Morgunblaðið - 08.12.1996, Page 24

Morgunblaðið - 08.12.1996, Page 24
24 SUNNUDAGUR 8. DESEMBER 1996 MORGUNBLAÐIÐ Morgunblaðið/Árni Sæberg KUNNINN KJAFTAR FRA msnpn/nmimíF Á SUNNUDEGI ► Sigurður Pálsson húsasmiður er orðinn gamali í hettunni og hefur marga fjöruna sopið. Síðan árið 1984 hefur hann rekið byggingavöruversiunina Smiðsbúð, sem stendur við götuna Smiðsbúð í Garðabæ. Fyrirtækið er lítið í saman- burði við keppinautana en haggast þó lítt og þeir eru margir sem telja sig hafa gert bestu kaupin í Smiðsbúð. Á trésmíðaverkstæðinu. Eftir Guðmund Guðjónsson Sigurður Pálsson er fæddur að Kolgröf í Skagafirði 1. september 1922. Hann bjó að Kolgröf til fjögurra ára aldurs, er hann flutti með fjöl- skyldu sinni að Austurhlíð í Blöndudal. Þar bjó fólkið næstu sex árin, en fluttist þá aftur norð- ur í Skagafjörð þar sem Sigurður bjó til 17 ára aldurs. Þá fór hann „suður“, lærði húsasmíði og hafði lokið sveinsprófi árið 1947. „Það hefur alltaf verið ríkur sjálfstæðisandi í mér og ég ein- setti mér að láta ekki aðra ráða yfir mér. Það hefur tekist ef undan er skilið svo sem hálft ár eftir að ég lauk náminu," segir Sigurður og heldur áfram: „Ég ætlaði raun- ar í meira nám, fór til Danmerkur í tækninám og var þar með minni fjölskyldu í tæp fjögur ár. Þá greip heilsan í taumana með þeim hætti að hún sveik mig. Ég fékk mjög slæma taugagigt, svo slæma að læknirinn minn sagði að valkostir mínir væru tveir, annað hvort hætti ég í skólanum, eða héldi áfram og dræpi mig. Það var ekki erfitt að veija. Það var erfitt að kyngja þessu, en á móti kemur að ég sit hér í dag fyllilega sáttur við hlutskipti mitt í lífinu,“ segir Sig- urður. Sigurður var giftur Petrúnu Sig- urðardóttur sem lést fyrir fjórum árum. Börn þeirra þijú eru öll upp- komin og heita Heimir, Kristrún og Viðar. Viðar er verslunarstjóri í Smiðsbúð og þegar Sigurður talar um að hann þurfi að fara að draga sig í hlé, „taka sér frí,“ er að skilja að Viðar geti farið að búa sig und- ir meiri byrði. „Ég þarf að fara að komast meira tii sólarlanda, kannski í Karíbahafið, kvótinn er búinn hjá mér,“ segir Sigurður bæði dreyminn og glottandi. Vaxandi umsvif Eftir heimkomuna frá Danmörku lét Sigurður hendur standa fram úr ermum. Hann reisti hús og blokkir um allar jarðir. Meðal þekktustu „verka“ hans eru háhýs- in tvö að Austurbrún 2 og 4, sem hann byggði á árunum 1958-61 áður en hann fór til Danmerkur. Sigurður segir þó að umsvifin tengd rekstrinum í Garðabæ tengist öðru stórverkefni sem síðar kom. „Það var að koma mikil hreyf- ing í þjóðfélaginu um og upp úr 1972. Þá stóð m.a. til að skipu- leggja og koma upp Hlíðar- og Brekkubyggðum í Garðabæ, en það var dæmi upp á 100 lóðir. Ég hafði verið að róa að því að fá að reisa blokkir, en slík húsa- kynni pössuðu ekki við ímynd Garðabæjar á þeim árum. Aðrir aðilar höfðu reynt mikið að fá stóra verkefnið, en bæjaryfirvöld treystu þeim ekki nógu vel og stóð til að blása verkið af. Það sem stóð til var að afhenda allt verkið einum aðila og átti sá að sjá um alla hluti, teikna götur, leggja all- ar lagnir og skipuleggja bygg- ingaferlið frá byrjun til enda. Þetta var ekki venjulega fyrir- komulagið. Þegar bæjaryfirvöld vildu ekki samstarf við fyrrnefnda aðila Iagði ég inn umsókn um verkið og fékk það. Ég fékk bara móa og mela upp í hendurnar og það hentaði mér prýðilega. Á árunum 1972-84 kom ég þarna upp hverfi með 135 húsum og íbúðum. Þetta var reglulega skemmtilegur en þó krefjandi tími. Ég haíði stofnað fyrirtækið „Ibúðaval" ásamt konu minni og tveimur öðrum aðilum og árið 1981 þyggði ég húsið hér við Smiðsbúð. Ég flutti skrifstofu mína hingað og húsið hýsti einnig fyrirtæki sem íbúðaval hf stofnaði sem var með framleiðslu á sólstofum, gluggum, hurðum o.fl. úr plasti og stáli. Þetta fýrirtæki heitir nú „Gluggar og garðhús“. Það var svo 1984 sem ég stofnaði Smiðsbúð, en hafði þá verið í tvö ár með byggingavöru- verslun í miðbæ Garðabæjar, á Garðatorgi. Breyttir tímar Sigurður man tímana tvenna í húsasmíðum og fasteignaviðskipt- um. Á árum áður voru verktakar með lóðir eða svæði og seldu út á teikningar. „Hjá okkur var það oft þannig, að við auglýstum kannski á föstudegi og á mánudegi vorum við kannski búin að selja 2 eða 3 hús eða íbúðir. Það var að mestu selt út á teikningar. Það var ekki nauðsynlegt þá eins og nú, að skila öllu fullbúnu í hendur fólks sem síðan rýkur til og þinglýsir kaup- samningnum áður en einhver kem- ur með fjárnám í bakið á því. Það er því miður allt of algengt í dag, enda margir með slóðina á eftir sér.“ Sigurður heidur áfram: „Upp úr árunum 1987-88 kom dauða- kippur í þjóðfélagið, margir fóru á hausinn og fólk varð hvekkt. Seinni árin hefur framboð á húsnæði ver- ið miklu meira en þörf er á þar sem húsasmiðir gripu til þess ráðs er hið opinbera dró úr framkvæmd- um, að smíða sjálfir og selja. Það eru mörg dæmi um að menn sitji með óseldar eignir í 2-3 ár, jafnvel lengur. Sjálfur tók ég upp á því í ein- hverju bríaríi, að reisa þtjú timbur- hús við Starengi fyrir þremur árum. Ég sit enn með eitt þeirra og þau væru tvö ef ég hefði ekki sjálfur selt mitt gamla hús á Kambsvegi, þar sem ég bjó frá 1955, og flutt í eitt þeirra." Verðtrygging eða ekki verðtrygging? Sigurður Pálsson stóð fyrir stóru og miklu prófmáli er efnahagslífið tók niðurdýfu og óðaverðbólga ein- kenndi óvinsamlegt umhverfi fyrir húsasmiði. „Ég nota stundum sjötta skiln- ingarvitið og á þessum árum fann ég að hveiju dró. Ég seldi húsin á lágu verði, en lögin voru afar óljós gagnvart því hvort ég og raunar allir mínir kollegar mættum vísi- tölubinda byggingarverðið. Þannig var, að Seðlabankinn gat gefið leyfi fyrir vísitölubindingu, en margir kollega minna voru búnir að fara fýluferðir þangað. Ég lagð- ist því undir feld og niðurstaðan var sú að eyða ekki meiri tíma, enda var ástandið að verða skelfi- legt. Ég fór að vísitölubinda og þá gerðist það fljótlega að það hafði lögfræðingur samband við mig, skjólstæðingur hans hafði keypt hjá mér og ég var spurður hvort ég hefði leyfi frá Seðlabankanum fyrir vísitölunni. Ég svaraði neit- andi. Skömmu seinna hafði maður- inn aftur samband við mig og til- kynnti að skjólstæðingur sinn neit- aði að borga verðbætur sem komn- ar voru, 517.000 krónur. Þetta fór fyrir dómstóla og ég tapaði málinu. Þetta leit því ekki vel út, því fleiri hugsuðu sér til hreyfings. Menn biðu í kippum eftir því að taka okkur og hengja. Ég hafði verið að róa í stjórnmálamönnum að koma á breytingum, reyndi að sýna þeim fram á ósamræmið sem við blasti, að kaupendur húseigna gætu makað krókinn á meðan húsasmiðir og aðrir verktakar horfðu upp á verðmæti sín étast upp í verðbólgunni. Svo fór að þeir Geir Hallgrímsson og Gunnar Thoroddsen fólu Seðlabankanum að íjalla um málið, en niðurstaðan þar var sú að bankinn treysti sér ekki til að taka á málinu. Þetta yrði að vera dómsmál. Þá var það að ég hafði samband við lögfræðing minn og sagði hon- um að það væri ekki eftir neinu að bíða, ég ætlaði að keyra málið fyrir hæstarétt eins fljótt og auðið væri. Þegar málið var tekið fyrir töluðu lögfræðingarnir tveir og auk þess gefa lögin færi á því að hinir stefndu geti tekið til máls. Það gerði ég, rakti málið frá byij- un til enda, talaði blaðalaust, og ég skal segja þér, að dómararnir sváfu ekki á meðan! Dómur féll aðeins tveimur dög- um seinna og vann ég fullan sig- ur. Þá önduðu margir léttar, skal ég segja þér því herinn sem beið með snörurnar lagði niður skottið. Það voru margir slegnir þegar ég tapaði í undirrétti og kollegar mín- ir og ég sjálfur biðum allir með öndina í hálsinum eftir hæstarétt- ardómnum. Menn geta borið ástandið á þessum árum saman við ástandið núna. í dag er lítil sem engin verð- bólga, en samt þykir sjálfsagt að verðtryggja alla hluti. Á einu tímabili á meðan þessi mál voru í deiglunni um árið, frá 1. janúar til 1. maí jókst verðbólga um 29,2% sem var 7,4% á hveijum mánuði. Ef mál hefðu ekki þróast á þann veg sem þau gerðu á þess- um sviptingartímum, væri ég varla hérna í dag með mitt trausta og góða fyrirtæki." Kúnninn kjaftar frá Við erum þá komnir til nútímans aftur, þú virðist ekki auglýsa mik- ið miðað við ýmsa keppinauta? „Ég þarf þess ekki. Kúnnarnir gera það fyrir mig. Það má segja að kúnnarnir kjafti frá. Menn fá góða þjónustu hérna og gott verð og það er besta auglýsingin. Menn segja þá við næsta mann, farðu til Sigurðar í Smiðsbúð! Ég hef auk þess enga löngun til þess að Smiðs- búð verði eitthvert stórveldi. Þetta er ekki stórt fyrirtæki, hér vinna 6-7 manns og ég sækist ekki eftir meiru. Auk þess vil ég fara að komast í frí,“ bætir Sigurður við og Karíbahafið blikar í augum hans. Hvernig stendur á því að þú getur bæði verið „minni“ en aðrir en samt oft verið með betri verð? „Mér dettur helst í hug að stærri fyrirtækin hafi fjárfest meira í gegnum árin. Yfirbyggingin er meiri, húsnæði er stærra, vélar og bílar fleiri og mannskapur meiri. Uppbygging af þessu tagi á sér stað þegar efnahagsástandið býður upp á það. Síðan kemur niður- sveifla og þá er erfitt að mæta henni. Tíðarandinn í þessum bransa er auk þess gjörbreyttur frá því sem áður var. Nú snúast viðskiptin að mestu um að gera mönnum tilboð. Fast verð er varla til lengur nema á smávöru. Þetta er afleiðing af stóraukinni sam- keppni.“ Hvort kom á undan, Smiðsbúð eða Smiðsbúð? Sigurður brosir að þessu og svarar: „Gatan var nú komin á undan, en þegar við fluttum versl- unina hingað veltum við mikið fyr- ir okkur hvað hún skyldi heita. E l- í f: t.... i i l t « « i « i 4 :4 4 4 «

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.