Morgunblaðið - 25.11.1998, Blaðsíða 4

4 MIÐVIKUDAGUR 25. NÓVEMBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Morgunblaðið/Ásdís
Niðurrif undirbúið
VERIÐ er að undirbúa niðurrif
Nýja bíó-hússins við Lækjar-
götu í Reykjavík sem Bónus
hefur keypt en framkvæmdir
við það munu þó ekki heíjast
fyrr en eftir áramót. Jóhannes
Jónsson forstjóri segir staðinn
viðkvæman og ætlunin sé að
láta verkið ganga hratt fyrir
sig. Hins vegar hafi orðið að
ráði að hefja það ekki fyrr en
eftir áramót til að trufla ekki
umferðina í miðborginni á þeim
mikilvæga verslunartíma sem
nú fari í hönd. Næstu vikur seg-
ir hann verða notaðar til að afla
tilboða og huga að uppbygg-
ingu.
Skýrsla Norrænu verkalýðssamtakanna um ILO-samþykktir
Island hefur aðeins full-
gilt 2 af 26 samþykktum
ISLAND hefur einungis fullgilt
tvær af þeim 26 samþykktum sem
Alþjóðavinnumálastofnunin ILO
hefur gert frá árinu 1980 og ísland
er hið eina af Norðurlöndunum sem
ekki hefur fullgilt allar sjö gnmd-
vallarsamþykktir Alþjóðavinnu-
málastofnunarinnai'.
Þetta kemur fram í nýrri skýrslu
Norræna verkalýðssambandsins um
fullgildingu ILO-samþykkta á Norð-
urlöndum, en skýrslan var til um-
fjöllunar á sambandsstjórnarfundi
Alþýðusambands Islands í gær.
Einnig kemur fram að ísland hefur
einungis fullgilt 18 af samþykktum
ILO á meðan hin Norðurlöndin hafa
fullgilt á bilinu 66 til 100. Þá hafa ís-
lensk stjórnvöld ekki fullgilt sam-
þykkt ILO nr. 138 um bann við
barnavinnu og ennfremur kemur
fram í skýrslunni að íslensk stjórn-
völd uppfylla ekki reglur ILO um
málsmeðferð gagnvart Alþingi.
„Samkvæmt reglum ILO ber ríkis-
stjórn að leggja fyrir þjóðþingið til-
lögur um hvort fullgilda skuli þær
samþykktir sem gerðar hafa verið á
síðasta þingi ILO. Hér á landi hafa
stjórnvöld yfirleitt kynnt Alþingi
nýjar samþykktir án þess að leggja
fram tillögur um málsmeðferð. Af
þeim 26 samþykktum sem gerðar
hafa verið innan ILO síðan 1980 hef-
ur aldrei verið fjallað um 16 á þar til
gerðum vettvangþ þrátt fyrir ítrek-
aðar tilraunir ASI til þess að fá úr
þessu bætt,“ segir í ályktun sam-
bandsstjórnarinnar.
í ljósi þeirra upplýsinga sem fram
koma í skýrslunni átelur sambands-
stjórnin íslensk stjórnvöld harðlega
fyrir að fara ekki að reglum ILO um
málsmeðferð, eins og þau hafi skuld-
bundið sig til að gera. Ur því þurfi
að bæta hið bráðasta.
„Sambandsstjórn ASI krefst þess
að nú þegar verði gengið að ítrekuð-
um kröfum frá ASI um að hefja
skipulega yfirferð á þeim samþykkt-
um ILO sem ekki hafa vérið fullgild-
ar hér á landi í því augnamiði að full-
gilda þær sem fyrst.
Sambandsstjórn ASÍ krefst þess
ennfremur að íslensk stjórnvöld full-
gildi án tafar grundvallarsamþykkt
ILO nr. 138 um bann við barna-
vinnu. Þessi samþykkt er eitt helsta
tækið í baráttunni gegn barnavinnu
í heiminum í dag og það eru engar
efnislegar hindranir gegn því að Is-
land fullgildi þessa samþykkt án taf-
ar. Sérstaða Islands innan Norður-
landanna varðandi þetta mál er
blettur á þátttöku okkar í alþjóða-
samfélaginu,“ segir ennfremur.
Lúsar vart í nokkrum skólum á höfuðborgarsvæðinu
LIJS skýtur öðru hverju upp koll-
inum og hefur gert það í haust í
nokkrum skólum á höfuðborgar-
svæðinu. Verði skólahjúkrunar-
fræðingar varir við Iús að ein-
hverju marki eru viðbrögðin þau
að skólayfírvöld senda bréf heim
ineð nemendum þar sem farið er
fram á að börn séu kembd og
lúsalyf notað.
Lúðvík Ólafsson, héraðslæknir
í Reykjavík, segir ekki ljóst hvort
meira sé um lús nú en verið hefur
en hún komi oftast upp á haustin.
Verið gæti að fólk væri meira
vakandi fyrir þessum möguleika
eftir umræðu um lús undanfarið.
Á þriðja degi skólastarfs hafði
móðir nemanda í grunnskóla á
höfuðborgarsvæðinu samband við
skólayfírvöldin og tilkynnti lús
hjá barni sínu, sem nýverið hafði
verið erlendis. Lúðvík segir ekki
Meðferðin
alltaf hin
sama
skipta máli hvaðan lús komi, höf-
uðlús sé alltaf hin sama hvort sem
hún sé upprunnin erlendis eða
hérlendis. Þá séu meðulin alltaf
hin sömu; lúsameðal og fara
vandlega að leiðbeiningum og
kemba reglulega í fjórar vikur.
Sem dæmi má nefna að hjá
nemendum í Mýrarhúsaskóla á
Seltjarnarnesi varð að senda
nemendur heim með bréf í annað
sinn fyrir tveimur vikum og fara
aftur fram á fjögurra vikna Iúsa-
kembingu þar sem eftir fyrri törn
hafði enn komið fram lús. Fríða
Regína Höskuldsdóttir skólastjóri
sagði lús árvissan viðburð, nánast
hluta af lífinu, og það væri eink-
um heimilanna að uppræta hana,
enda erfitt fyrir skólahjúkrunar-
fræðinga að leita lúsa í 530 nem-
endum.
Ragna Ólafsdóttir, skólastjóri
Melaskóla, segir að ábyrgð í mál-
um sem þessum sé ætíð heimil-
anna og tekur í sama streng og
Fríða Regína að ómögulegt sé
fyrir hjúkrunarfræðinga að leita
lúsa hjá mörg hundruð nemend-
um. Hún segir örfá tilvik liafa
komið upp í skólanum sem hjúkr-
unarfræðingar skólans hafi séð
um og þeim málum lokið. Engin
ástæða hafi verið til að grípa til
umfangsmeiri aðgerða í Mela-
skóla.
Leitað nýrra verkefna í húsnæði sem Engjaás ehf. fékk við úreldingu Mjólkursamlags Borgfírðinga
KB í viðræðum um
sölu á húsinu
Kaupfélag Borgfirðinga
reynir þessa dagana að
selja stórt iðnaðarhús-
næði fyrirtækisins
Engjaáss ehf., sem átt
hefur í miklum rekstr-
arerfiðleikum. Hús-
næðið tilheyrði áður
Mjólkursamlaginu í
Borgarfirði, en það var
lagt niður við úreldingu
árið 1995 þegar ríkið
samdi við Kaupfélagið
um greiðslu 227 millj-
óna kr. úreldingar-
styrks.
KAUPFÉLAG Borgfirðinga
(KB) hefur ákveðið að selja
fimm þúsund fermetra hús-
næði fyrirtækisins Engjaáss ehf.,
sem átt hefur í miklum rekstrarerf-
iðleikum. Húsnæðið sem um ræðir
tilheyrði áður Mjólkursamlagi
Borgfirðinga, en það var lagt niður
við úreldingu árið 1995 þegar ríkið
samdi við Kaupfélagið um greiðslu
227 milljóna kr. úreldingarstyrks,
sem veittur var af svokölluðu verð-
miðlunarfé.
Harðar deilur urðu um afgreiðslu
landbúnaðarráðuneytisins á úreld-
ingarstyrknum til mjólkursamlags-
ins á árunum 1995 og 1996. Eftir úr-
eldinguna hélt kaupfélagið hinum
úreltu eignum í sinni eigu. Mark-
aðsvirði húsnæðisins og alls tækja-
búnaðar var þá metið á 258 milljónir
en á móti úreldingarstyrknum kom
um 31 milljónar króna skerðing á
hámarksgreiðslu vegna úreldingar.
„Kaupfélagið hefur ekki
hagnast mikið á þessu“
Að sögn Guðsteins Einarssonar,
kaupfélagsstjóra KB, var úrelding-
arstyrkurinn í reynd allur notaður í
uppbyggingu Engjaáss hf. „Þegar
upp er staðið hefur kaupfélagið ekki
hagnast mikið á þessu,“ sagði Guð-
steinn.
Kaupfélagið stofnaði Engjaás
ehf. til helminga á móti Mjólkur-
samsölunni, Mjólkurbúi Flóamanna
og fleiri aðilum vorið 1995. Átti KB
um 50% hlutafjár. Allri mjólkur-
vinnslu var hætt í Mjólkursamlagi
Borgfirðinga um áramótin 1995/96
og hóf Engjaás starfsemi í húsnæði
Mjólkursamlagsins í framhaldi af
því.
Kaupfélag Borgfirðinga sótti um
styrk til úreldingar mjólkursam-
lagsins 1994 og komust KB og
Mjólkursamsalan í Reykjavík að
samkomulagi í desember sama ár
um að úrelda mjólkursamlagið og
flytja alla mjólkurvinnslu þess til
Reykjavíkur. Samkvæmt fréttum
Morgunblaðsins frá þessum tíma
um úreldingu mjólkursamlagsins og
stofnun Engjaáss fékk KB auk úr-
eldingarfjárins 75 milljónir frá
Mjólkursamsölu Reykjavíkur vegna
uppgjörs á eignarhluta í samsöl-
unni, sem kveðið var á um í sam-
komulagi þessara aðila og 40 millj-
óna hlutafjárframlag frá mjólkur-
samsölunni, Mjólkurbúi Flóamanna
og Osta- og smjörsölunni.
Tilraunir Sólar hf. reyndust
árangurslausar
Viðræður um úreldinguna fóru
fram á milli KB og sérstakrar hag-
ræðingarnefndar, sem staifaði í
umboði landbúnaðarráðherra, en í
henni sátu m.a. fulltrúar stærstu
launþegasamtaka. Skrifuðu KB og
hagræðingarnefnd svo undir úreld-
ingarsamning 15. apríl 1995.
Fyrirtækið Sól hf. hafði um þetta
leyti sýnt mikinn áhuga á að stofna
nýtt hlutafélag með Kaupfélagi
Borgfirðinga og bændum, sem
leggja inn mjólk í Borgarnesi, um
framleiðslu á ávaxtasafa og mjólk-
urafurðum. Þær áætlanir fóru hins
vegar út um þúfur er landbúnaðar-
ráðherra staðfesti samning KB og
hagræðingarnefnar um úreldingu
búsins í maí 1995.
Þáverandi framkvæmdastjóri
Sólar var óánægður með þessa nið-
urstöðu og sagði m.a. í samtali við
Morgunblaðið á þessum tíma: „Með
úreldingu Mjólkursamlagsins í
Borgarnesi er eini möguleikinn fyr-
ir utanaðkomandi aðila til þess að
komast inn í mjólkurframleiðslu
farinn. Ekki nóg með það heldur
tekst þeim einnig að tryggja að
þeim eru greiddar fleiri hundruð
milljónir fyrir að leggja niður rekst-
ur mjólkurafurðastöðva. Þessir pen-
ingar nýtast þeim svo til þess að
rétta sína fjárhagsstöðu og fá eignir
og tæki afhent án þess að greiða
nánast nokkuð fyrir, til þess að
hefja samkeppni við þau einkafyrir-
tæki sem fyrir eru á markaðnum."
I skilmálum úreldingarinnar var
kveðið á um að ekki mætti ráðstafa
fasteignum eða tækjum mjólkur-
búsins til mjólkurframleiðslu og að
eignirnar yrðu markaðssettar fyrir
1. júní 1995. Vélar og húsnæði
Mjólkursamsölunnar voru auglýst
til sölu. Ekkert tilboð barst í húsið
en eitt tilboð í vélar og tæki, sem
síðan var dregið til baka. Ekkert
varð því af sölu eignanna, sem urðu
áfram í eigu KB og samstarfsaðila
þess í Engjaási eftir að starfsemi
þess hófst. Reksturinn gekk illa og
hafa Mjólkursamsalan og Mjólkur-
bú Flóamanna nú dregið sig út úr
fyrirtækinu en KB á í dag um 80%
hlutafjárins. Seldu Mjólkursamsal-
an og Mjólkurbú Flóamanna KB
sinn hlut og yfirtóku hluta af skuld-
bindingum félagsins og hefur
mjólkurdreifingin verið flutt yfir til
þeirra, að sögn Guðsteins.
Framleiðsla morgunkorns
reyndist erfið
I Engjaási voru framleiddir
grautar, pizzur, sultur og morgun-
korn og annaðist fyrirtækið einnig
vínátöppun og dreifingu mjólkur-
vara á Vesturlandi. Eins og fram
hefur komið í Morgunblaðinu var
öllum starfsmönnum Engjaáss, 17,
að tölu, sagt upp 1. ágúst sl. og hef-
ur verið ákveðið að draga starfsem-
ina verulega saman. Sex til sjö
manns hafa verið endurráðnir til
fyrirtækisins, að sögn kaupfélags-
stjóra.
„Það er búið að ákveða að við
verðum áfram með vínátöppun,
grautargerð og pizzuframleiðslu og
væntanlega morgunkornsfram-
leiðsluna en það er verið að skoða
það nánar,“ sagði Guðsteinn. Hann
sagði að framleiðsla Engjaáss á
morgunkorni hefði verið mjög
kostnaðarsöm íyrir fyrirtækið og
ekki gengið nægilega vel á markaði.
„Segja má að þar hafi farið mjög
stór hluti af þessu hagræðingarfé,“
sagði hann.
Að sögn Guðsteins er húsnæðið
nú til sölu og á KB þessa dagana í
óformlegum þreifingum við þrjá að-
ila um þau mál. „Við erum að vinna
að því að finna kaupendur eða leigj-
endur að húsinu sem myndu nýta
það eins og það er hugsað, sem
stórt og rúmgott húsnæði fyrir öfl-
ugt matvælafyrirtæki eða fyrir ann-
an iðnað,“ sagði hann.
Hann segir koma til greina að sú
starfsemi Engjaáss sem haldið
verður áfram verði í húsinu en
einnig komi til greina að flytja hana
í önnur hús í eigu kaupfélagsins.