. í
fyrra framleiddum við 1.400 lestir og miðað við að framleiða sama magn á
þessu ári er kostnaðurinn hjá okkur um 2,8 milljónir króna,“ sagði Víglund-
ur Jónsson, framkvæmdastjóri fískverkunarinnar Hróa hf. í Ólafsvík.
„Það hefur þá ekki bætt úr hve vantar þjálftm því þetta hefur
smár fiskurinn hefur verið í vetur.
Þetta veldur mikilli seinkun á
vinnslu og þar af leiðandi útflutn-
ingi og greiðslum til okkar fram-
leiðenda og veldur það ýmsum erf-
iðleikum. Það er mjög erfitt að
eiga við þetta þegar fiskurinn hef-
ur verið verkaður í salt, mun auð-
veldara er að plokka orminn úr
fiskinum, þegar hann er nýr. Við
þurfum auðvitað að hreinsa það
sem við eigum. Menn eru ekki
farnir að leggja það niður fyrir sér
hvernig bezt er að vinna þetta, þá
ekki þurft áður. Nú þurfa saltfisk-
verkendur að fara að þjálfa fólk
við þetta og það eykur enn kostn-
aðinn. Mér sýnist þó skást að
hreinsa fiskinn áður en hann er
verkaður.
Það bætir ekki úr skák að fá
þetta ofan á reksturinn nú þegar
vinnslan er rekin með 8 til 10%
tapi fyrir. En það þýðir víst ekkert
að fást um það, þegar ormurinn er
að aukast svona gífurlega. Þetta
er að verða hrein plága," sagði
Víglundur.
Moreunblaðið/RAX
Kristinn Benediktsson, verkstjóri hjá Hópsnesi, skyggnir físk.
Vaxandi ormafjöldi
segir Hermann Hansson, Hornafirði
„VIÐ erum aðeins byrjaðir á
ormahreinsun úr saltfíski, bæði það
sem fullverkað er og eins það, sem
verið er að byrja á. Það kom maður
á þriðjudag frá SÍF til að leiðbeina
okkur, en við vorum búnir að koma
okkur upp Ijósaborðum. Það sýnir
sig að það verður talsvert erfíðara að
hreinsa þann físk, sem er fullstaö-
inn, en ég held að framvegis verði
fískurinn hreinsaður eftir fyrstu
söltun,“ sagði Hermann Hansson,
kaupfélagsstjóri á Höfn í Hornafirði,
en kaupfélagið rekur talsverða salt-
fískverkun.
Hermann sagði ennfremur, að
ormafjöldi færi vaxandi þar
eystra, menn teldu venjulega, að
fremur lítið væri af ormi í göngu-
fiski en meira í fiski af grunnslóð.
Það væri eðlileg afleiðing fjölgun-
ar sels. Annars væri mismikið af
ormi í þeim fiski, sem nú væri ver-
ið að skoða. Ekki væri hægt að
gera sér grein fyrir því hve þetta
kostaði, til þess væru of margir
þættir vinnslunnar óljósir.