Morgunblaðið - 18.04.1986, Qupperneq 15

MORGUNBLAÐIÐ,? FQSTUftAGUR*&: APRÍL IMW
Morgunblaðið/Bjami
Geir H. Haarde í ræðustól á Alþingi.
aðgangur fyrir afurðir þeirra að
mörkuðum í hinum þróaðri ríkjum.
Þeir sem mæla gegn viðskiptafrels-
inu eru því einnig í raun að tala
fyrir því að dregið verði úr mögu-
leikum þróunarlandanna til að
koma undir sig fótunum.
Rétt er að vekja athygli á því,
að frelsi í gjaldeyrismálum er ná-
tengt viðskiptafrelsinu og að vissu
leyti forsenda fyrir því að það fái
notið sín. Hin afkáralega skömmt-
unarstefna íslendinga í gjaldeyris-
málum, sem lengi viðgekkst og enn
eimir eftir af, var að sínu leyti
skammsýn utanríkisstefna. Að ekki
sé talað um skatt vinstri stjómar-
innar 1978 á ferðamannagjaldeyri,
sem hefði getað kallað fram við-
brögð annarra ríkja
Afstaðan til erlends fjármagns
er einnig liður í utanríkisstefnu á
efnahagssviðinu. Deilur hérlendis
um það efhi em alkunnar en heyra
vonandi brátt fortíðinni til, því óhjá-
kvæmilegt verður í framtíðinni að
tryggja greiða Qármagnsstrauma
til og frá landinu, ef hér á að reka
þjóðarbúskap sem er samkeppnis-
fær við önnur lönd sem starfskjör
atvinnuvega og lífskjör almennings.
Mér hefur alltaf þótt það merki um
undarlegan tvískinnungshátt þegar
menn hafa allt á homum sér varð-
andi erlent fjárfestingarfé hér á
landi, en sjá á sama tíma ekkert
athugavert við að taka stórfé að láni
erlendis jafnvel til að greiða niður
ýmsa innlenda vöru eða þjónustu.
Þessa afstöðu hafa ýmsir vinstri
menn haft hér á landi, leynt og ljóst,
meðvitað eða ómeðvitað.
En það er mikilvægt að líta ekki
á þetta atriði einangrað og óháð
öðrum þáttum í stefnu landsins
gagnvart öðrum þjóðum heldur ber
að skoða þessi mál f samhengi við
hina almennu efnahags- og við-
skiptastefnu út á við.
IV
Herra forseti. — Af máli mínu
má ráða, að ég er mjög eindregið
þeirrar skoðunar, að við Islendingar
eigum að skipa okkur á bekk með
þeim þjóðum, sem hafa markað
fijálslyndasta stefnu í alþjóðlegum
eftiahags- og viðskiptamálum. Við
eigum að greiða fyrir því, að vörur,
þjónusta, fjármagn og fólk eigi að
auðvelda leið yfir landamæri og
hagkvæmni fijálsra utanríkisvið-
skipta og alþjóðlegrar verkaskipt-
ingar fái notið sín til fulls. Við
eigum þess vegna að vera talsmenn
lækkandi samkeppnistolla á al-
þjóðavettvangi, jafnframt því sem
við búum þannig um hnútana heima
fyrir, að okkar eigin atvinnuvegir
séu betur í stakk búnir til að takast
á við ný verkefni í heimi lækkandi
aðflutningsgjalda og harðnandi
samkeppni milli landa. Það er ein-
mitt eitt að þeim stóru viðfangsefn-
um, sem við blasa hér á innlendum
vettvangi að tryggja að svo verði,
og að atvinnuvegir okkar geti búið
landsmönnum batnandi kjör.
En þá verða menn að vera stór-
huga og hafa kjark til að beina
huganum í meira mæli að hinum
stóra heimi og þeim tækifærum sem
þar bíða. Ein meginforsenda þess
að unnt sé að nýta slík tækifæri
er, að sú stefna sem mörkuð er í
efnahags- og viðskiptamálum út á
við, sé fijálslynd og opni hagkerfið
í báðar áttir. Annars er hætta á
efnalegri stöðnun og andlegri for-
pokun og er hvort tveggja
jafnslæmt.
Sú útrás sem samtök atvinnulífs-
ins hafa í samvinnu við stjómvöld
beitt sér fyrir á þessu sviði undan-
farin misseri, m.a. með undirbún-
ingi að stofnun fyrirhugaðs Útflutn-
ingsráðs, er gleðilegur vottur um
það, að menn eru tilbúnir til mikilla
átaka á þessu sviði. Þessir aðilar
gera sér líka grein fyrir því, að
þeir verða sjálfir að vera hreyfíafl
þess átaks sem gera verður og að
stjómvöld geta ekki verið þar í
aðalhlutverki heldur aðeins veitt
liðsinni og fyrirgreiðslu. Fmm-
kvæðið verður að koma frá atvinnu-
lífínu sjálfu.
Í þessu sambandi velta menn
því mjög fyrir sér hvemig best skuli
staðið að útflutningsátaki til hinna
íjarlægari heimshluta, t.d. Austur-
landa §ær. Það er ljóst að á megin-
landi Asíu, ekki sízt í Kína, er að
skapast gífurlega stór markaður
fyrir ýmsar af framleiðsluvörum
vestrænna þjóða. í Kína er að vem-
legu leyti óplægður akur fyrir ís-
lenzka útflytjendur vöm, en ekki
síður seljendur ýmiss konar sér-
hæfðrar þjónustu. Að mínum dómi
kæmi til greina að setja þar upp
tímabundna viðskiptaskrifstofu á
vegum utanríkisráðuneytisins og
hins nýja Útflutningsráðs, t.d. til 5
ára, sem ynni að markaðsöflun á
þessum flölmennasta markaði
heims.
Við eigum að nota utanríkis-
þjónustu okkar þar sem þörfin fyrir
starfsemi hennar er mest og ónýtt
tækifæri flest. Meiri sveigjanleiki í
þessu efni en verið hefur kann að
vera nauðsynlegur. Ég tel t.a.m.
að samskipti okkar við hin Norður-
löndin séu orðin það náin og beint
samband milli sambærilegra aðila
t.d. í stjómsýslunni það gott, að
óhætt sé að draga heldur úr hinum
formlegu sendiráðasamskiptum við
þessi lönd. Sambönd okkar við þessi
ríki eru það vel þróuð, að þau þarf
ekki að rækta eftir hefðbundnum
diplómatískum leiðum með sama
hætti og ýmis nýrri og viðkvæmari
sambönd. Réttindi Norðurlandabúa
í ríkjum hvers annars eru einnig
orðin það mikil, að beinn erindrekst-
ur vegna vandamála einstaklinga
hlýtur að vera minni en áður var.
011 vitum við sömuleiðis vel,
hversu samvinna er milli stjómar-
ráða, þjóðþinga og einstakra stjóm-
arstofnana allra þessara landa. Þar
em menn í reglubundnu sambandi
og samstarfí jafnvel daglega, ýmist
beint eða fyrir atbeina skrifstofa á
vegum Norðurlandaráðs, án þess
að sendiráð landanna komi þar
nokkuð nærri. Þetta þekkja allir
sem nálægt þessum málum hafa
komið.
Við eigum að aðlaga utanríkis-
þjónustu okkar að þessum breytta
vemleika og beina takmörkuðum
kröftum hennar í meira mæli frá
þessum ríkjum til fjarlægari landa
þar sem þeir nýtast betur. Ég tek
það skýrt fram, að ég er ekki að
mæla fyrir því, að við drögum úr
samskiptum okkar við þessar
frændþjóðir okkar, heldur þvert á
móti að benda á hugmynd um, að
við lögum hin formlegu samskipti
á sendiráðsvettvangi að breyttum
tímum og minnkum umsvif sendi-
ráða okkar í þessum löndum eftir
því sem fært þykir til þess að geta
beint kröftunum annað.
Tímabundin starfsemi á vegum
utanríkisráðuneytisins á stöðum
eins og Kanada, Kína eða Japan
er að mínum dómi líkleg til að skila
góðum árangri og á þessum stöðum
myndi hún njóta góðs af því starfi
sem þar hefur þegar verið unnið á
vegum ráðuneytisins. Ég er sann-
færður um, að hið ágæta starfslið
utanríkisráðuneytisins mundi ekki
vera síður fært um eða fúst til að
leysa af hendi ný verkefni á slíkum
stöðum, í samvinnu við fulltrúa út-
flutningsaðila, en sinna hefbundn-
ari verkefnum í sendiráðum okkar
hér í næsta nágrenni.
En eldri viðskiptasambönd okkar
mega heldur ekki gleymast. Þau
verður stöðugt að rækta og efla. Ég
vil fagna framkominni þingsálykt-
unartillögu, þar sem lagt er til að
fela ríkisstjórninni að kanna kosti
og galla þess að gera sérstakan
fríverzlunarsamning við Bandarík-
in. Alkunna er að þar í landi er
okkar mikilvægasti útflutnings-
markaður. Bandaríkin munu á
undanfömum misserum hafa gert
fríverzlunarsamninga við Kanada
og ísrael og ég tel eðlilegt að
kannað verði, hvort slíkur samning-
ur, ef til boða stæði, gæti þjónað
okkar hagsmunum. Virk utanríkis-
stefna felst m.a. í því að hafa
vakandi auga með tækifærum á
borð við þetta, sem vera kunna á
boðstólum.
V
Herra forseti. — Ég gat þess í
upphafi að ég teldi skýrslu utanrík-
isráðheira í ár óvenjuvel úr garði
gerða. Ég hef í minni ræðu einkum
vikið að málum er snerta þá kafla
skýrslunnar, er fjalla um alþjóðleg
efnahagsmál og viðskipti. Mér
finnst það raunar ánægjuefni, að
meira rúmi er varið til þessara mála
í skýrslum utanríkisráðherra nú síð-
ustu ár en áður var. Það er á sinn
hátt vísbending um það, að þunga-
miðja umræðna um íslenzk utan-
ríkismál er að færast frá deilum
um öryggis- og vamarmál yfir í
annað og er það vel.
Viðfangsefni blasa við hvert sem
litið er á viðskipta- og efnhagssviði
utanríkismálanna. Skýrsla utanrík-
isráðherra ber með sér, að ætlunin
er að taka til hendinni á því sviði
utanríkismála. Því hljóta allir fram-
sýnir menn að fagna.
GeirH. Haarde, hagfræðingur, er
aðstoðarmaður fjármálaráðherra.
Hann erfjórði varaþingmaður
Sjáifstæðisflokksins í Reykjavík
og tók sæti á Alþingi i bytjun
vikunnar i fjarveru Péturs Sig-
urðssonar.
er ungkálfakjöt sem mörgum fínnst
heldur ófysilegt til átu og sumar-
gengnir kálfar sem slátrað er
seinnipart sumars beint úr haga og
eru þá lítið annað en sinar og bein
en falla undir flokkun AKI þ.e. —
Alikálfur I flokkur. Þetta er
kannski eitt gleggsta dæmið um
hve markaðsskyn bóndans er orðið
ijarlægt neytandamarkaðnum.
Þegar þetta mál hefur borið á góma
hafa bændur sagt að útilokað sé
að fullnýta vaxtarauka kálfanna
þar sem mjólkin er of dýr, en hvers
virði er umframmjólkin í dag? í
þessu sambandi vil ég aðeins minna
á að á matseðlum erlendra hótela,
veitingahúsa og í erlendum mat-
reiðslubókum á kálfakjötið jafnstór-
an sess og aðrar kjöttegundir. Og
í matreiðslubókum sem fjalla sér-
staklega um fitusnauðan mat er
kálfakjötið oftast í öndvegi. Það
má segja að miðað við aðstæður í
dag eiga bændur kost á að bæta
um í þessum efnum með því að
nota þá umframmjólk sem til fellur.
En að sjálfsögðu yrði að staðla þá
framleiðslu og forðast allt handahóf
í þeim efnum. Það þarf að byija á
því að slátra eftir vigt og bijóstmáli
og láta vöðvafyllingu ráða mati.
Með ströngu aðhaldi í framleiðslu
yrði nánast um nýja kjöttegund að
ræða á okkar markaði. Þetta er
vörutegund sem væri t.d. mjög vel
þegin af sjúkrahúsum og reyndar
öllum þeim sem beijast við auka-
kflóin. Aukin áhersla á kálfakjöt
myndi jafnframt draga úr fram-
leiðslu nautakjöts.
Margir þættir
vanræktir
Eins og ég gat um fyrr í greininni
þá tel ég yfirkjötmatið ekki nægi-
lega burðugt til að fylgja matinu
eftir til neytandans. Ég mun að
lokum reyna í fáum orðum að gera
grein fyrir þeirri skoðun minni:
1) Það hlýtur að vera hlutverk
yfirkjötmatsins að setja reglur
um framleiðslu sem laða hana
að markaðnum.
2) Með strangari matsreglum má
stuðla að betri framleiðslu og
leggja um leið grunn að frekari
vöruþróun.
3) Það hlýtur einnig að vera hlut-
verk yfirkjötmatsins að sjá um
að kynna matsreglur fyrir neyt-
andanum og einnig að sjá um
að honum séu þær ljósar í búðar-
disknum.
En hvernig er yfirkjötmatið í
stakk búið til að sinna þessum
verkþáttum. Við yfirkjötmatið er
einn maður starfandi á fullum laun-
um ef laun skyldi kalla, því þau
losa rétt um þrjátíuþúsund krónur,
síðan eru íjórir yfirkjötmatsmenn
sem hver um sig á að sjá um sinn
landsfjórðung og fyrir það hafa
þeir í mánaðarlaun allt árið kr.
3.445.-. Það hlýtur hver maður að
sjá að ekki er mikils að vænta þegar
svo er búið um hnútana sem hér
greinir.
Það eru greinilega margir þættir
vanræktir í kjötsölumálum okkar.
Það er því skoðun mín að stórefla
beri yfirkjötmatið til átaka í þessum
efnum og þá fyrst og fremst með
það í huga að bæta framleiðsluna
og um leið að samræma sjónarmið
framleiðenda og óskir neytenda.
Höfundur er framk væmdastjórí í
Reykjavík.
Fulltrúar FFSÍ afhenda gjöfina. F.v. Helgi Laxdal, varaforseti FFSl, Guðjón A. Kristjánsson forseti
FFSI, Haraldur Henrysson forseti SVFI ogf Harald S. Holsvík framkvsemdastjóri FFSÍ.
Farmanna- og f iskimannasambandið:
Gaf Slysavarnafélaginu 250.000
STJÓRN Farmanna- og fiski-
mannasambands íslands ákvað
nýverið á fundi sínum að afhenda
Slysavamafélagi íslands kr. 250
þúsund til slysavarnaskóla sjó-
manna, sem verið er að koma á
fót um borð í v/s Þór.
Þar um borð er unnið að ýmsum
breytingum til að skapa sem besta
aðstöðu bæði til bóklegrar kennslu
og verklegrar þjálfunar er lýtur að
öryggismálum sjómanna.
I byijun maí nk. er ráð fyrir
gert að nauðsynlegum breytingum
verði lokið um borð í skipinu þann-
ig, að námskeið um öryggismál sjó-
manna geti farið þar fram.