Morgunblaðið - 18.12.1988, Blaðsíða 2

2 FRETTIR/INIMLENT
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 18. DESEMBER 1988
Skarti
stolið úr
glugga
SKARTGRIPUM var stolið úr
brotnum sýningarglugga úra- og
skartgripaverslunar að Skóla-
vörðustíg 5 aðfaranótt iaugar-
dagsins.
Lögreglu var tilkynnt um brotna
rúðu þar laust fyrir klukkan hálf-
Qögur um morguninn. í ljós kom
að greipar höfðu verið látnar sópa
um sýningargluggann en ekki var
talið að farið hefði verið inn í versl-
unina.
Óvíst er hver þarna var að verki
en RLR vinnur að málinu. Ekki var
fullljóst hvað vantaði.
íslenskt
óperu-
myndband
STYRKTAR-
FÉLAGÍs-
lensku ópe-
runnar hefúr
gefið út mynd-
band með sýn-
ingu óperunnar
á Don Giovanni
í vor þar sem
Kristinn Sig-
mundsson söng
titilhlutverkið.
Þetta er fyrsta íslenska óperu-
myndbandið, að sögn Þorsteins
Blöndals læknis og stjómar-
manns í styrktarfélaginu.
Styrktarfélagið kostaði sjálft
upptökuna sem kvikmyndagerðar-
félagið Sýn hf. annaðist ásamt úr-
vinnslu. Myndbandið er með
íslenskum skjátexta og verður til
sölu í Islensku óperunni og nokkr-
um hljómplötu- og bókaverslunum.
Það kostar 3.000 krónur fyrir
styrktarfélaga íslensku óperunnar
en 3.500 krónur fyrir aðra.
Þrír Frakkar
gjaldþrota
HLUTAFÉLAG um rekstur veit-
ingahússins Þriggja Frakka,
Baldursgötu 14, var úrskurðað
gjaldþrota í fyrradag.
Rekstur fyrirtækisins hafði
nokkru áður verið stöðvaður af toll-
stjóra vegna vangoldinna gjalda.
Ekki náðist í forsvarsmenn veit-
ingahússins til að fá upplýsingar
um fjárhagsstöðu félagsins.
Harður
árekstur
ábrú
Harður árekstur varð á Skeiðar-
árbrú síðdegis á föstudag. Tveir
fólksbílar á Ieið úr gagnstæðum
áttum rákust saman. Enginn slas-
aðist.
Báðir bílamir skemmdust nokkuð
og var annar óökufær eftir. Að
sögn lögreglu á Höfn er talið að
annar ökumannanna hafi misst vald
á bíl sínum á hálu trégólfí brúarinn-
ar með fyrrgreindum afleiðingum.
Kössum með ICY-vodka staflað. Unnið við átöppim „borgfirsku blöndunnar" í mjólkursamlaginu
i Borgarnesi. Morgunblaðið/Theodór
Þrettán þúsund flöskur
tilbúnar til útflutnings
Rnrtnampfli
Borgarnesi.
BLÖNDUN á ICY-vodka er
komin vel í gang i Mjólkursam-
laginu í Borgamesi. Búið er að
tappa á rúmlega 13 þúsund
flöskur, samtals um 12 þúsund
lítra, og er fyrsti gámurinn til-
búinn til útflutnings til Banda-
ríkjanna.
Vodkinn fer til bandaríska fyr-
irtækisins Brown Forman Corp.
sem sér um söluna í Bandaríkjun-
um fyrir framleiðanda Icy, Sprota
hf. Indriði Albertsson mjólkur-
samlagsstjóri segir að blöndunin
og átöppunin hafi gengið vonum
framar. Litið væri á fyrstu send-
inguna sem tilraunaframleiðslu
og siðan væri áætlað að senda
að meðaitali tvo gáma mánaðar-
lega.
Aðallega er tappað á 750
millilítra og eins lítra glerflöskur
en þessa dagana er verið að tappa
á 50 millilftra plastflöskur sem
ætlaðar eru til auglýsinga í versl-
unum erlendis. TKÞ.
Landsvirkjun:
Rekstrara%angur heftir
snúist í rekstrarhalla
Forsætisráð-
herra fitndar
með BSRB
STEINGRÍMUR Hermannsson
forsætisráðherra hefúr átt
nokkra fúndi með forystu
Bandalags starfsmanna ríkis og
bæja á síðustu dögum. Að sögn
forsætisráðherra og Ögmundar
Jónassonar, formanns BSRB,
hafa fúndirnir snúist um breyt-
ingar á bráðabirgðalögum ríkis-
stjórnarinnar.
„Við höfum verið að reyna að ýta
á eftir þeirri kröfu okkar að samn-
ingsréttur verði að fullu virtur,“
sagði Ögmundur Jónasson. „Við
teljum að það hafi ekki verið geng-
ið nógu langt í að fullnægja okkar
kröfum. Við viljum fá samningsrétt-
inn viðurkenndan að fullu í sam-
ræmi við þær yfirlýsingar sem hafa
verið gefnar."
Ögmundur sagðist telja að afnám
banns við verkföllum væri í rétta
átt, en fleiri skref þyrfti til að samn-
ingsrétturinn yrði viðurkenndur að
fullu. „Það eru ekki fleiri fundir
fyrirhugaðir, en við væntum þess
að það verði gengið að kröfum okk-
ar,“ sagði Ógmundur. „Það er
greinileg viðhorfsbreyting hjá þing-
mönnum almennt; þeir virðast vera
að gera sér ljóst að landinu verður
ekki stjómað með því að afnema
mannréttindi. Þetta þökkum við
kraftmiklum mótmælum samtaka
launamanna."
„Við áttum almennar umræður
um stöðu þessara samningamála
eins og bráðabirgðalögin standa,“
sagði Steingrímur Hermannsson.
„Ég lofaði að taka það til með-
ferðar, sem þeir höfðu fram að
færa, og það mun ég gera.
UNDANFARIN flögur ár hefúr
verið rekstrarafgangur ár hvert
af starfsemi Landsvirkjunar. A
fyrstu níu mánuðum þessa árs
hefúr þessi hagstæða þróun snú-
ist í rekstrarhalla sem nemur 157
milljónum króna.
Halldór Jónatansson forstjóri
Landsvirkjunar segir að ástæðan
fyrir þessari óhagstæðu þróun sé
einkum sú að gengi krónunnar hef-
ur verið fellt um 20% á árinu. Auk
þess stefni verðbólgan í að verða
um 20% frá upphafi til ársloka án
þess að gjaldskrá Landsvirkjunar
hafí hækkað um meir en 12% á
sama tíma.
„Meðalverð Landsvirkjunar á
rafmagni til almenningsrafveitna
hefur lækkað að raungildi miðað
við byggingavísitölu um tæp 34% á
árunum 1984 til 1988. Er hér um
tæplega 8,5% lækkun að meðaltali
á ári að ræða í stað um 3% sem
áætlanir hafa sýnt að raunhæft
væri að gera ráð fyrir án þess að
veikja um of íjárhagsstöðu fyrir-
tækisins," segir Halldór í frétta-
bréfi fyrirtækisins.
Landsvirkjun hefur haft þá
stefnu að endurgreiða árlega sem
næst V20 af heildarskuld fyrirtækis-
ins í lok undanfarandi árs. Þetta
þýðir að núverandi skuldir þess
greiðast upp á um 40 árum. Felur
þessi stefna í sér lækkandi fjár-
magnskostnað frá ári til árs sem
skapar grundvöll fyrir lækkandi
raunverði rafmagns. Halldór segir
að þannig hafi skuldir Landsvirkj-
unar lækkað um 1800 milljónir
króna á árunum 1986 til 1988.
Ráðstafanir til aðhalds í rekstri
á undanfömum árum hafa skilað
sér vel hjá Landsvirkjun. Nefnir
Halldór sem dæmi starfsmanna-
hald. Þannig er fy’öldi ársverka í ár
hjá Landsvirkjun áætlaður 249 árs-
verk samanborið við 288 ársverk
að meðaltali síðustu tíu árin á und-
an.
Daninn
úr hættu
DANINN, sem þyrla frá danska
varðskipinu Beskytteren kom
með frá grænlenskum rækjutog-
ara á Borgarspítalann á föstu-
dag, er ekki talinn í lífshættu.
Maðurinn, sem er frá Borgundar-
hólmi, hafði hlotið talsverða höfuð-
áverka en var talinn á batavegi í
gærmorgun.
Fjórðungs samdráttur í sölu
kindakjöts á innanlandsmarkaði
Innanlandssala á kindakjöti minnkaði um tæp 25%, eða nálega
Qórðung, á þremur mánuðum í haust. í ágúst, september og
október seldist 2.071 tonn, 678 tonnum minna en sömu mánuði í
fyrra. Samdrátturinn var minni mánuðina á undan og þegar litið
er á söluna fyrstu tíu mánuði ársins nemur samdrátturinn 805
tonnum eða rúmum 10%. í haust þegar menn urðu fyrst varir
við þennan samdrátt var fúllyrt að heimaslátrunin hlyti að vera
svona mikil en þegar salan var áfram léleg var litið til annarra
þátta, og söluskatturinn einkum nefiidur.
D PO/ söluskattur var að fullu
« O /Olagður á búvörur í upp-
hafi ársins. Jafnhliða var hluti
teknanna notaður til að auka nið-
urgreiðslur á helstu búvörum, svo
sem kindalqöti, nautakjöti og
mjólk. Einnig voru teknar upp
niðurgreiðslur á alifuglalq'öti,
svínakjöti og eggjum í fbrmi end-
urgreidds kjamfóðurgjalds. Við
hækkun á niðurgreiðslum var við
það miðað að hámarkssmásölu-
verðið sem fimmmannanefnd
ákveður hækkaði að hámarki um
10—12% þrátt fyrir 25% sölu-
skattinn.
Þannig hækkaði til dæmis há-
markssmásöluverð á fyrsta flokks
dilkakjöti í heilum og hálfum
skrokkum ekki en aðrir flokkar
allt að 12%. Aftur á móti fer lítill
hluti sölunnar fram í heilum
skrokkum og almennt verð á
kindakjöti út úr búð hækkaði mun
meira. Ástæðan
er sú að sölu-
skatturinn
leggst af fullum
þunga á virðis-
aukann í kjöt-
vinnslunni og
BAKSVID
fæstar kjötvinnslur geri meira en
að halda sömu sölu í krónutölu og
í fyrra. Einna mesti sölusamdrátt-
urinn hefur orðið í áleggi, þar sem
Iqötvörumar hafa farið halloka
gagnvart osti til dæmis. Margar
kjötvinnslur standa nú illa og ekki
ólíklegt að þeim fækki á næst-
unni.
Ekki hefur orðið aukning í sölu
annarra lqöttegunda, svo sem
fúgla- og svína-
kjöts, samhliða
minnkun í kinda-
. kjötinu. Skýring-
anna er því ekki
að leita í færslu
ejtir Helga Bjamason
versluninni og áhrifín eru þeim á milli kjöttegunda.
mun meiri eftir því sem hlutfall
niðurgreidda kjötsins í endanlegri
vöru er minna. Kjötvinnsluvörur
hækkuðu því um allt að 22% þeg-
ar söluskatturinn var lagður á.
Kjötfars hækkaði um 10%, pylsur
um 20%, hangiálegg um 8% og
malakoff um 22%, svo dæmi séu
tekin.
Vegna þessa hefur samkeppn-
isaðstaða kjötvinnslunnar versnað
og verulegur samdráttur orðið í
kjötvinnslunni. Forstöðumaður
stórs kjötvinnslufyrirtækis áætlar
að markaðurðinn hafí dregist
saman um 10—15% og telur að
Miklir erfiðleikar eru hjá fram-
leiðendum þeirra búvara sem
fengu söluskattinn með fullum
þunga á sig, eins og til dæmis
garðyrkjubændum, kartöflu-
bændum og hrossabændum.
Hrossalq'ötssalan hefur dregist
saman. Markaðurinn tók ekki við
25% hækkun grænmetis og þurfa
garðyrkjubændur því að greiða
söluskattinn sjálfir. Til dæmis var
meðalverð á tómötum í ár svipað
og í fyrra þrátt fyrir söluskattinn
sem þýðir í raun 20% lækkun á
afurðaverðinu til bænda.
Áður en söluskatturinn kom til
lega lítill hluti af búvöruverðinu
til neytenda, um 10% af verði
mjólkurlítrans og um 15% af
kindakjötskílóinu um mitt síðasta
ár. Til samanburðar má geta þess
að árið 1982 voru niðurgreiðslur
37% af mjólkurlítranum og 30%
af dilkakjötinu. Núna kostar
mjólkurlítrinn 55,40 kr. út úr
búð, þar af er söluskattur rúmar
11 krónur. Niðurgreiðslumar em
21,87 kr. á lítra, eða tæp 40%,
þannig að lítrinn kostar í raun
77,27 krónur. Mestu niðurgreiðsl-
umar em á smjörinu, 488,50 kr.
á kíló og era þar meðtaldar tíma-
bundnar niðurgreiðslur nú fyrir
jólin. Þó neytandinn þurfi ekki að
greiða nema 378 krónur yfir búð-
arborðið kostar smjörkílóið í raun
866,50 krónur. Smásöluverð á 1.
flokks dilkalqöti í heilum skrokki
er nú 369,80 (þar af er söluskatt-
ur 74 krónur). Hvert kíló er niður-
greitt um 172,50 kr. og raun-
veralegur kostnaður við hvert kíló
er því 542,30 kr.
Eins og sést á þessu eru fluttir
miklir peningar á milli vasa í
stjómarráðinu. Væri ekki einfald-
ara að lækka söluskattsprósent-
una og hætta þessum millifærsl-
um?