Morgunblaðið - 06.12.1987, Blaðsíða 40

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 6. DESEMBER 1987
40
Náttúruvemdarfélag Suðvesturlands:
Nýjar leiðir -
betri árangur
ÖÐRU hvoru hafa landsmenn fengið fregnir af því að um næstu helgi
ættu þeir kost á því að fara í náttúrskoðunar- og söguferð um ákveðið
svæði eða stutta vettvangsferð.
Þessi tilboð birtast fyrirvaralítið en eru ákaflega forvitnileg; margir
hafa látið til leiðast og skellt sér með og láta vel yfír.
Ferðaboðin eru frá Náttúruvemdarfélagi Suðvesturlands. En hverjir
standa að þessum félagsskap og hvað em þeir að bjóða almenningi og
í hvaða tilgangi? Morgunblaðið ákvað að kanna þetta mál nánar.
Morgunblaðið/Eyjólfur Guðmundsson
Tijágróður skoðaður við Háabjalla á Suðurnesjum.
Ná til sem
allra flestra
Eftir nokkra eftirgrennsl-
un náði Morgunblaðið
sambandi við Einar Eg-
ilsson, formann Nátt-
úruvemdarfélags,
Suðvesturlands (NVSV).
Hvað er Náttúruvemdarfélag Suð-
vesturlands?
„Náttúruvemdarfélag Suðvest-
urlands er félag áhugamanna um
náttúmvemd á Suðvesturlandi.
Markmið okkar er að stuðla að eðli-
legum samskiptum þjóðarinnar við
náttúmna, þannig að eigi spillist
að óþörfu líf, land, sjór, vatn eða
andrúmsloft. Við viljum vemda og
varðveita það sem sérstætt er og
sögulegt í náttúmnni, auka kynni
af landinu og fræða almenning um
nauðsyn á góðri umgengni. Við
vinnum að þessu eftir gildandi lög-
um um náttúmvemd og í samvinnu
við alla sem láta sig markmið fé-
lagsins einhvetju varða.
Sex landshlutafélög starfa á
landinu og NVSV er eitt þeirra.
Flest þessi félög vom stofnuð um
1971 þar á meðal okkar félag. Þá
var ákveðin vakning fyrir náttúm-
vemdar- og umhverfismálum og var
töluverður kraftur í félögunum
fyrstu árin og þau tóku á ýmsum
málum. T.d. er náttúruminjaskrá
sú er Náttúruvemdarráð gefur út
að miklu leyti verk þeirra.
Síðustu árin hefur dofnað yfir
starfsemi hinna félaganna, því mið-
ur. Það gengur mörgum félögum
erfíðlega að halda uppi virku félags-
starfí eftir hefðbundnum leiðum."
Hvað eru margir í félaginu og
hvemig er því stjórnað?
„Skráðir félagar em nú milli tvö
og þrjú hundmð en það er okkur
ekki í sjálfu sér neitt metnaðarmál
að hafa langt félagatal. Við leggjum
meira upp úr því að ná til sem allra
flestra hvort sem þeir em félags-
menn eða ekki. Við reynum að vera
ekki með alltof mikla miðstýringu
frá stjóminni en emm samt í stakk
búnir til að bregðast skjótt við, t.d.
skipuleggja ferðir með mjög stutt-
um fyrirvara og koma áhugaverð-
um málum á framfæri.
Við emm fímm í stjórn og fímmt-
án manna fulltrúaráð. Við leitumst
við að hafa bæði stjóm og fulltrúa-
ráð fjölbreytilega samsett, fá sem
viðtækasta þekkingu og sjónarmið;
því við viljum reyna að skoða hvert
mál af ábyrgð og sanngimi.
Stjómarfundir em haldnir viku-
til hálfsmánaðarlega og málin em
þar rædd af miklum áhuga og allt-
af verið að plana eitthvað. í stjórn-
inni em auk mín: Stefán Bergmann
líffræðingur sem er varaformaður,
Jóhann Guðjónsson líffræðingur og
ritari félagsins, Guðrún Gísladóttir
landfræðingur sem er gjaldkeri fé-
lagsins og Helga Oskarsdóttir
skólaritari sem er meðstjómandi.
Fulltrúaráðið samanstendur af
15 félögum, einum frá hveiju sveit-
arfélagi nema Reykjavík. Þessir
fímmtán fylgast með því sem er
að gerast í þeirra heimabyggðum.
Við í stjóminni höldum svo fundi
með fulltrúaráðinu á þriggja mán-
aða fresti. Með fulltrúaráðinu
Einar Egilsson, formaður Nátt-
úruvemdarfélags Suðvestur-
lands.
höfum við mjög gott yfírlit yfír
hvert svæði, hver fulltrúi þekkir
sitt heimafóik."
Tólf mættu
á hasarfund
Þið eruð ekki Iengur með „hefð-
bundna félagsfundi“, hvað breytist?
„Það var haustið 1981 að við sem
þá vomm nýkjömir í stjómina
ákváðum að láta nú til okkar taka
og boðuðum til félagsfundar um
'Ijörnina í Reykjavík en hún var þá
mikið til umræðu. Við fengum fjóra
góða fmmmælendur, auglýstum
Kirkjuvogskirkja
kl. 13:00
átland gróðurt tyrr
Játtúruvemdarfélag Suð-Vesturlanc
Náttúruvemdar- og um-
hverfismál á Suðumesjuml
Náttúruvemdarfélag Suðvestur-
landö fer í sjö vettvangsferðir suöur
með sjó á Bunnudaginn 15. nóvem-
ber til kynningar á noltkrum
náttúmvemdar og umhverfismáJ-
um sem snerta Suðumes. Fróðir
menn munu Qalla um ákveðið mál-
efni á hveijum stað og svara
spurningum. Allt áhugafólk er vel-
komið. (Þeir íbúar höfuðborgar-
svœðiains og aðrir aem hug hafa á
að fara I ferð með langferöabfl á
milli staða, hafi samband ( dma
(91-) 40763 í dag frá Id. 17-19).
Fyrsti staðurinn veröur Vogavík
undir Stapa. Fólk mæti kl.9.30 í
Qöruna skammt sunnan Vogalax.
Gengin veröur örstutt leið eftir leir-
unni útl Hólmabúöir eða verið (
samkomuhúsinu Glaðheimum, allt
eftir veðri. Guðmundur Björgvin
Jónason fræðimaður mun Qalla um
hvemig umhorfs var I Vogavík um
aldamóL Stefán Bergmann líffræð-
ingur mun kynna llffrfld Qörunnar
og hugsanlegar breytingar á því
vegna stnrfaemi fiskeldisstöðvar-
innar og nágrennis við byggðarlag.
Næsti staður verður Arfadalsvík-
in (neðan Húsatófta) í Gríndavík
kl. 11.45 eða ( Húsatóftaháainu
Halldór Ingvaaon skólastjóri spjall-
ar um nýtingu vatns úr gjám og
Qöruvötnum og jarðhitans í Eld-
vörpum fýrr á timum. Freysteinn
Sigurösson jaröfræöingur mun
rseða um náttúruauðlindir neðan-
jarðar og skynsamlega nýtingu
þeirra.
Þriðji staðurínn verður við Kirkj-
una ( Höfinun kL 13 eða inní (
kirkjunni. Ásbjöm Eggertason
hreppstjórí segir frá gróðri í Hafna-
hreppi fyrr á öldum. Guðleifur
Siguijónsaon garöyrkjumaður lýsir
ástandi gróðurs síðarí árín og hvað
verður framtlðarverkefhið.
Á fjórða staðnum, Njarövflnirfitj-
um, (norðan við Hagkaupshúsid),
kl. 14.00 eða ( Safnaðarheimilinu (
Innri-Njarðvflc, Qallar Helga Ingi-
mundardóttir um Njarðvflcurfitjar
fyrr á tímum og Jóhann Guðjónason
Uffræðingur um lífrfld þeirra ( dag
og gildi þesa að halda því lftt rösk-
uðu.
Fimmti staðurinn verður Hafnar-
gata 82 ( Keflavflc kl. 16.00 á HI.
hæð húsaina. Þar mun Jóhann Berg-
mann bæjarverkfræðingur Qalla um
sJdpulagsmál og byggóaþróun J
Keflavflcur.
Sjðtti staðurínn veröur ( grunn-1
skólann ( Sandgerði kL 16.16. [
Guðjón Kristjánsson skólastjórí I
Qallar um hugmynd NVSV um upp-1
setningu á sýningu um náttúrufarl
og mannvist heimabyggöar seml
viðfangaefni ( efiri bekkjum gninn-1
skóla. Við fáum góða geati (I
heúnsókn aem leggja sitt til máJ- *
mna x
Síðast veröur komið við í Lauf-1
skálanum (Leifastöð, nýju flugstöð-1
inni ld. 17.80. Þar er ætlast til að I
þátttaJcendur heQi umræður meðl
spurningum sem varöa ásýnd lands- T
ins í kríngum flaugbnuitimar,
flugstöðina og veginn til höfuð- I
borgarsvæðisins. Fróðir menn sitja |
fyrir svörum.
Með þessu lýkur feröaröðinni um I
Suðumes. Elitt af næstu verkefnum I
NVSV veröur sarlskonar ferðaröð I
um Innnes (þ.e. HafharQörö, 1
Garöabæ, Beasastaðahrepp, Kópa-
vog og Seltjamamaa), Mosfellsbæ, I
Kjalameshrépp og Kjósarhrepp.
(frá NV8V)
S.ndgwAi
Umhverfismál sudur með sió
málið í bak og fyrir og bjuggumst
við „hasarfundi". Fundarmenn urðu
sjö, auk stjómarinnar. Þetta varð
okkur mikið áfall. Áhugi almenn-
ings fyrir náttúruvemdar- og
umhverfísmálum virtist vera i lág-
marki.
Nú voru góð ráð dýr. Við urðum
að finna nýjar leiðir til að ná
árangri. Við veltum þessu lengi
fyrir okkur og komumst að þeirri
niðurstöðu að aukin náttúrufræðsla
væri sterkasta vopnið í baráttunni
fyrir náttúmvemd; því að eftir að
við höfðum skoðað nokkur „slys“,
komumst við að raun um að mörg
þeirra mátti rekja til vanþekkingar
og kæruleysis, frekar en þetta væri
með vilja gert.
Hvað var til ráða? Koma okkur
út úr fundarsölunum og stuðla að
aukinni náttúm- og umhverfis-
fræðslu. Það var einmitt það sem
við gerðum. Ekkert náttúmgripa-
safn var til sem gat staðið undir
nafni; svo sumarið 1983 fengum
við náttúmfræðinga í lið með okkur
og fómm í rútum og settum upp
„sýningarbása" út í náttúmnni.
Áður en farið var af stað sendum
við frá okkur ýtarlegar fréttatil-
kynningar sem höfðu að geyma
fróðleik um það sem yrði skoðað.
Við fómm svo í náttúmskoðunar-
ferð á ákveðinn stað og tókum þar
fyrir t.d. eldstöðvar; sveppi og flétt-
ur; skordýr, lífríki fjöru; fuglabjarg
o.s.frv. Ferðimar kölluðum við
„Náttúmgripasafn undir bemm
himni“. Þetta tókst framar vonum;
þátttaka var mjög góð. Þama kom
fólk sem við höfðum ekki séð á
félagsfundum. Þetta var fólkið sem
við þurftum að ná til. Þeir sem
mætttu á félagsfundum vom nátt-
úruvemdarmenn og við þurfum lítið
að hvetja þá. En rútuferðirnar
kræktu í almenning, þrátt fyrir að
sumarið 1983 hafí ekki verið það
besta í manna minnum, svo maður
segi nú ekki meira.
Eftir að Hið íslenska náttúm-
fræðifélag myndaði sjálfstæðan
áhugahóp um byggingu náttúm-
fræðihúss sem NVSV á fulltrúa í,
snemm við okkur að ferðaröðinni
„Umhverfið okkar“. Við vomm með
ferðir í hveiju sveitarfélagi, fengum
náttúmfræðinga, jarðfræðing og
líffræðing og sögu- og ömefnafróða
menn til að kynna sögu og náttúm
svæðanna. Árið eftir var
prógrammið með sama sniði en í
fyrra einbeittum við okkur að
Reykjavík, ekki mátti gleyma af-
mælisbarninu. við skiptum borgar-
landinu niður eftir gömlu
landamerkjunum t.d. Víkurland,
Lauganesland, Kleppsland o.s.frv.“
Breyta
öðru hvoru til
Þið reynið sem sagt að breyta öðru
hvoru til?
„Einmitt, við leitum sífellt nýrra
leiða til að kynna þessi mál, bæði
sér og í samstarfi við aðra.“
Hvernig er samstarfinu háttað við
önnur félög og stofnanir, t.d. Nátt-
úruverndarráð og Landvernd?
„Samstarf okkar við þá er mjög
gott, við tökum ekki fyrir mál sem
þeir em að fjalla um. Við sækjum
alla fundi og ráðstefnur sem þeir
og aðrir boða um náttúruvemdar-
mál. Höfum reyndar staðið fyrir
einni ráðstefnu sjálfír með náttúm-
vemdamefnd Gullbringusýslu. Við
höfum líka gott samband við ýmsar
stofnanir, félög og einstaklinga sem
láta sig náttúrvemdar- og umhverf-
ismál varða.
Fóruð þið alltaf í rútum?
„Fram að haustinu í fyrra vomm
við alltaf með rútur en stoppuðum
auðvitað á áhugaverðum stöðum
og gengum stuttar leiðir úti í nátt-
úmnni. En í fyrra tókum við upp
hreinar gönguferðir líka.“
Nú vill það stundum brenna við í
rútuferðum að þeim lýkur seinna
en auglýst er, hvefnig hefur ykkur
gengið að halda áætiun?
„Bara þokkalega, það hefur þó
komið fyrir að við sáum fram á að
verða lengur í ferð en áætlað var,
en þá leituðum við eftir samþykki
allra sem í rútunni vom hvort ekki
væri í lagi að tefja svolítið áður en
við fæmm af stað í bæinn.“
En gönguferðirnar, þær voru í
Reykjavík?
„Já, í Reykjavík og nágranna-
byggðum. Þetta vom nokkurs
konar umhverfísgönguferðir. Við
fléttuðum saman sögunni og nátt-
uruskoðun. Reynslan sýnir að það
eykur aðsóknina. Við tókum t.d.
Kvosina fyrir, gengum þama um