Morgunblaðið - 26.06.1991, Síða 29

•! - ■ i«11 • (j • / t ic • íhy ’•; *>íoi>
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR-26. JÚNÍ T991------------------- ----------------------------------- 29
Skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar:
Yfir 50% telja að ísland
gangi í EB fyrir aldamót
RÚMLEGA 50% svarenda í skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar
Háskóla Islands um afstöðu fólks til Evrópubandalagsins telja að
Islendingar verði orðnir aðilar að bandalaginu árið 2000, þ.e. eft,-
ir níu ár. Ef miðað er aðeins við þá, sem svara spurningunni, telja
60,5% að ísland verði í bandalaginu um aldamót. Þeir sem telja
að landið verði áfram utan EB eru 21,9%, en þeir, sem svara því
til að það sé hugsanlegt eða ýmsu háð, eru 17,6%.
Skoðanakönnun Félagsvísinda-
stofnunar var gerð fyrir Sam-
starfshóp atvinnulífsins um evr-
ópska samvinnu (SATES). Könn-
unin var framkvæmd dagana 6.
til 12. júní síðastliðinn. Alls var
leitað til 1.500 manna á aldrinum
18 til 75 ára, af öllu landinu. Úr-
takið var slembiúrtak úr þjóðskrá.
Viðtöl voru tekin í síma og feng-
ust svör frá alls 1040 manns, sem
er 69,3% svarhlutfall. Nettósvörun
- þegar dregnir hafa verið frá
upphaflegu úrtaki látnir, erlendir
ríkisborgarar og fólk, sem dvelur
erlendis - er 70,6%. Félagsvísinda-
stofnun telur að fullnægjandi
skipting sé milli skiptingar úrtaks-
ins og þjóðarinnar allrar eftir aldri,
kyni og búsetu. Því megi ætla að
úrtakið endurspegli þjóðina, 18 til
Landshlaup FRÍ:
Þátttak-
endur eru á
öllum aldri
ÞÁTTTAKENDUR í Lands-
hlaupi FRI, sem senn fer að ljúka,
eru nú orðnir rúmlega 1.700 og
eru þeir á aldrinum frá 2-86 ára.
75_ára, allvel.
í könnuninni var spurt þriggja
spurninga. Fyrst var spurt: „Tel-
urðu æskilegt eða óæskilegt að
ísland sæki um aðild að Evrópu-
bandalaginu?“ Næst voru þeir,
sem svöniðu fyrstu spurningunni
neitandi eða sögðust óvissir,
spurðir: „Ef ti’yggt væt'i að íslend-
ingar héldu fullu forræði yfir fiski-
miðunum við landið, myndir þú
þá telja æskilegt eða óæskilegt að
Island sækti um aðild að Evrópu-
bandalaginu eða myndi það engu
breyta?“ Loks voru allir spurðir:
„Telurðu að íslendingar verði
orðnir aðilar að Evrópubandalag-
inu árið 2000, þ.e. eftir níu ár?“
Fylgismönnum umsóknar
hefur fækkað
Við fyrstu spurningunni svör-
uðu 5,8% allra svarenda því til að
þeir teldu mjög æskilegt að íslend-
ingar gengju í EB, en 18,8% sögð-
ust telja það frekar æskilegt. Þeir,
sem telja umsókn æskilega, eru
því samtals 24,6%. Hlutlausir eða
óvissir eru 30%. Þeir, sem telja
umsókn frekar óæskilega eru
19,3%, en mjög óæskilega 22,2%.
Samtals eru andstæðingar um-
sóknar þá 41,5%. Ef aðeins er lit-
ið á þá, sem taka afstöðu, eru
72,9% á móti umsókn, en 37,1%
hlynntir. Þessar niðurstöður má
sjá í töflu, sem fylgir hér með.
Talsverð fækkun hefur orðið á
Telurðu æskilegt eða óæskilegt að ísland sæki um aðild að Evrópubanda-
laginu? Niðurstöður úr nokkrum þjóðmálakönnunum Félagsvísindastofnun-
ar frá því í maí 1989.
Hlutfall í maí 89 Hlutfall í okt. 89 Hlutfall i feb. 90 Hlutfall í niaí 90 Hlutfall nú Fjöldi nú
Mjög æskiiegt 8,8 10,9 11,4 12,4 5,8 60
Frekar æskilegt 25,6 24,5 32,3 26,2 18,8 195
Æskilegt samtals 34,4 35,4 43,7 38,6 24,6 255
Hlutlaus/óviss 34,7 43,4 33,0 35,4 28,3 294
Frekar óæskilegt 16,3 13,0 12,3 15,2 19,3 201
Mjög óæskilegt 12,4 7,5 9,8 9,2 22,2 231
Óæskilegt sainlals 28,7 20,5 22,1 24,4 41,5 432
Svara ekki 2,1 0,6 1,2 1,6 5,7 59
Ef tryggt væri að íslendingar héldu fullu forræði yfir fískimiðunum við
landið, myndir þú þá telja æskilegt eða óæskilegt að ísland sækti um
aðild að Evrópubandalaginu, eða myndi það engu breyta? Þeir spurðii' sem
töldu það óæskilegt eða voru hlutlausir úr töflu 1. Samanlögð svör úr
þessum tveimur spurningum.
Fjöldi Hlutfall Iliutfall þeirra Hlutfall þeirra
o/ /o sem svara sem taka afstöðu
Mjög æskilegt 104 10,0 10,7 13,0
Frekar æskilegt 430 41,3 44,1 53,8
Hlutlaus/óviss 177 17,0 18,1 —
Frekar óæskilegt 110 10,6 11,3 13,8
Mjög óæskilegt 155 14,9 15,9 19,4
Svara ekki 64 6,2 — —
Alls 1040 100% 100% 100%
Telurðu að íslendingar verði orðnir aðilar að Evrópubandalaginu um alda-
mótin 2000, þ.e. eftir 9 ár?
Fjökli Hluffall Hlutfall þeirra Hlutfall þeirra
% sem svara sem taka afstöðu
Ja 524 50,4 60,5 73,4
Nei 190 18,3 21,9 26,6
Hugsanlega/ýmsu háð 152 14,6 17,6 —
Svara ekki 174 16,7 — —
Alls 1040 100% 100% 100%
Telurðu að íslendingar verði orðnir aðilar að Evrópubandalaginu um alda-
mótin 2000, þ.e. eftir 9 ár? Greint eftir því hvort fólk telur æskilegt að
óæskilegt að ísland sæki um aðild að EB.
Hlaupnir hafa verið rúmlega
2.300 kílómetrar en hlaupaleiðin öll
er 2.902 kílómetrar. Félagar í 112
félögum hafa tekið þátt í hlaupinu
og nú á eftir að fara um félags-
svæði sex Hérðassambanda.
Hlaupinu lýkur á fimmtudaginn
með því að hlaupið verður í gegnum
fylgismönnum umsóknar um EB- Æskilegt Hlutlaus Óæskilegt
aðild frá fyrri könnunum Félags- Jcl 83,0 62,6 44,7
vísindastofnunar, eins og sjá má Nei 6,4 15,2 37,0
í meðfylgjandi töflu. Samtals fylg- Hugsanlegt/ýmsu háð 10,6 22,2 18,4
ismenn voru til dæmis 43,7% í Alls 100% 100% 100%
febrúar 1990 og 38,6% í maí 1990, en þá var síðast spurt um afstöðu Fjöldi 235 230 365
manna til EB. Síðan hafa meðal
félagssvæði Fjölnis í Grafarvogi og
þaðan niður Ártúnsbrekkuna um
Suðurlandsbraut og niður á Laugar-
dalsvöll. Áætlað er að ljúka hlaup-
inu þar um kl. 18.
annars verið haldnar þingkosning-
ar. Andstæðingum EB-umsóknar
hefur íjölgað að sama skapi frá
fyrri könnunum, eins og sjá má í
töflunni.
Yfirráð yfir fiskimiðunum
snúa dæminu við
Þeir, sem sögðust vera hlutlaus-
ir, óvissir eða telja umsókn óæski-
lega, voru spurðir áfram hvort
þeir teldu umsókn æskilega eða
óæskilega ef tiyggt væri að ís-
lendingar héldu fullu forræði yfir
fiskimiðunum við landið. Hér snýst
dæmið við. Að yfirráðum auðlind-
anna gefnum segjast 10% mjög
hlynntir umsókn, og 41,3% frekar
hlynntir, eða samtals 51,3% allra
svarenda. Hlutlausir eru áfram
17%. Þeir, sem telja umsókn samt
sem áður frekar óæskilega, eru
10,6% og algjörir andstæðingar
hennar, þrátt fyrir fyrirvarann,
eru 14,9%. Samtals eru þetta
25,5%. Sé aðeins litið á þá, sem
taka afstöðu, eru fylgismenn um-
sóknar alls 66,8%, en andstæðing-
ar 33,2%, að því gefnu að yfírráð
yfir fiskimiðunum haldist.
Þriðju spurningunni, um það
hvort Island yrði orðið aðili að EB
árið 2000, svöruðu 50,4% allra
svarenda játandi en 18,3% neit-
andi. Sé aðeins litið á þá, sem
tóku afstöðu, eru 73,4% á þeiiri
skoðun að ísland verði orðið eitt
af EB-ríkjunum um aldamót, en
þeir sem telja að svo fari ekki eru
26,6%.
Ungt fólk hlynntara EB
Þegar litið er á niðurstöðurnar
eftir þjóðfélagshópum kemur í ljós
að karlar eru hlynntari umsókn
um aðild að EB en konur. Konurn-
ar telja hins vegar í meira mæli
en karlarnir að Island verði geng-
ið í bandalagið um aldamótin. Þá
sýnir það sig að yngra fólk er
hlynntara umsókn um aðild en
eldra, Reykvíkingar og Reyknes-
ingar fremur en landsbyggðar-
menn og fylgismenn stjórnarflokk-
anna, Alþýðu- og Sjálfstæðis-
flokks, fremur en fylgismenn
stjórnarandstöðunnar. Einnig
kemur í Ijós að þeir, sem starfa
við landbúnað og opinbera þjón-
ustu, leggjast ákveðnast gegn
umsókn um aðild að EB.
Þegar litið er á spá manna um
stöðuna við aldamót, sýna niður-
stöður könnunarinnar að þeir, sem
telja æskilegt að ísland sæki um
aðild að EB, telja líklegra að land-
ið verði komið í hóp EB-ríkjanna
um aldamót, en hinir, sem eru
slíku andvígir. Þetta má sjá í með-
fylgjandi töflu.
Óvissumörk
Ákveðin óvissumörk eru á nið-
urstöðum könnunarinnar. í könn-
uninni segjast um 26% til dæmis
vera hlynnt því að sótt verði um
aðild að EB. Vikmörk eru um 2,7%
miðað við 1.000 manna svarenda-
hóp, og því má segja með um 95%
vissu að á bilinu 23,3% til 28,7%
þjóðarinnar séu þessarar skoðun-
ar. Hins vegar telja 44% svarenda
aðildarumsókn óæskilega. Fyrir
hærra hlutfall eru vikmörkin víð-
ari, og því má með 95% vissu
álykta af niðurstöðum könnunar-
innar að 40,9% til 47,1% þjóðarinn-
ar séu á þeirri skoðun.
Hálfsmánaðar samfelldur þurrkur suðvestanlands:
Heyskapur víða hafinn þrátt
fyrir að dregið hafi úr sprettu
Gífurlegt álag á Vatnsveitu Reykjavíkur vegna mikillar vökvunar
ÞURRKARNIR undanfarinn hálfan mánuð hafa dregið nokkuð
úr sprettu á sunnan- og vestanverðu landinu, og á Norðaustur-
landi hefur einnig dregið úr sprettu vegna kulda. Heyskapur er
hafinn víða um land þó slægja sé ekki mikil, en að sögn Ólafs
R. Dýrmundssonar, landnýlingarráðunauts hjá Búnaðarfélagi ís-
lands, má gera ráð fyrir að bændur nái afbragðsfóðri af túnum
sínum. Spáð er svipuðu veðri næstu daga, en búist er við úrkomu
á sunnanverðu landinu uin eða eftir næstu helgi.
Ólafur Dýrmundsson sagði í
samtali við Morgunblaðið að
þurrkarnir væru farnir að tefja
grassprettu nokkuð, en heyskapur
væri þó víðast hvar að fara af
stað á sunnan- og vestanverðu
landinu og_ einnig í Skagafirði og
Eyjafirði. Á Vestfjörðum og Aust-
urlandi væri hins vegar lítið um
að heyskapur væri hafinn, og
sama ætti við um Þingeyjarsýsl-
urnar þar sem dregið hefði úr
sprettu vegna kulda. Ólafur sagði
að á einstaka stað á sunnan- og
vestanverðu landinu hefði örlítið
borið á því að tún á melum og
söndum væru farin að sviðna
vegna þurrkanna, en venjuleg
móajarðvegstún og mýratún
stæðu sig betur. Hann sagði að
þar sem héyskapur væri byrjaður
væri reyndar ekki um verulega
mikla slægju að ræða, en þó
mætti reikna með því að bændur
næðu afbragðsfóðri, og þar sem
svo snemma væri slegið mætti
gera ráð fyrir góðri há.
„Heyskapur byrjar í meðalári
ekki að ráði fyrr en um mánaða-
mótin júní-júlí, og stundum ekki
fyrr en komið er eitthvað fram í
júlí, þannig að enn er þetta jafn-
vel skárra en í meðalári. Það vor-
aði mjög vel og gróður fór vel af
stað, en þurrkarnir hafa tafið
nokkuð fyrir sprettu í úthögum.
Það á sérstaklega við þar sem
þurrlendi er mikið, og þar sem
er rof og viðkvæmur jarðvegur
er meiri hætta á jarðvegseyðingu,
en í því sambandi hafa menn haft
nokkrar áhyggjur af hálendinu.
Ef hins vegar ekki gerir rok í
úthaga á ekki að vera hætta á
skemmdum, og spretta þar ætti
að geta orðið ágæt ef færi að
væta svolítið á næstur:ni,“ sagði
Ólafur.
Ekki er vitað til þess að vatns-
skortur hafi neins staðar orðið af
völdum þurrkanna, og að sögn
Þórodds Sigurðssonar, vatns-
veitustjóra í Reykjavík, er grunn-
vatnshæð nú meiri en hún var í
fyrrasumar. Hann sagði að gífur-
legt álag hefði verið á vatns-
veituna undanfarna daga vegna
vökvunar á höfuðborgarsvæðinu,
en það hefði þó ekki valdið neinum
erfiðleikum. Sagðist hann telja að
vatnsmagn væri nægilegt til að
standast 2-3 mánaða
samfelldan þurrk.
Fjórtán daga samfelldur þurrk-
ur hafði í gær verið á vestanverðu
landinu, og sagði Trausti Jónsson,
veðurfræðingur, að enn væri ekki
um neinn óvenjulega langan
þurrkatíma að ræða. Hann sagði
að lengsti samfelldi þurrkurinn í
Reykjavík hefði verið sumarið
1960, en þá var úrkomulaust þar
í 32 daga samfellt. Sólskinsstund-
ir í Reykjavík það sem af er jún-
ímánuði eru tæplega 270, og hafa
þær ekki mælst fleiri síðan 1952
þegai' þær voru rúmlega 280.
Flestar sólskinsstundir í júní frá
því mælingar hófust voru hins
vegar árið 1928, en þá mældust
338 sólsskinsstundir.
Trausti sagði að svipuðu veðri
og undanfarið væri spáð á landinu
næstu daga, en gert væri ráð fyr-
ir úrkomu sunnanlands um næstu
helgi. „Það hefur reyndar margoft
verið spáð rigningu á fjórða og
fímmta degi undanfarið eins og
nú, en einhvern vegin hefur úrko-
musvæðið þó alltaf hörfað,“ sagði
hann.