Morgunblaðið - 24.12.1998, Blaðsíða 20

20 FIMMTUDAGUR 24. DESEMBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
Áttburafæðing
vekur siðferði-
legar spurningar
Reuters
FÆÐINGARLÆKNIRINN Brian Kirshon segir frá fæðingunni
og líðan áttburanna á fréttamannafundi á mánudag.
ÁSTAND áttburanna sem komu í
heiminn í Texas á sunnudag var enn
ótryggt í gær, en líðan móðurinnar,
Nkem Chukwu, var góð. Þótt ham-
ingjuóskir hafi borist víðs vegar að
hafa læknar lýst þungum áhyggjum
af fjölgun fjölburafæðinga, og mikil
umræða hefur spunnist um siðferði-
leg álitamál varðandi tæknifrjóvg-
anir og notkun frjósemislyfja. Þeg-
ar er hafín fjársöfnun fyrir fjöl-
skylduna.
Sérfræðingar segja að sam-
kvæmt tölfræðinni séu nokkuð góð-
ar líkur á að börnin, sex stúlkur og
tveir drengir, haldi lífí, en leggja
áherslu á að brugðið geti til beggja
vona. Að sögn lækna skipta fyrstu
dagamir í lífi áttburanna sköpum,
en þá komi í ljós hvort lungu,
hjarta, heili og önnur líffæri barn-
anna hafí þroskast nægilega mikið
til að þau haldi lífi. Jafnvel þó svo
reynist er veruleg hætta á sýking-
um og efnaskiptavandamálum, og
segja læknar að börnin þurfi að
dvelja á sjúkrahúsi í að minnsta
kosti tvo mánuði.
Móðirin lagði mikið á sig
Móðirin, sem hafði tekið sterk
frjósemislyf, lagði mikið á sig til að
geta gengið með bömin eins lengi
og unnt væri. Hún var lögð inn á
sjúkrahús í byrjun október og
fyrsta bamið kom í heiminn 8. des-
ember, 15 vikum fyrir tímann, en
fæðingin var þá stöðvuð. Eftir það
fékk Chukwu eingöngu næringu í
æð til að rýma til fýrir börnunum og
lá svo að segja á hvolfi, með höfuðið
lægra en kviðinn, til að draga úr
álagi á legið og mjaðmagrindina.
Henni voru jafnframt gefin lyf til að
fresta fæðingunni, en þegar hún
fékk innvortis blæðingar af völdum
þeirra sl. sunnudag var ákveðið að
taka hin börnin sjö með keisara-
skurði, 13 vikum fyrir tímann.
Minnsta bamið var 320 grömm
við fæðingu, rúmlega ein mörk, og
25 sm á lengd en það stærsta var
810 grömm, eða tæplega þrjár
merkur. Chukwu gekkst undir upp-
skurð vegna blæðinganna á mánu-
dag. Henni heilsast ágætlega, og
fær væntanlega að fara heim af
sjúkrahúsinu eftir viku.
Nkem Chukwu, sem er 27 ára, og
eiginmaður hennar, Iyke Chukwu,
em bæði fædd í Nígeríu, en eru
bandarískir ríkisborgarar og búa í
Houston í Texas. Þau höfðu í nokk-
ur ár reynt að eignast börn og fyrr
á þessu ári missti Chukwu þríbura-
fóstur. Sjúkrahúsið gaf ekki frekari
upplýsingar um foreldrana að
þeirra beiðni, og þau vilja ekki
koma fram í fjölmiðlum. Reynt
hafði verið að halda fæðingunni
leyndri, en fjölmiðlar fengu þó veð-
ur af henni strax á sunnudag.
Siðferðileg álitamál
Læknar hafa í kjölfar fæðingar
áttburanna bent á þá áhættu sem
fjölburafæðingar hafi í fór með sér,
bæði fyrir móður og böm, og ýmis
siðferðileg álitamál þeim tengd.
„Kostnaður vegna meðgöngunnar
og umönnunar barnanna mun nema
milljónum dollara,“ sagði dr. Mark
Perloe, yfirmaður við frjósemis-
rannsóknastöðina í Atlanta, í sam-
tali við The New York Times. „Enn
er hætta á að einhver þeirra deyi,
og það er töluverð hætta á að þau
muni eiga við vanheilsu að stríða
allt sitt líf. Ég tel að þetta muni
vekja læknastéttina til umhugsun-
ar,“ sagði dr. Perloe. Fyrirlburum
er m.a. hættara en öðrum bömum
við svokallaðri krampalömun.
Sérfræðingar segja að orsök mik-
illar fjölgunar fjölburafæðinga á
síðasta áratug sé aukin notkun
samskonar frjósemislyfja og Nkem
Chukwu tók. Hafa margir læknar
lýst þungum áhyggjum vegna
þessa, enda sé eðlilegt fyrir kvenlík-
amann að ganga aðeins með eitt
bam í einu.
Dr. Alan Copperman, yfirmaður
frjósemisdeildar Mt. Sinai-sjúkra-
hússins í New York, segir að nú sé
nánast talið eðlilegt að konur fæði
fjórbura eða fimmbura og jafnvel
fleiri. Raunin sé þó sú að flest slík
tilvik endi með ósköpum, stundum
fyrir móðurina, en oftast fyrir börn-
in.
Örvæntingarfull pör
reiðubúin að taka áhættu
Sérfræðingar hafa í kjölfar fæð-
ingar áttburanna lýst yfir áhyggj-
um af því að í hvert skipti sem fjöl-
burafæðing gangi að óskum muni
örvæntingarfull pör verða reiðu-
búnari að taka meiri áhættu til að
eignast barn.
Ákjósanlegast er að ekki sé
reynt að frjóvga fleiri en tvö egg
við tæknifrjóvgun, en læknar segja
það mikið vandamál að slík með-
ferð sé dýr, og þar sem verðandi
foreldrar þurfi að bera allan kostn-
að sjálfir vilji þeir oft að reynt sé
að frjóvga mörg egg, til að sem
mestar líkur séu á getnaði. Það
getur hins vegar haft þær óæski-
legu afleiðingar að fóstrin verði
mörg.
í slíkum tilvikum er sá möguleiki
fyrir hendi að eyða einu eða fleiri
fóstrum til að auka lífslíkur hinna.
Læknar segja þó að margir for-
eldrar séu því mótfallnir, og Nkem
Chukwu hafnaði til dæmis þessum
valkosti af trúarástæðum.
Dr. Benjamin Younger, formað-
ur bandarískra samtaka um rann-
sókn frjósemislyfja, benti einnig á
það í viðtali við The New York
Times að þess væru mörg dæmi að
fólk, sem kosið hefði að fresta
barneignum og komið væri á miðj-
an aldur, óskaði eftir „ákafri" frjó-
semismeðferð, sem væri líklegri til
að leiða til fjölburafæðinga.
Ekki er vitað til þess að fyrr hafí
fæðst áttburar sem allir lifðu, og
segja læknar að það muni ganga
kraftaverki næst ef svo verði nú.
Árið 1971 fæddust níburar í Sydney
í Ástralíu, en allir dóu. Á síðustu
þrettán árum hafa þrjár konur
gengið með áttbura, ein á Spáni, ein
í Bretlandi og ein í Tyrklandi, en í
öllum tilvikum dóu sum eða öll
börnin. Rúmt ár er síðan sjöburar
fæddust í Bandaríkjunum og lifðu
allir.
Byggðu ákvörðun
þína á réttum upplýsinguml
Hlutabréfasjóðurinn hf.
Margrét Sveinsdóttir, forstöðumaöur
Einstaklingsþjónustu VÍB.

Þú getur keypt
bréf í sjóðnum á vefVlB
(www.vib.is), hjá VÍB á Kirkjusandi,
í útibúum (slandsbanka og síma-
þjónustu í síma 575 7575.
62.345 kr. skattfrádráttur fyrir
hjón m.v. 266.667 kr. kaup
* 11,2% raunavoxtun a an sí, 10 ar,
* Góð cignadreííing,
* Stærsti hiutabréfasjóður !amIsitis (5 ma.kr
* í.íÞgstí rckstrarkostnaður scin vitað t*r um
mcðal sarnlni-rilcgra sjóða (0,7%).
* Um 8,000 hluthafar.
* Í)2,14t kr, skattfrádráttur fyrir hjórs
m.v. 200.007 kr. katip.
VI Ri)BRIIAM.VRKAI)l K ISI ANDSBANKA 111
Kírkjitsaridí * Simi 560 89 00
Veffanc: wuw.vih.is * Neifang: vibfn'vih.is
Morgun-
stund gefur
ekki gull í
mund
MÁLTÆKIÐ gamla um að
morgunstund gefi gull í mund
á ekki við rök að styðjast, að
sögn vísindamanna. Margt
bendir til að það auki verald-
lega auðlegð manna lítilsháttar
að fara seint að sofa, að því er
fram kemur í gi-ein þeirra
Catherine Gale og Christoph-
ers Martyns í The British
Medical Journal. Þau viður-
kenna reyndar í niðurstöðum
sínum að það geti haft áhríf á
niðurstöðurnar að hinir ríku
fari einfaldlega seinna að sofa
en aðrir.
Kom fram í rannsókn Gale
og Martyns að þeir sem fara að
sofa klukkan ellefu og vakna
klukkan átta eru sjaldan efnað-
ir. „Uglur“, eða þeir sem fara
seinna að sofa og vakna seinna,
eru hins vegar mun efnaðri en
fyrmefndi hópurinn.
Taka vísindamennirnir í nið-
urstöðum sínum undir þau orð
Thomas Edisons að of mikill
svefn slævi framþróun sið-
menningarinnar.