Morgunblaðið - 01.02.1991, Blaðsíða 35

MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 1. FEBRÚAR 1991
35
spretti EES-viðræðnanna er í hönd-
im Austurríkismanna og reynir nú
nikið á samningaleikni þeirra. Það
;r ekki úr vegi hér að benda á þá
ikondnu staðreynd að á einhveiju
bðkvæmasta samningsstigi viðræðn-
mna skuli forysta EFTA falla í skaut
Austurríkis, sem hefur þegar sótt
nn aðild að EB (17. júlí 1989). Lúx-
;mborg veitir ráðherraráði EB for-
itöðu á sama tíma og ætti það að
auðvelda EES samkomulag og sætta
ivokölluð suður-norður viðhorf innan
aandalagsins hvað EES-viðræðurnar
íhrærir.
Síðastliðið haust gætti vaxandi
svartsýni í EFTA-hópnum um fram-
hald viðræðnanna, og yfirlýsing Sví-
þjóðar um að ætla að leggja fram
umsókn um inngöngu í EB vorið
1991 bætti ekki andrúmsloftið og
veikti samningsstöðu EFTA enn
frekar. Ekki er ólíklegt að Noregur
og jafnvel Finnland fylgi fordæmi
Svíþjóðar. Það gæti leitt til þess að
EB semji við ijögur EFTA-landa
samtímis um inngöngu í EB. Þá
væri EB búið að ná kjörstærð að
mati margra áhrifamanna innan EB
og eftir í EFTA væru þá Sviss, Liec-
htenstein og ísland.
Skipan mála í Evrópu hefur leitt
til þess að ríki sem áður lutu stjórn
kommúnista vilja nú ganga í Evrópu-
bandalagið. EB á í viðræðum við
Tékkóslóvakíu, Ungveijaland og Pól-
land um aukin tengsl og mun að öll-
um iíkindum verða samið við þessi
ríki á breiðari grundvelli en t.d. þeg-
ar Fríverslunarsamningarnir voru
gerðir milli EFTA og EB á árunum
1972-1973. Búist er við að þessi lönd
fái greiðan aðgang að innri markaðn-
um og að EB veiti þeim allt að tíu
ára aðlögunartíma til að bæta sam-
keppnisstöðu sína. Þessir samningar
munu greiða fyrir efnahagslegum og
ekki síst pólitískum samruna Evrópu,
en það þýðir ekki endilega að Evr-
ópubandalaginu væri akkur í að fá
þessi lönd sem fullgild aðildarríki.
Þessi mál í heild eru risavaxin að
umfangi, en ef samningar takast,
annars vegar um EES og hinsvegar
á milli EB og kommúnistaríkjanna
fyrrverandi í Austur- og Mið-Evrópu,
mun komast á laggirnar evrópskt
efnahagssvæði sem ekki einungis
nær til ríkja Vestur-Evrópu.
Samtímis þessari þróun í Evrópu
eru í gangi samningaviðræður milli
Bandaríkjanna og Mexíkó um frí-
verslun og er reiknað með að Frí-
verslunarsvæði Norður-Ameríku
(Mexíkó, Bandaríkin og Kanada)
verði að veruleika um líkt leyti og
Innri markaður EB. Á Norður-Amer-
íkusvæðinu eru um 360 milljónir
íbúa. Allar þessar viðræður austan
hafs og vestan endurspegla þróunina
í heimsviðskiptunum í átt til stærri
viðskiptaheilda og skýra um margt
tilveruvanda EFTA.
Leiðir þátttaka í EES til aðildar
að EB? Svarið við þessari spurningu
ræðst mikið til af niðurstöðu samn-
inga um ákvarðanatökuna innan
EES. Nái niðurstaðan of skammt
fyrir EFTA-ríkin þá er ekki ólíklegt,
að viðræðurnar renni út í sandinn_
eða EES verði biðstofa fyrir væntan-
leg aðildarríki bandalagsins. Komi
EB á hinn bóginn til móts við óskir
EFTA í ákvarðanatökumálinu dregur
úr þörf meirihluta EFTA á að sækja
um fulla aðild að EB. Málið snýst
um sameigin-lega ákvarðanatöku í
sameiginlegum málum.
1. „The European Community" er þýtt á
íslensku sem „Evrópubandalagið", en
það er röng þýðing og misvísandi um
EC sem stofnun. Þegar íslenska heitið
er þýtt orðrétt á ensku t.d. kemur villan
greinilega í ljós. Eina tungumálið þar
sem „The European Community" hefur
verið þýtt sem „Evrópubandalagið“ er
íslenska. Eðlilegast væri að taka upp
heitið „Evrópusamfélagið" og væri for-
vitnilegt að fá álit annarra á þessu.
2. Evrópubandalagið er samheiti þriggja
bandalaga: Efnahagsbandalags Evrópu,
Kola- og stálbandalags Evrópu og Kjarn-
orkubandalags Evrópu.
3. Sú leið sem líklegast er að verði valin
til lausnar þessu máli er tvíhliða viðræð-
ur milli EB og einstakra EFTA-ríkja.
Kom þetta fram á sameiginlegum ráð-
herrafundi EFTA-EB 18. desember sl. I
ljósi núverandi fiskveiðistefnu EB er
ekki fráleitt að ætla að í lok viðræðn-
anna um EES verði samið tvíhliða um
lausn helsta hagsmunamáls íslands.
Hvort EES-samkomulag standi eða falli
■ með viðunandi lausn á fríverslun með
fisk innan EES má teljast hæpið, því
af hálfu EB fellur þessi málaflokkur
ekki undir fjórfrelsið innan EES. Það
er aftur á rnóti krafa EFTA hópsins að
svo verði. í vissum skilningi er Island í
þessu máli á sama báti og suðræn ríki
I EB, þ.e. ísland er fyrst og fremst fram-
leiðsluland matvæla sem opnar markað
sinn fyrir iðnaði og þjónustu frá EB.
Höfundur starfar við
nlþjóðateng-sl á vegvni
umhverfismálastofnunar í
Salzburg, Austurríki.
(Grein þessi birtist í blaðinu 29.
jan., en þá svo illa rugluð í upplím-
ingu að hún er birt hér aftur. -
Biðst blaðið velvirðingar á þessum
mistökum.)
STYRKIR TIL UMHVERFISMÁLA
Á næstunni verður úthlutað styrkjum úr Pokasjðði Landveiildar.
1. Um styrk geta sótt: Félög, samtök og einstaklingar.
2. Úthlutun er bundin verkefnum ó sviði umhverfismála, svo sem land-
græðslu, skógrækt, friðun, verndun, fegrun og snyrtingu lands og til fræðslu
og rannsókna. Skilyrði eru að verkefnin séu í þágu almennings.
3. Verkefni, sem sótt eru um styrk til þurfa að vera vel afmörkuð og skil-
greind. Styrkumsókninni þarf að fylgja:
A. Verklýsing.
B. Kostnaðaráætlun.
1. Heildarkostnaður.
2. Eigið framleg.
3. Upphæð umsóknar.
4. Farið er fram á að styrkþegar leggi af mörkum mótframlag, sem getur falist
í fjárframlögum, vélum, tækjum, efni eða vinnu.
5. Styrkþegar skuldbinda sig til að skila skýrslu um framkvæmd og árangur
verkefnisins fyrir lok úthlutunarárs.
6. Styrkumsóknir þurfa að berast skrifstofu Landverndar fyrir kl. 17.00, 20.
febrúar 1991.
Þeir, sem eiga eldri umsóknir í Pokasjóðinn, þurfa að endurnýja þær í sam-
ræmi við þessa auqlýsinqu. . . .
^ a Landvernd,
Skólavörðustíg 25, 101 Reykjavík.
BÓKAMARKAÐUR V Ö K U HE LG A F E L L S
Aílí
J Verðfm ,
) 95 1
krotuunJC
SértUboÖ:
Lffsspegitt
Lffsspegitt er einstœÖ bók
—annað og meira
en venjuleg œvisaga.
Venjulegt verð: 2.784.—
Tilboðsverð: 495»“
MorgirtMar
að seljast upp!
VAKáO
HELGAFELL
(i^CUtíJi Útjjá^jCL
Siíumúlo 6 • stmi 688300