Morgunblaðið - 07.08.1994, Page 23

Morgunblaðið - 07.08.1994, Page 23
22 SUNNUDAGUR 7. ÁGÚST 1994 MORGUNBLAÐIÐ MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 7. ÁGÚST 1994 23 STOFNAÐ 1913 ÚTGEFANDI: Árvakur hf., Reykjavík. FRAMKVÆMDASTJÓRI: Haraldur Sveinsson. RITSTJÓRAR: Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. MORGUNBLAÐIÐ, Kringlunni 1, 103 Reykjavík. SÍMAR: Skiptiborð 691100. Auglýsingar: 691111. Askriftir 691122. SÍMBRÉF: Ritstjórn 691329, frétt- ir 691181, íþróttir 691156, sérblöð 691222, auglýsingar 691110, skrif- stofa 681811, gjaldkeri 691115. Áskriftargjald 1.400 kr. á mánuði innan- lands. í lausasölu 125 kr. eintakið. UPPLÝSINGAR UM EINKAMÁL Hinn 26. júlí sl. birtist í Bréfi til Morgunblaðsins, bréf frá nafngreindum einstaklingi, sem lýsti reynslu sinni af notk- un ákveðins debetkorts í París, sem reyndist að hans mati nán- ast ónothæft. Hinn 30. júlí birt- ist í sama dálki Morgunblaðsins svar frá framkvæmdastjóra við- komandi kortafyrirtækis þar sem sagði: „Umræddur ferða- maður notaði kort sitt 12 sinn- um í hraðbanka 20. og 21. júní. Hann fékk ávallt svar við sínum fyrirspurnum en því miður fyrir hann þá eru reglurnar þær, að næg innistæða eða heimild til yfirdráttar þarf að vera til stað- ar til að fá úttekt samþykkta. Slíkt var ekki í þessu tilviki.“ í fyrradag birtist svarbréf frá hinum upphaflega bréfritara, þar sem sagði m.a.: „Tæpast er hægt að skilja skrif fram- kvæmdastjórans nema sem svargrein við skrifum undirrit- aðs, sem birtust hér þriðjudag- inn 26. júlí sþ Staða reikninga fólks í bönkum og sparisjóðum er algert einkamál. Skrif fram- kvæmdastjórans breyta í engu neinu því, sem undirritaður tók fram í bréfi síhu, - það kostaði mikinn tima og fyrirhöfn að finna þau bankaútibú, sem taka við ... debetkortunum." í dagblaðinu Tímanum í fyrradag birtist frétt þar sem skýrt er frá því, að blaðinu hefði borizt listi yfir tæplega 50 út- tektir viðskiptavina í Hollandi í síðasta mánuði frá öðru korta- fyrirtækinu. í frétt Tímans seg- ir: „Þar kemur fram dagsetning og tímasetning úttektar, upp- hæð í íslenzkum krónum, númer á viðkomandi debetkorti, nafn búðar, banka eða viðskiptaað- ila, sem tekur við greiðslunni erlendis og í hvaða borg kortið er notað. Þannig er ekki einung- is kortanúmer viðkomandi gefið upp heldur einnig í hvaða verzl- un hann notaði kortið og klukk- an hvað.“ í sömu frétt segir talsmaður viðkomandi korta- fyrirtækis, að listinn hafi ekki verið sendur fjölmiðlum til birt- ingar heldur til staðfestingar á að hægt væri að nota kortin. Eins og sjá má af framan- greindu er ljóst, að hér á síðum Morgunblaðsins hefur annað kortafyrirtækið upplýst um stöðu á bankareikningi nafn- greinds einstaklings og hins vegar að hitt kortafyrirtækið hefur sent fjölmiðlum lista yfir úttektir allmargra korthafa til sönnunar því, að kortin væru nothæf erlendis. Það skal tekið fram, að Morgunblaðinu barst sá listi, sem vikið er að í Tíman- um en taldi að sjálfsögðu ekki koma til greina að birta hann þótt þess væri í engu getið, að listinn væri ekki sendur til birt- ingar. Auðvitað skiptir engu máli þótt þess hefði verið getið vegna þess, að það eitt að senda slíkan lista til fjölmiðla átti ekki að geta gerzt. Hér liggja fyrir upplýsingar um, að bæði kortafyrirtækin hafa opinberað einkamál fólks, annað að því er varðar nafn- greindan einstakling, hitt með því að senda úttektarlista með númerum korta. Nái lög og reglur um bankaleynd ekki til kortafyrirtækjanna er ljóst, að þau eiga ekki að hafa aðgang að upplýsingum, sem þau ber- sýnilega hafa aðgang að. Annað hvort verður að loka fyrir þann aðgang eða tryggja að banka- leynd nái yfir kortafyrirtækin. Það er óafsakanlegt að þessi fyrirtæki skuli hafa sent frá sér framangreindar upplýsingar. Þessi upplýsingagjöf vekur upp spurningar um starfshætti þessara fyrirtækja. Kortafyrir- tækin eru bæði í eigu bank- anna. Eigendurnir bera ábyrgð á starfsemi þeirra og starfs- háttum og hljóta af þessu gefna tilefni að endurskoða þá starfs- hætti. Bankaeftirlit Seðlabank- ans hlýtur að gera þær ráðstaf- anir, sem duga í þessum efnum. Tölvutæknin opnar margvís- lega möguleika á samantekt upplýsinga, sem varða einka- málefni fólks. Þau tilvik, sem hér hafa verið rakin vekja líka upp spurningar um það, hvort opinberir aðilar hafi verið nægi- lega á varðbergi til þess að koma í veg fyrir að þessi tækni sé misnotuð. Úr því sem komið er verður að teljast nauðsynlegt að bankar og bankaeftirlit upp- lýsi til hvaða ráðstafana verður gripið til þess að koma í veg fyrir að slík trúnaðarbrot verði endurtekin. BOBBO í • Kvendjöflin- um er eins réttskapað- ur karlmaður og Vikt- oría er rétt sköpuð ástríðufull kona í skáldsögu Hamsuns. Bobbo nýtist höfundi sínum fullkom- lega og á sannferðugan hátt, ekkis- íður en Mary Fisher og kvendjöfull- inn. Fay Weídon þekkir hégómagimi karlmanna augsýnilega betur en margir höfundar af sterkara kyninu. En þeir vita sjálfsagt einnig sitthvað um Mary Fisher sem hvorki kvendjö- fullinn né Fay Weldon geta haft pata af- nema af afspum! ÞAÐ ER ATHYGLISVERT • sem einn helzti skáldsagna- höfundur Suður-Ameríku hefur sagt, perúmaðurinn Mario Vargas Llosa, að það sé sannfæring margra suður-ameríkumanna að rithöfundar og Iistamenn kunni skil á öllu; að þeir hafi svör við öllum spurningum. Mér er nær að halda að svona hafi þetta einnig verið á íslandi til skamms tíma. Ég læknaðist aðvísu af þessu ungur en hafði tilhneigingu til að trúa því. Og líklega loðir þetta eitthvað við okkur enn því alltaf bíða menn eftir því hvað rithöfundar hafa til málanna að leggja. Þannig er þetta a.m.k. í Suður-Ameríku, segir Llosa. Rithöfundar verða að segja eitthvað. Þeim er skylt að hafa skoð- un. “En margir miklir höfundar ein- sog Jorge Luis Borges sem opnaði suður amerískri menningu dyr til allra átta hafa viljað einbeita sér einungis að bókmenntum - og það er svo sannarlega réttur þeirra.“ Llosa segir að það hafi verið Borges og mexíkóska skáldið Octavio Pas sem breyttu suður-amerískum bók- menntum í alþjóðlega og heimsborg- aralega reynslu. Borges kenndi suður-amerískum höf- undum að meta hug- myndir meiren orð. Hann þétti tungumál- ið, gerði það nákvæm- ara. “Hann er senni- lega mikilvægasti höf- undur á spænska tungu nú á dög- um“, segir Llosa. Borges dróst að íslandi einsog við vitum og annar höfundur, William Faulkner, kom einnig út hingað. Án þessa mikla bandaríska höfundar væru engar suður-amerískar bók- menntir til, segir Llosa. Hann bætir því við að skáldsagan hafí ávallt keppt við raunveruleikann; hennar hlutverk hafi verið að skapa nýjan veruleika. Margir suður-amerískir rithöfundar séu nú að skapa raun- veruleika í samkeppni við guð en ýmsir hafí einnig fyrirvara á þessari samkeppni! EMERSON HEFUR SAGT • að bókasafn sé herbergi með mörgum vofum og þær fari á stjá þegar við vitjum þeirra. En það er með bækur einsog allt annað. Það er engin ein bók til. Það er engin ein bíblía til. Það eru til eins margar bíblíur og lesendumir eru. LJÓÐIÐ HEFST MEÐ • ferðalagi frá einni hugmynd til annarrar. einni hugsun til annarr- ar. Kvæði sem er ekki einskonar ferðalag er mér lítils virði. Málari sem heldur á pensli og horfír á strig- ann er að heija ferðalag. En hann fer aldrei í þá ferð sem hann leggur upp í. Landslagið á striganum er öðruvísi en hann ætlaði. Þannig er þetta einnig í Ijóðum. Sögum. Tón- list. Lífinu sjálfu. Og hví þá ekki einnig í dauðanum? Austurlenzk trúarbrögð fjalla um endurholdgun. Ferðalag úr einum líkama í annan. Hver veit? Ég hef heyrt um konu sem segist hafa átt heima á Italíu í fyrra lífi. Þegar ég kom til Ítalíu fyrst fannst mér þetta einnig. Ferðalög hafa alltaf verið mér mikils virði og því mikilvægari sem ég hef orðið eldri, en ég kvíði alltaf fyrir í upphafí ferðar. Áhyggj- ur eru afkvæmi óvissunnar. En svo verður þetta allt ævintýri líkst. Nú er ég farinn að velta því fyrir mér hvort dauðinn sé ekki nokkurs konar ferðalag. Ég kvíði fyrir honum einsog aðrir en tel hann einnig til- hlökkunarefni, eftirvæntingu. Eitt- hvað nýtt, spennandi. Einsog þegar farfuglarnir geta ekki haldið aftur af sér. Það er titringur í þeim, eftir- vænting. Tilhlökkun og eftirvænting em mikilvægustu orð tungunnar. Maður seni hlakkar til er á grænni grein. Eða öllu heldur: hann er sú græna grein. Hann er andstæða frostsins. Sjúkur maður andlega hlakkar ekki til. ís og frost eru án hreyfingar eins- og dauðinn. Svo kemur vorið og leys- ir úr læðingi, vatnið fer að renna. Nýtt ferðalag hefst. Ég gæti hugsað mér að dauðinn sé ferðalag án lík- ama, án farangurs. Án sérleyfíshafa. En kannski er hann eilífur svefn einsog sumir halda. En svefn getur verið ferðalag. Mér er sagt sögnin að sofa sé til í sanskrít. Og merki að dreyma. Þannig eru orðin einnig á ferðlagi. Og þau geta sagt frá mörgum ævintýrum. Dostojevskí segir í söguninni Draumur hlægilega marmsins sem ég var að lesa um helgina að veru- leikinn sé innan hauskúpu hvers og eins og allt sé þetta eftilvill draumur. M (meira næsta sunnudag) HELGI spjall Það hefur TEKIÐ okkur íslendinga alla þessa öld að endur- heimta sjálfstæði okkar og ná fullum yfirráðum yfir auðlindum okkar. Fyrsta skrefið var stigið í upphafi aldarinnar, eftir langa baráttu, með heimastjóminni 1904. Næsta skrefið var stigið með full- veldissamningunum við Dani árið 1918. Lokaþátturinn var svo stofnun lýðveldisins árið 1944. Sjálfstæðismálið yfírgnæfði öll önnur mál á fyrri hluta þessarar aldar. Það tók okkur rúmlega þijátíu ár frá því að lýðveldi var stofnað þar til við höfð- um náð fullum yfirráðum yfir fiskimiðr.n- um við íslandsstrendur. A þessu þijátíu ára tímabili áttum við fjórum sinnum í ill- vígum átökum við Evrópuþjóðir, fýrst og fremst Breta en að nokkru leyti Þjóðveija til þess að tryggja yfirráð okkar yfír eigin auðlindum. Bretar settu á okkur löndunar- bann í kjölfar fyrstu útfærslu fískveiðilög- sögunnar og þrisvar sinnum sendu þeir herskipaflota til íslands til þess að vetja brezka togara, sem hér voru við veiðar. Þessi barátta í heila öld fyrir sjálfstæði þjóðarinnar og ful.am yfirráðum yfir auð- lindum hennar markaði djúp spor í sálar- líf þeirra, sem í þessari baráttu stóðu. Þeir voru ekki og eru ekki tilbúnir til þess að fórna nokkru af því, sem áunnizt hefur að lítt athuguðu máli. Þótt íslendingar hafi á heilli öld náð þeim árangri að stofna eigið lýðveldi og tryggja full yfírráð yfir eigin auðlindum hefur þjóðinni ekki tekizt enn sem komið er að tryggja og treysta fjárhagslegt sjálf- stæði sitt. Við erum enn of skuldugir öðr- um þjóðum og undirstöður afkomu okkar enn svo ótraustar að við eigum töluvert í land áður en við getum litið svo á, að sjálf- stæði okkar hafi verið tryggt til frambúðar. Okkur hefur hins vegar farnast vel í samskiptum við aðrar þjóðir. Við höfum ræktað garðinn okkar í samskiptum við Norðurlandaþjóðir, sem standa okkur næst sökum sameiginlegrar sögu og menningar- legrar arfleifðar. Við tókum réttar ákvarð- anir í heimsstyijöldinni síðari í kjölfar hernáms Breta og við stigum gæfuspor með þátttöku í Atlantshafsbandalaginu og gerð varnarsamningsins við Bandaríkin. Tryggir útflutningsmarkaðir fyrir físk- afurðir eru lykillinn að lífi okkar og af- komu í landinu. Einnig í þeim efnum hef- ur okkur farnast vel. Við byggðum upp traustan markað fyrir afurðir okkar í Bandaríkjunum. Við áttum góð viðskipti við Rússa jafnvel þegar kalda stríðið var- sem harðast. Við höfum smátt og smátt: styrkt stöðu okkar á Evrópumörkuðum i m.a. með þátttöku í Fríverzlunarbandalagi i Evrópu (EFTA) og nú síðast í Evrópskat efnahagssvæðinu (EES) og síðustu árim hafa markaðir í Asíu vaxandi þýðingu fyr- - ir okkur. Við höfum yfirleitt gætt þess,, að verða ekki um of háðir einu markaðs- • svæði, þótt Bandaríkjamarkaður hafí ái tímabili skipt okkur of miklu máli. Við höfum m.ö.o. byggt upp á þessari i öld sterka stöðu, bæði pólitískt og við-- skiptalega, með því að láta hagsmuni okk- • ar sjálfra ráða ferðinni og jafnframt meðl því að gæta þess að byggja ekki um of ái samskiptum við einn aðila, hvorki pólitísktt né í viðskiptum. Vissulega hafa tengslim við Bandaríkin skipt okkur höfuðmáli áí síðari hluta aldarinnar en við höfum jafn-- hliða lagt mikla áherzlu á samskipti við3 Norðurlandaþjóðirnar. Þau tengsl hafai skapað ákveðið jafnvægi í samskiptumi okkar við Bandaríkin, bæði pólitískt og? menningarlega. Nú segja sumir, að tímabært sé að við gerumst fullgildir aðilar að nýrri ríkjaheild í Evrópu. Uffe Ellemann-Jensen, fyrrum utanríkisráðherra Dana, benti réttilega á það í fyrirlestri hér í Reykjavík fyrir skömmu, að meginmarkmiðið með sam- starfinu innan Evrópusambandsins væri að tryggja frið í Evrópu. Og þá má spyija, hvort þátttaka okkar sé nauðsynleg til þess að tryggja frið í Evrópu og jafnframt. REYKJAVIKUR BREF Laugardagur 6. ágúst hvort það þjóni þjóðarhagsmunum okkar íslendinga að taka svo ríkan þátt í því að tryggja frið í Evrópu. Atlantshafsbandalagið var og er sam- starfsvettvangur þjóðanna beggja vegna Atlantshafsins. Evrópusambandið er hins vegar samstarfsvettvangur Evrópuþjóða, fyrst og fremst meginlandsþjóðanna eins og sjá má á þeim hörðu deilum, sem jafn- an hafa staðið í Bretlandi og standa enn um aðild Breta að ESB. Þátttaka okkar í Atlantshafsbandalaginu var eðlileg vegna þess, að þar komu við sögu þjóðir beggja vegna Atlantshafsins og hún var líka mikil- vægur þáttur í því að tryggja varnir vest- rænna þjóða á tímum kalda stríðsins vegna hemaðarlegrar þýðingar landsins. Hún var líka mikilvægur þáttur í að tryggja öryggi okkar sjálfra á sama tíma og sovézkar flugvélar og kafbátar voru stöðugt á ferð í kringum landið. Evrópusambandið sem friðarbandalag Evrópuþjóða er ekki ígildi Atlantshafs- bandalagsins. Það er fyrst og fremst bandalag meginlandsþjóðanna í Evrópu- eins og á eftir að koma enn betur í ljós á næstu árum, þegar athygli þess beinist að Mið- og Austur-Evrópuríkjum og tengslunum við Rússland. Er full þátttaka okkar í slíku bandalagi nauðsynleg til að tryggja frið á meginlandi Evrópu um alla framtíð? Þjónar full þátttaka í slíku banda- lagi þjóðarhagsmunum okkar íslendinga? 100 ára frið- ur, en hvað svo? MEGINLANDS- þjóðirnar eiga sér litríka sögu. Þær hafa risið hátt en á köflum hefur saga þeirra verið saga endalausra styijalda og hörmunga. Sjálf- sagt telur hver kynslóð sér trú um, að henni hafí tekizt að finna hina endanlegu lausn. Töluvert hefur verið úr því gert, að tekizt hafí að tryggja frið í Evrópu í meginatriðum í samfellt hálfa öld. Og það er alveg rétt. Það hefur ekki verið háð styrjöld á milli evrópskra stórvelda í hálfa öld. Þetta langa friðartímabil er hins vegar ekki hið fyrsta í evrópskri sögu. í nýrri bók eftir Henry Kissinger, sem nefnist „Diplomacy" og fjallar um alþjóðastjórn- mál, minnir höfundurinn á Vínarsáttmál- ann frá 1814 og segir, að eftir gerð hans hafí ríkt í Evrópu lengsta tímabil friðar, sem þekkst hefði í þessum heimshluta: „Engin styijöld var háð á milli stórveld- anna í 40 ár og eftir Krímarstríðið 1854 var engin styijöld háð í önnur 60 ár ... Þetta einstæða ástand var skapað með þeim hætti, að jafnvæginu varð ekki rask- að nema með aðgerðum, sem engin þjóð hafði bolmagn til. En meginástæðan var þó sú, að meginlandsþjóðirnar tengdust á grundvelli sameiginlegra hugsjóna og líf- sviðhorfa. Það var ekki bara pólitískt jafn- vægi heldur líka siðferðilegt." A þessu hundrað ára tímabili hafa meg- inlandsþjóðirnar áreiðanlega trúað því, að þeim hefði tekizt að skapa slík tengsl sín í milli, að þeim yrði ekki raskað, að friður hefði verið tryggður um alla framtíð. En svo var ekki. í kjölfar þessa langa friðar- skeiðs brauzt út styijöld í Evrópu, sem framan af var kölluð styijöldin mikla og stóð frá árunum 1914 til 1918. Þetta var ógeðslegt stríð, eins og náttúrlega öll stríð, en friðarsamningamir, sem gerðir voru í kjölfar þess, báru í sér frækorn nýrra átaka, sem hófust með heimsstyijöldinni síðari. Öll vonum við, að styijaldarsögu Evrópu sé lokið. En gleymum því ekki, að það eru ekki nema fimmtíu ár liðin frá lokum heimsstyijaldarinnar síðari. Evrópa hefur búið við frið í helmingi lengri tíma en þetta og samt sem áður verið lögð í rúst vegna nýrra hernaðarátaka og það tvisvar sinnum á þessari öld. Það er falleg hugsjón, að við eigum að leggja okkar litla lóð á vogarskálarnar, í samstarfi, sem hinn fyrrverandi danski utanríkisráðherra, minnti réttilega á, að hófst sem samstarf til þess að koma í veg -h HARALDUR Ari og Frank Fannar sóla sig á Austurvelli. fyrir enn eitt stríð og hefur það auðvitað að meginmarkmiði. En skiptir það ein- hveiju máli fyrir þessar þjóðir og skiptir það einhveiju máli fyrir okkur? Framlag okkar til friðar í okkar heimshluta felst í þátttöku okkar í Atlantshafsbandalaginu og veru bandarísks varnarliðs hér enn um stund. Getum við einhveiju við það bætt? Tæplega. Við íslendingar verðum aldrei örlagavaldar í samskiptum meginlands- þjóðanna í Evrópu. Eins og jafnan áður skipta Þjóðveijar og Frakkar, Bretar og Rússar mestu máli í þeim leik. Einbúinn í Atlantshafi VIÐ ERUM EIN- búar í Atlantshafi og land okkar er fyrst og fremst ver- stöð, hvort sem okkur líkar betur eða ver. Okkar þjóðar- hagsmunir eru þeir að búa hér í friði, byggja upp auðlindir okkar og trausta afkomu á grundvelli þeirra, lækka skuldir okkar við aðrar þjóðir og tryggja tilveru tungu okkar og menningar. Öryggi okkar höfum við tryggt með þátttöku í Atlantshafsbandalaginu og varnarsamningi við Bandaríkin. A þessum hornsteinum stefnu okkar í utanríkis- og öryggismálum verður engin grundvallar- breyting í fyrirsjáanlegri framtíð. Að sjálf- sögðu hafa umsvif Bandaríkjamanna hér minnkað eftir að kalda stríðinu lauk og vafalaust eiga þau eftir að minnka enn frá því sem nú er, en varnarsamningurinn við Bandaríkin er mikilsverð trygging fyrir öryggi okkar hvernig sem framkvæmd hans er háttað hveiju sinni. Á undanförnum árum höfum við lagt hart að okkur til þess að byggja fiskimið- in upp á nýjan leik og okkur mun takast það. Á grundvelli skynsamlegrar um- gengni um fiskimiðin munum við treysta afkomu okkar og greiða niður skuldir okk- ar við aðrar þjóðir. Tunga okkar og menn- ing er í hættu vegna yfirþyrmandi er- lendra áhrifa, sem að okkur berast úr öll- um áttum án þess, að við höfum tækifæri til að velja og hafna eins og áður. Það er mikilvægasta verkefni okkar næstu ár og áratugi að vekja þjóðina til vitundar um þessar hættur. Það verður ekki gert með boðum eða bönnum heldur með almennri vakningu. Að öðru leyti eru þjóðarhagsmunir okk- ar þeir að tryggja okkur öruggan aðgang að þeim mörkuðum, sem máli skipta fyrir sjávarafurðir okkar, og gæta þess, að verða aldrei um of háðir einu markaðs- svæði. Við eigum að rækta Bandaríkja- markað ekki síður en Evrópumarkað. Við eigum að gæta þess, að eðlilegt jafnvægi skapist á milli þessara tveggja stóru mark- aðssvæða á sama tíma og við reynum að ná fótfestu í Asíu. Við skulum ekki horfa framhjá þeim möguleikum, sem við höfum í Rússlandi, þegar fram líða stundir. Við höfum tryggt viðskiptahagsinuni okkar innan Evrópusambandsins með þátt- töku okkar í Evrópska efnahagssvæðinu og höfum fengið tryggingar fyrir því, að þeir samningar halda, þótt aðstæður ann- arra þátttökuríkja breytist. Sagt er, að við einangrumst, ef við ger- umst ekki fullgildir aðilar að Evrópusam- bandinu. Hvernig getur sú þjóð verið ein- angruð, sem heldur uppi líflegum viðskipt- um í allar áttir, hefur byggt upp trausta markaði vestan hafs og austan, hefur þeg- ar hafíð nýtt viðskiptalegt landnám í Ásíu, á pólitíska og menningarlega samleið með þjóðum beggja vegna Atlantshafsins, hvernig getur slík þjóð einangrast, þótt hún kjósi að standa utan samtaka, sem hafa að meginmarkmiði viðfangsefni, sem eru okkur fjarlæg og við höfum lítið um að segja? Sagt er, að unga fólkið muni yfírgefa landið, ef við gerumst ekki fullir aðilar að samstarfi Evrópuríkja. Unga fólkið yfir- gefur landið, ef við getum ekki tryggt því viðunandi lífsafkomu. Aðild að Evrópu- sambandinu skiptir þar engum sköpum. Þar ræður mestu, hvernig okkur tekst að byggja upp og nýta eigin auðlindir. Mörgu ungu fólki líkar hins vegar illa, að búa svo fjarri öðrum þjóðum, að eiga þess ekki kost að komast með auðveldum og ódýrum hætti til annarra landa. Aðild að Evrópu- sambandinu breytir engu um legu lands- ins. Hún verður óbreytt eftir sem áður. Við höfum veitt þessu unga fólki tækifæri til þess að mennta sig svo að það stendur jafnfætis æskufólki frá öðrum þjóðum. Við höfum með samningum tryggt því nokkurn veginn jafna möguleika til þess að skapa sér lífsviðurværi í öðrum löndum. Hver og einn hefur frelsi til þess að velja: vill hann búa hér eða þar? Aðild að ESB breytir þar engu. Þegar horft er til baka yfir sögu þjóðar- innar á þessari öld og hagsmuna okkar í austri og vestri má með fullum rétti spyija: hvaða erindi eigum við inn í ESB? Og hvaða erindi eiga ESB-lönd inn í fiskveiði- lögsögu okkar, sem fullgildir aðilar að henni? „Framlag okkar til friðar í okkar heimshluta felst í þátttöku okkar í Atlantshafs- bandalag'inu og veru bandarísks varnarliðs hér. Getum við ein- hverju við það bætt? Tæplega. Við íslendingar verðum aldrei ör- lagavaldar í sam- skiptum megin- landsþjóðanna í Evrópu. Eins og jafnan áður skipta Þjóðverjar og Frakkar, Bret- ar og Rússar mestu máli í þeim leik. Það getur gerzt á ný, að Bandaríkjamenn skakki þann leik, ef þörf krefur og vonandi kemur ekki til þess en seta okkar við þetta borð í þessu samhengi skiptir nákvæmlega engu máli.“ r

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.