Morgunblaðið - 14.04.1983, Síða 37

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 14. APRÍL 1983
13 ár eru meira en nóg
— gefum Framsókn frí
Kennum Alþýðubandalaginu ærlega
sjálfsgagnrýni í þessum kosningum
— eftir Jón Baldvin
Hannibalsson, alþm.
Það eru engir ytri óvinir, sem
ógna sjálfstæði okkar íslendinga
þessa stundina. Engu að síður er
það staðreynd, að á 13 árum hefur
valdhöfum verðbólguáratugarins
tekizt að tefla efnahagslegu
sjálfstæði okkar í hættu. Spurn-
ingin í þessum kosningum er’fyrst
og fremst ein: Tekst okkur í tæka
tíð að snúa við af þeirri braut?
Á undanförnum vikum hef ég
heimsótt tugi vinnustaða, talað
við fjölda fólks, hlustað á fjölda
fólks. Það sem mönnum er hvar-
vetna efst í huga eru sár vonbrigði
yfir árangursleysi og ábyrgðar-
leysi allra ríkisstjórna á verð-
bólguáratugnum.
Víst eru vonbrigðin skiljanleg.
En einmitt vegna þess hve mikið
er í húfi megum við ekki láta
hugfallast, ekki láta vonleysið
buga okkur fyrirfram.
Vandi okkar er fyrst og fremst
sjálfskaparvíti. Hann er afleiðing
mannlegra mistaka. Það er þörf
gagngerrar stefnubreytingar í
stjórnmálum og efnahagsmálum.
Spurningin er: Hvernig getum
við varið atkvæði okkar, ekki bara
til þess að mótmæla mótmælanna
vegna, heldur til þess að fylgja eftir
kröfunni um gagngera stefnubreyt-
ingu og tryggja framkvæmd hennar
að kosningum loknum?
Ábyrgð kjósenda
Þótt valdhafar verðbólguára-
tugarins hafi vissulega verið
ábyrgðarlausir orða sinna og
gerða, leysir það kjósendur ekki
frá ábyrgð. Stjórnmálamenn og
stjórnmálaflokka á að dæma af
verkum þeirra. í þessum kosning-
um ber kjósendum að kveða upp
sinn dóm yfir þeim, sm ráðið hafa
ferðinni á verðbólguáratugnum.
Hverjir eru það? Það eru tví-
buraflokkarnir, Framsókn og Al-
þýðubandalag, öllum öðrum frem-
ur. Ef við ekki höfnum þeim svo
rækilega í þessum kosningum að
ekki komi til greina að þeir geti
tjaslað saman nýrri ríkisstjórn, þá
tökum við á okkur ábyrgðina á
óstjórn þeirra.
Framsóknarflokkurinn hefur
verið við völd í 13 ár, Alþýðu-
bandalagið í 8. Reynslan er ólyg-
inn dómari, og hún kennir okkar,
að stjórnarsamstarf þessara
tveggja flokka er ávísun á óðaverð-
bólgu, hallarekstur, skuldasöfnun,
versnandi lífskjör og vaxandi mis-
rétti.
Velfarnaður þjóðarheildarinnar
byggist fyrst og fremst á skyn-
samlegri nýtingu takmarkaðra
auðlinda: gróðurmoldar, fiski-
stofna, orkulinda og framtaks og
atorku einstaklinganna. Undirrót
ógæfunnar á verðbólguáratugnum
er sú, að þessir flokkar hafa
ástundað rányrkjustefnu til lands
og sjávar, en vannýtt aðrar auð-
lindir, orkuna í fallvötnunum og
orkuna í framtaki einstakl-
inganna.
Varðstaða um úrelta stefnu
Framsóknarflokkurinn stendur
vörð um úrelta stefnu í landbún-
aði og rányrkjustefnu í sjávarút-
vegi.
Framsóknarflokkurinn stendur
vörð um þrengstu sérhagsmuni
SÍS og landbúnaðarkerfisins á
kostnað neytenda í þéttbýli, og
þjóðarheildarinnar. Allt er þetta
gert í skjóli misvægis atkvæðis-
réttar og réttlætt, ranglega, í
nafni byggðastefnu.
Reynslan kennir okkur að Al-
þýðubandalagið hafnar grundvall-
arreglum hins blandaða hagkerfis.
Forystumenn þess skilja ekki
þarfir atvinnulífsins og þörf þjóð-
arinnar fyrir vel rekin og ábata-
söm fyrirtæki.
Reynsla annarra flokka af ríkis-
stjórnarsamstarfi við Alþýðu-
bandalagið ætti að kenna þeim, að
það hefur verið vonlaust verk að
ráða niðurlögum verðbólgu og
skapa atvinnulífinu heilbrigð
rekstrarskilyrði í samvinnu við
komma.
Jón Baldvin
„Spurningin er: Hvernig
getum við varið atkvæði
okkar, ekki bara til þess
að mótmæla mótmælanna
vegna, heldur til þess að
fylgja eftir kröfunni um
gagngera stefnubreytingu
og tryggja framkvæmd
hennar að loknum kosn-
ingum.“
Viltu heiðra skálkinn —
svo hann skaði þig ekki?
Alþýðubandalagið hefur reynzt
vera úreltur ríkisforsjárflokkur,
sem skýlir hugmyndafátækt sinni
með róttækum frösum. En hvenær
sem á reynir stendur þessi sjálfs-
ánægði menntamannaflokkur
vörð um óbreytt ástand.
Ræður þeirra Svavars og Ólafs
Ragnars eru fullar af róttæku
kjaftæði. En í verki er flokkur
þeirra þjóðernissinnaður íhalds-
flokkur. Enginn einn stjórnmála-
flokkur hefur brugðizt umbjóð-
endum sínum jafn herfilega og Al-
þýðubandalagið. Verkin sýna
merkin — af ávöxtunum skuluð
þér þekkja þá.
Þeir skilja eftir sig neyðar-
ástand í íslenzku þjóðlífi, hvar
sem litið er. Tilkall þeirra til valda
byggist ekki á fjöldafylgi, hvorki í
almennum kosningum né innan
verkalýðshreyfingarinnar. Það
byggist á þeirri hótun, að hafi þeir
ekki sitt fram, verði þeim ekki
boðnir ráðherrastólar, þá muni
þeir misnota áhrif sín í verka-
lýðshreyfingunni, sem Sjálfstæð-
isflokkurinn reyndar hefur tfyggt
þeim, til þess að setja allt á annan
endann. Valdaseta þeirra byggist
m.ö.o. á kenningunni um, að
heiðra beri skálkinn, svo hann
skaði þig ekki. Þessari kenningu
ættu kjósendur að hafna í kom-
andi kosningum.
Á 4 árum hefur þessum tvíbura-
flokkum verðbólguáratugarins
tekizt að skapa hér efnahagslegt
neyðarástand. Forystumenn þess-
ara flokka hafa ekki þann mann-
dóm til að bera að axla ábyrgð
gerða sinna. Þeir kenna sífellt öðr-
um um eigin ófarir. í kosninga-
baráttunni kenna þeir fyrst og
fremst hvor öðrum um.
Annar boðar einingu um íslenzka
neyð. Hinn spilar enn gamla og
slitna plötu um niðurtalninguna
sína. Nú þurfa kjósendur að taka
þá á orðinu og telja niður atkvæð-
in þeirra, sem koma upp úr kjör-
kössunum 23. apríl.
Jón Baldvin Hannibalsson skipar
efsla sæti á frambodslista Alþýðu-
flokksins í Reykjavík.
Grasmaðkurinn flýgur af stað
FIMMTUDAGINN 14. apríl nk. frumsýnir Þjóðleikhúsið nýtt
leikrit eftir Birgi Sigurðsson og heitir það Grasmaðkur. Nokkuð
langt er nú liðið síðan Birgir hefur sent frá sér leikrit, en síðasta
verk hans var Skáld-Rósa, sem LR frumsýndi árið 1977. Birgir
fór glæsilega af stað með fyrsta leikritinu sínu, Pétri og Rúnu, en
fyrir það hlaut hann verðlaun í leikritasamkeppni Leikfélags
Reykjavíkur árið 1972, er félagið varð 75 ára, og vakti þá þegar
mikla athygli. Ekki var næstu leikritum hans síður vel tekið, en
þau voru Selurinn hefur mannsaugu og Skáld-Rósa, sem áður var
nefnt. í öllum þessum fyrri verkum teflir Birgir fram andstæðum
öflum og sterkum persónuleikum sem takast á um lífsgildi og
verðmætamat.
Leikstjóri þessarar sýningar
er Brynja Benediktsdóttir, sem
síðast setti hér upp eftirminni-
lega sýningu á barnaleikritinu
Gosa, leikmynd og búninga gerir
Ragnheiður Jónsdóttir, og er
þetta í fyrsta skipti sem hún
starfar fyrir leikhús, lýsinguna
annast Árni Baldvinsson, en síð-
ast sá hann um lýsingu í upp-
færslu Þjóðleikhússins á Órest-
eiunni. Hlutverkin í Grasmaðki
eru fimm talsins og fara Mar-
gíét Guðmundsdóttir og Gísli
Alfreðsson með þau stærstu, en
Sigurður Sigurjónsson fer enn-
fremur með stórt hlutverk. Þá
leikur Hjalti Rögnvaldsson
fjórða hlutverkið í leiknum, en
þær Halldóra Geirharðsdóttir og
María Dís Cilia skipfast á um að
leika dótturina á heimilinu.
Grasmaðkur er fjölskyldu-
drama og gerist í Reykjavík á
okkar tímum. Leikurinn fer
fram á heimili Haraldar og Unn-
ar og við sumarbústað þeirra.
Haraldur er vel stæður maður og
duglegur og rekur sitt eigið
fyrirtæki. Hann lærði trésmíði
og eitt helsta stolt hans er íbúð-
arhús þeirra hjóna, sem hann
byggði algerlega sjálfur. Unnur
er seinni eiginkona hans og nú
eru alvarlegir erfiðleikar komnir
upp í hjónabandinu. Á heimilinu
býr einnig unglingsdóttir Har-
aldar frá fyrra hjónabandi og
þar er líka gestkomandi systur-
sonur Unnar, Bragi, sem nýkom-
inn er úr læknismeðferð og er
framtíð hans óráðin. Þá kemur
bróðir Haraldar einnig við sögu
er á verkið líður og er það ekki
jafn vel séð af öllum á heimilinu.
í þessu verki er tekist á af heift
um lífsafstöðu og þar er fjallað
um viljann til að lifa þrátt fyrir
allt og um vonina um að það sé
mögulegt.
Höfundurinn var spurður nán-
ar um efnisþráðinn og hvað væri
svo sérstakt við þessa reykvísku
fjölskyldu sem gerði það að
verkum að hún ætti erindi upp á
svið.
Leikrit Birgis
Sigurðssonar,
Grasmaðkur,
frumsýnt í kvöld
„í sjálfu sér eiga allar fjöl-
skyldur erindi upp á svið, en
maður kemst því miður ekki yfir
að skrifa um þær allar. En um
efnisþráðinn þori ég ekki að
segja of mikið. Ekki annað en
það að leikritið fjallar um
grasmaðk, eða með öðrum orð-
um, einhvern sem er ekki allur
þar sem hann er séður. Þetta
ósjálega kvikindi sem við sjáum
skríðandi á jörðinni tekur
skyndilega upp á því að fljúga
einn góðan veðurdag. Leikritið
fjallar um slíkt undur.“
Um leikmynd sína sagði
Ragnheiður Jónsdóttir:
„Ég setti mér það að hafa
leikmyndina eins látlausa og
mögulegt var og læt nægja að
undirstrika aðalatriðin."
Og við þetta bætti Brynja
Benediktsdóttir leikstjóri:
„Látlaus er leikmyndin si til
vill, en alls ekki einföld. Það er
hvert atriði úthugsað. Stóll Unn-
ar er til dæmis sérsmíðaður
fyrir Margréti og rnyndar eins
konar ramma utan um hana.
Enda situr hún þar lengstum
eins og hún segir í leikritinu:
„Þar hef ég hugsað mest og liðið
verst.“"
Frumsýningin á Grasmaðki er
sem fyrr segir fimmtudags-
kvöldið 14. apríl og önnur sýning
verður laugardagskvöldið 16.
apríl.
Þá er rétt að geta þess að leik-
ritið kemur út í bók á frumsýn-
ingardag hjá bókaforlaginu Ið-
unni.