Morgunblaðið - 25.11.1998, Qupperneq 56

- j56 MIÐVIKUDAGUR 25. NÓVEMBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
Forvitnilegar bækur
LAURENCE
SHAMES
Kald-
hæðnisleg-
ur farsi
„Virgin Heat“ Meyjarhiti. Eftir
Laurence Shames. 262 blaðsiður.
Orion, Bretland, árið 1997. Mál og
nienning. 1.315 krónur.
ZIGGY Maxx er frekar óspenn-
andi náungi. Hann starfar sem
barþjónn á túristastaðnum Key
West, Flórída og tilvist hans er öll
frekar aumkunarverð.
Á milli þess sem hann blandar
kokkteila með hræðilegum nöfnum
reynir hann að öðlast einhverja
sjálfsvirðingu með því að vinna fyr-
ir mafíósa bæjarins. Hann óttast
stöðugt að fortíð hans hafi ein-
hvern veginn uppi á honum og
hann muni þekkjast þrátt fyrir
nýtt andlit og nafn.
Dóttir mafíósans sem hann kom
í fangelsi þekkir hendurnar á hon-
um í sumarleyfismyndbandi og
rýkur strax af stað í leit að mann-
inum sem hún elskar enn eftir tíu
ár. Faðir hennar sem er nýslopp-
inn úr fangelsinu dýrkar ekkert í
þessum heimi meira en dóttur sína
og gerir ailt til að finna hana. Inn í
þennan eltingaleik blandast fleiri
ættingjar, aðrir glæpamenn, lögg-
ur og hommar svo að úr verða tölu-
Yyerð læti.
Þetta er kaldhæðnislegur farsi
um glæpi, ást og meðalmennsku.
Mafíósamir eru sveittir miðaldra
karlar með þreytta töffarastæla og
vilja í raun ekkert frekar en að
setjast í helgan stein og hætta allri
þessari vitleysu. Aðrar persónur
stjórnast af örvæntingafullri leit af
ást og hamingju. Persónurnar eru
flestar skemmtilegar og vekja
samúð í vandræðagang sínum og
meðalmennsku.
Þetta er sniðug saga um fólk í
tilvistarkreppu og er góð blanda af
því að vera fyndin, • einlæg og
spennandi. Það kom á óvart hvað
sagan skildi mikið eftir sig þegar
hlippi var staðið því hún lætur ekki
mikið yfir sér.
Elsa Eiríksdóttir
Peysuúrvalið er
í Glugganum
Glugginn
Laugavegi 60, sími 551 2854
Forvitnilegar bækur
FÓLK í FRÉTTUM
Strætóbilstjórar spá í bækur
Afi minn orti nú talsvert
LÍF og fjör var á gömlu gasstöðinni
við Hlemm þar sem strætóbílstjór-
ar hittast milli vakta og ferða um
götur bæjarins. Yfir rjúkandi kaffi-
bollum fjúka brandarar og kímn-
isögur daglega og létt var yfir
mönnum þegar blaðamaður kom á
gasstöðina í þeim tilgangi að króa af
þrjá bílstjóra til að forvitnast um
bókalestur. „Maður er nú ekkert
undirbúinn undir svona spjall,"
kvað við úr einu horninu, en loks
buðu þrír ofurhugar stéttarinnar
sig fram, þau Sigríður Hilmarsdótt-
ir, Magnús S. Gunnarsson og Sig-
urður Hilmarsson.
- Hvaða bók lásuð þið síðast?
Sigríður: „Síðast las ég Grænu míl-
una efth' Stephen King.“
Magnús: „Ég er ekkert að lesa í
augnablikinu en síðast las ég ætt-
fræðibók um Tröllatunguætt, en ég
er af þeirri ætt sjálfur.“
Sigurður: „Ég las síðast bókina
Skrifað í skýin eftir Þorstein E.
Jónsson flugmann og fannst hún
mjög góð.“
- Hvernig bækur eru í uppáhaldi?
Sigríður: „Ég hef ekki mikinn tíma
til að lesa, en ég skoða helst upplýs-
ingaefni og léttar bækur. Síðan les
ég talsvert af barnabókum íyrir
börnin."
Magnús: „Ég les helst íslenskar
skáldsögur og ævisögur. Ég glugga
líka stundum í ljóðabækur."
Sigurður: „Ég les mest af frásagn-
arbókum eða ævisögum.“
- Eftirminnilegasta bókin?
Sigríður: „Það eru nú svo margar
góðar, en ég man þó eftir einni
gamalli bók, Brimaldan stríða, en
ég man ekki eftir hvern hún er. Ég
leitaði að henni í nokkur ár á forn-
bókasölum og man að hún var vel
þess virði þegar ég las hana.“
Magnús: „Ég minnist þess sérstak-
lega þegar ég las Sven Hazel bæk-
urnar þegar ég var yngi'i og hafði
mikið gaman af. Bæði voru þær
spennandi og einnig gamansamar."
Sigurður: „Ég minnist helst bókar-
innar um Þorgeir í Gufunesi sem
Atli Magnússon skráði.“
-Aað lesa citthvað um jólin?
Sigríður: „Ég er ekki farin að skoða
mikið hvað er í boði, en líst vel á
sögu Steingríms."
Magnús: „Ég er nýbúinn að sjá
Bókatíðindi og er spenntastur fyrir
bókinni um Steingrím."
Sigurður: „Ég hef áhuga á að lesa
Glymja járn við jörðu eftir Ái-na
Gunnarsson, því ég hef mikinn
áhuga á þrossum. Eins hef ég hug á
að lesa Útkall 98 eftir Óttar Sveins-
son.“
- Skrifið þið í frístundum?
Sigríður: „Nei, ég yrki ekki, en ég
skrifa stundum eftir að ég fékk
tölvuna. En það eru engar
skáldsögur," segir Sigríður og
hlær, „meira um hugðarefni tengd
vinnunni.“
Magnús: „Það fer nú lítið fyrir
því, en það er aldrei að vita nema
maður eigi það eftir,“ segir
Magnús og kímir. „Afi minn orti
nú talsvert."
Sigurður: „Nei, ég læt öðrum það
eftir. Mínum frítíma eyði ég við
aðrar tómstundir, eins og hesta-
mennsku og lesturinn situr því
svolítið á hakanum.”
Morgunblaðið/Keli
SIGURÐUR Hilmarsson, Sigríður Hilmarsdóttir og Magnús S. Gunnarsson.
Fordæmda
listin
hans
Hitlers
Breski strætóbflstjórinn Magnus Mills
Skrifaði skáld-
sögu milli vakta
ATHYGLI vakti í haust þegar í
ljós kom að meðal höfunda sem
tilnefndir voru til Booker-verð-
launanna í Bretlandi var einn
óþekktur höfundur, Magnus Mills,
sem hafði sinn aðalstarfa af því að
keyra strætisvagn um götur
Lundúnaborgar, nánar tiltekið
leið 137 sem ekur frá suður
Lundúnum að Oxford Circus.
Þegar Magnus Mills frétti að
frumraun hans á ritvellinum hefði
gengið svona vel varð hann orð-
laus. Ekki minnkaði undrun hans
þegar hann frétti að útgáfuréttur
hefði selst til Frakklands og
Bandaríkjanna auk Bretlands.
Réttur til að kvikmynda söguna
fylgdi fast í kjölfarið, svo Mills var
farinn að velta fyrir sér leikurum í
hlutverk þegar tími gafst frá
akstrinum, í litlu íbúðinni sinni í
Brixton.
Hent fram
úr á morgnana
Einsetuhöfundurinn bandaríski,
Thomas Pynchon, fékk handrit af
bók Mills, „The Restraint of
Beasts", og sagði hann að bókin
væri undursamlega fyndin,
„ruddaleg kveðja innblásin hrein-
um galdri". Eftir dóm Pynchons
var Mills hafinn á loft sem bók-
menntalegt ofurmenni og
sögusagnir fóru að berast um
Lundúnaborg að strætóbílstjórinn
hefði selt útgáfuréttinn fyrir millj-
ón pund. En menn undruðu sig þó
á því að galdrapenninn skyldi enn
aka strætisvagninum sex daga
vikunnar. Gæti það verið af
ástríðunni einni saman?
Mills kveður svo ekki vera, hins
vegar sé sagan um milljón pund
ýkjur einar, enda hafi hann ein-
ungis fengið 25 þúsund pund fyrir
bæði útgáfu- og kvikmyndaréttinn
að sögunni, sem hann telji ágætt.
Hann sé hins vegar aðeins búinn
að fá fimm þúsund punda fyrir-
framgreiðslu og það sé aðalástæð-
an fyrir því að hann haldi áfram í
vinnunni auk þess „að konan mín
hendir mér framúr á morgnana".
Mills segist hafa byrjað ski'ift-
irnar á því að skrifa um líf
strætóbílstjóra, en þau skrif hafi
undið upp á sig og allt í einu hafí
hann verið byrjaður á skáldsögu
MAGNUS Mills gægist yfir
bókarkápuna á fyrstu bók
sinni sem tilnefnd var til
Booker-verðlaunanna í ár.
um tvo skoska bændur sem ráðast
gegn enskum vinnuveitanda sín-
um. Sá efniviður er Mills ekki alls
ókunnur því hann hafði unnið á
sveitabæ í Skotlandi áður en hann
hóf að aka strætisvagni. Mills hef-
ur þegar lokið við aðra skáldsögu
sína, „All Quiet on the Orient Ex-
press“, svo aldrei er að vita nema
farþegar strætisvagna Lundúna-
borgar eigi eftir að sakna hans við
stýi'ið þegar fram líða stundir.
„Art Of The Third Reich“. List
Þriðja ríkisins. Eftir Peter Adam.
Ritstjóri Phyllis Freeman. 332 bls.
Harry N. Abrams, Inc.,
New York, árið 1995.
Mál og menning. 1.995 krónur.
BRESKI listfræðingurinn Peter
Adams hefur unnið það mikla
brautryðjendaverk að skrá lista-
sögu Þýskalands nasismans. Hann
hefur sökkt sér ofan í löngu
gleymd listaverk sem flest eru
kii'filega læst í stjórnarbyggingum
Þýskalands nútímans.
Engin list í veraldarsögunni er
jafn fordæmd og hötuð og þessi
smekklega, yfii-borðslega og hetju-
lega list.
„Listamenn hins nýja ríkis
vilja skapa fallega og göfuga list
sem svar almennings við úrkynj-
un manna eins og Picasso,
Chagall og fleiri samkynhneigðra
kommúnista sem kalla sig
nýlistamenn".
Þess háttar hugsun mótaði mjög
alla nasístíska listaheimspeki.
Stíllinn var einfaldur, kaldur og
upphafinn.
Sótti mikið
til endur-
reisnar og
nýklassíkur
og hafnaði
jafnframt
öllum til-
raunum
nútímalistar.
Gamli list-
neminn Ad-
olf Hitler
var hug-
mynda-
fræðingur-
inn og litið
var á hann
sem æðsta
listamann
ríkisins.
Bókin er
teprulaus og
eins hlut-
laus og
hægt er. Hulunni er svipt af
fjölda listamanna sem á sínum
tíma voru óskabörn þjóðarinnar.
Ríkið gaf þeim risastórar vinnu-
stofur og reisti þeim glæsihýsi.
Flestir voru þeir reyndar frekar
andlausir en inn á milli voru snill-
ingar eins og Albert Speer og
Leni Riefenstahl.
„Art Of The Third Reich" er
spennandi lesning og fagurlega
skreyttur minnisvarði um list sem
átti að vera heilbrigð og sterk. En
í dag lítum við á hana sem mestu
úrkynjun listasögunnar.
Ragnar Kjartansson