Morgunblaðið - 07.05.1999, Blaðsíða 16

16 FÖSTUDAGUR 7. MAÍ 1999
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Sendinefnd frá Færeyjum kynnti sér íslensk heilbrigðismál
Samstarf í heilbrigðis-
málum í burðarliðnum
Færeyski og íslenski heilbrigðisráðherr-
ann eru sammála um að samstarf þjóðanna
í heilbrigðismálum komi báðum vel og
þýði betri nýtingu í heilbrigðiskerfinu.
Jóhannes Tómasson hitti ráðherrana að
máli og ræddi einkum við þann færeyska.
Morgunblaðið/jt
FÆREYSKI heilbrigðisráðherrann, Helena Dani,
hafði stutta viðdvöl á Islandi um helgina.
FÉLAGS- og heilbrigðisráðherra
Færeyja, Helena Dam, var í stuttri
heimsókn á íslandi um síðustu helgi
ásamt ráðuneytisstjóra sínum og
byggingarnefnd fyrir Landssjúkra-
húsið í Þórshöfn, sem fyrirhugað er
að stækka verulega. Erindi sendi-
nefndarinnar var að ræða við VSÓ
ráðgjöf og fulltrúa Landspítala og
Sjúkrahúss Reykjavíkur og safna
upplýsingum og hugmyndum vegna
verkefnisins. Einnig ræddust heil-
brigðisráðherrar landanna við um
samstarfssamning í heilbrigðismál-
um sem nú er í burðarliðnum.
Færeyingar reka þrjú sjúkrahús,
það stærsta í Þórshöfn með 232 rúm-
um og 600 til 700 manna starfsliði.
Tvö þau minni eru í Klakksvík og á
Suðurey, með 36 og 30 rúmum og
kringum 100 starfsmönnum hvort.
Heilbrigðiskerfi Færeyja hefur síð-
ustu árin átt í þrengingum vegna
efnahagserfiðleika í landinu sem nú
eru að baki en um 20% niðurskurður
á fjárframlögum til heilbrigðismála
varð milli áranna 1994 og 1995.
„Þrátt fyrir það náðum við að veita
svipaða þjónustu, meðferðartími og
legutími styttist, beitt var margs
konar hagræðingu og þannig tókst
að halda afköstunum," sagði Helena
Dam í samtali við Morgunblaðið.
Hún segir efnahagserfiðleikana hafa
gengið nærri öllum í Færeyjum og
við þessar aðstæður hafi heilbrigðis-
starfsmenn unnið þrekvirki.
„Við höfum ekki enn náð að veita
sama fjármagn til heilbrigðismála og
var árið 1994 en erum samt sem áður
að auka þjónustuna sem er mögulegt
með ýmsum tæknibreytingum, nýj-
ungum og aðgerðum.“
I ráði er að stækka Landssjúkra-
húsið í Þórshöfn og hefjast fram-
kvæmdir senn. Gert er ráð fyrir að
þær taki þrjú til fjögur ár. Helena
Dam segir að með viðbyggingunni sé
sjúkrarúmum ekki fjölgað nema lítil-
lega heldur sé verið að gera mögulegt
að koma við margs konar nýrri tækni,
svo sem í röntgenþjónustu. Breyting-
ar í meðferð sjúklinga og skipulagi
sjúki'ahúsarekstrar krefjist annai-s
konar aðstöðu en íyrir er í núverandi
byggingu, svo sem mun meiri göngu-
deildarþjónustu, og bætt verði einnig
úr starfsaðstöðu starfsfólks.
Færeyingar eru ekki sjálfum sér
nógir í heilbrigðismálum því á viss-
um sviðum er þjónusta sótt til Dan-
merkur. Færeyskir læknar sækja
menntun sína og sérfræðimenntun
einnig þangað og í nokkrum mæli til
hinna Norðurlandanna einnig. „Við
höfum sent sjúklinga með ákveðna
hjartasjúkdóma til Danmerkur,
einnig þá krabbameinssjúklinga sem
þurfa mjög sérhæfða mðferð, líf-
færaflutningar fara þar fram og til
skamms tíma einnig þjónusta við
nýrnasjúklinga sem þurftu að fara
reglulega í blóðskilun en nú höfum
við tekið upp þá þjónustu heima.
Annars urðu nýrnasjúklingar hrein-
lega að flytjast til Danmerkur.“
Gigtar- og húðsjúklingar
hugsanlega til Islands
HeilbrigðisráðheiTann segir að
færeysku læknarnir geti ekki sinnt
öllum sérgreinum og sérhæfðustu
sjúkdómum hjá svo lítilli þjóð, sjúk-
lingar séu hreinlega ekki nógu marg-
ir til að hægt sé að viðhalda ákveðn-
um sérgreinum. Hún segir að
Færeyingar hafi í seinni tíð horft
talsvert til íslands um aukna sam-
vinnu og að nú liggi fyrir drög að
samstarfssamningi landanna.
„Við ráðgerum til dæmis að geta
sent hingað sjúklinga með húðsjúk-
dóma, gigtarsjúklinga og kannski
vissan hóp krabbameinssjúklinga
enda vitum við að meðferðarárangur
hjá íslenskri heilbrigðisþjónustu er
mjög góður. Færeyingar vilja ekkert
síður koma til Islands en Danmerkur
til lækninga og ég tel að samningur
um að á Islandi fari fram ákveðin
þjónusta, valaðgerðir í vissum sér-
greinum, geti verið báðum löndum
hagstæður og geti þýtt betri nýtingu
á heilbrigðiskerfum landanna,“ segir
færeyski heilbrigðisráðherrann og
undir það tekur Ingibjörg Pálma-
dóttir heilbrigðisráðherra:
„Við gætum til dæmis samið við
ákveðnar deildir spítalanna um að
taka að sér þjónustu við Færeyinga
sem þá yrði bæði unnið þannig að
hingað kæmu sjúklingar til meðferð-
ar og að íslenskir læknar og jafnvel
annað heilbrigðisstarfsfólk færi utan
vissan tíma. Það kæmi til dæmis til
greina varðandi gigtarlækna þar
sem eini sérfræðingur Færeyinga á
því sviði er að komast á eftirlauna-
aldur og íslenskir gigtarlæknar gætu
þá farið þangað til skigtis og sinnt
ákveðnum verkefnum. Ég held hins
vegar að íslenskir læknar muni vart
fai’a í föst störf í Færeyjum," segir
Ingibjörg.
Helena Dam segir tungumálið
ekki hindnm, það taki yfirleitt ekki
nema hálfan mánuð fyrir íslendinga
og Færeyinga að ná saman. Hún
segir flesta Færeyinga h'ka skilja öll
tungumál Norðurlanda og því geti ís-
lenskir læknar, sem sótt hafa t.d.
menntun sína til Svíþjóðar, vel gripið
til sænskunnar. En er læknaskortur
í Færeyjum?
Jaðrar við læknaskort
„Það jaðrar við það enda koma
sumir færeyskir læknar ekki aftur
heim eftir að hafa sótt sérfræði-
menntun sína. Þetta er þó ekki al-
varlegt og þótt við þurfum að sækja
vissa þjónustu út fyrir Færeyjar
annar heilbrigðiskerfi okkar öllum
venjulegum vandamálum eins og ég
nefndi áðan og er að auka hana
smám saman. Varðandi samstai’fíð
við Islendinga sé ég fyrir mér að
með því stækki þjónustusvæði
beggja landanna sem þýðir að lækn-
ar í báðum löndum geti aukið getu
sína og sérhæfingu þegar þeir þurfa
að sjá um stærri sjúklingahóp.“
Færeyska sendinefndin heimsótti
Landspítala og Sjúkrahúss Reykja-
víkur og ræddi við fulltrúa spítal-
anna og hún heimsótti einnig fieiri
sjúkrastofnanir og ræddi við VSÓ
ráðgjöf varðandi stækkun Lands-
sjúkrahússins. Færejdngarnir héldu
til Bandaríkjanna í gær þar sem
einnig verður safnað í sarpinn til úr-
vinnslu þegar heim kemur.
Dæmt í máli þar sem
ekið var á kind
Bóndinn
dæmdur
bótaskyldur
HÉRAÐSDÓMUR Suðurlands
hefur dæmt bónda til að greiða eig-
anda bifreiðar 150 þúsund króna
sekt, en ekið var á kind í eigu bónd-
ans á vegi þar sem lausaganga
sauðfjár var bönnuð.
Málsatvik eru þau að ær með tvö
lömb hljóp í veg fyrir bíl sem ekið
var um Suðurlandsveg í júní 1995.
Ærin drapst við áreksturinn og
tjónið á bílnum var það mikið að
tjónaskoðunaiTnaður taldi ekki
svara kostnaði að gera við hann.
Verðmæti bflsins var talið jafngilda
150 þúsund krónum.
Samkvæmt 56. gr. vegalaga er
lausaganga búfjár bönnuð á stofn-
vegum og tengivegum þar sem girt
er báðum megin vegar, en þannig
háttaði einmitt til þar sem óhappið
átti sér stað. Ekki var því um það
deilt að búfjárhald var bannað á
þessum stað.
Héraðsdómur taldi að þó mælt sé
fyrir um það í lögum að viðhalds-
kostnaði girðinga með vegum skuli
skipt milli veghaldara og landeig-
anda breyti það því ekki að leggja
verði þá ábyrgð á bóndann að girð-
ingunni hafi átt að halda við á full-
nægjandi hátt, en við réttarhaldið
upplýstist að girðingin hafi verið
farin að ganga úr sér.
Niðurstaða dómsins varð því sú
að dæma bóndann til að greiða eig-
anda bflsins 150 þúsund krónur
með vöxtum frá 30. júní 1995 og
einnig 180 þúsund krónur í máls-
kostnað.
------------
Stjórnmála-
samband Islands
og Singapúr
FASTAFULLTRÚI íslands hjá
Sameinuðu þjóðunum í New York,
Þorsteinn Ingólfsson, og fastafull-
trúi Singapúr, Kishore Mahbubani,
undirrituðu hinn 4. maí 1999 yfir-
lýsingu um stofnun stjórnmálasam-
bands milli íslands og Singapúr.
Ræðissamband hefur verið milli
landanna frá árinu 1977, þegar ís-
lenskur aðalræðismaður var skip-
aður í Singapúr.
Borgarstjórnarflokkar Reykjavíkur ósammála um orsakir leiguíbúðavanda Reykjavíkur
Eru 1.200 fjölskyldur
á götunni í Reykjavík?
INGIBJÖRG Sólrún Gísladóttir,
borgarstjóri í Reykjavík, sagði á
fundi borgarstjórnar á þriðjudag að
húsnæðisleysi fólks í höfuðborginni
segði meira um fátækt í landinu og
meint góðæri Davíðs Oddssonar en
framboð á leiguhúsnæði á vegum
Reykjavfkurborgar. Borgarfulltrúar
Sjálfstæðisflokksins segja leiguí-
búðavandann stafa af aðgerða- og
úrræðaleysi R-listans.
Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokks-
ins lögðu fram fyrirspurn á fundi
borgarstjómar varðandi ummæli Jó-
hönnu Sigurðardóttur alþingismanns
um að 1.200 fjölskyldur væru á göt-
unni í Reykjavík. Kom þetta fram í
máli Jóhönnu á fundi frambjóðenda
til alþingiskosninganna sem haldinn
var í Ráðhúsinu 3. maí sl. Sögðu
borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins
að fullyrðingar alþingismannsins, ef
þær væru sannar, væru mikill áfell-
isdómur fyrir stjórn R-listans í
Reykjavík m.a. hvað varðar framboð
á leiguhúsnæði. Var borgarstjóri
spurður að því hvort hann teldi að
fullyrðingar Jóhönnu væru á rökum
reistar. Svaraði hún því til að
Reykjavíkurborg hefði 1.300 leiguí-
búðir á sínum snærum og framboð
væri hvergi meira í landinu.
„Samt hrekkur það ekki til og
fjöldi fólks á í engin hús að venda.
Það segir meira um fátækt í landinu
og rangláta tekjuskiptingu en fram-
boð á leiguhúsnæði á vegum Reykja-
víkurborgar. Þetta eru þau lífskjör
sem fjöldi fólks býr við í hinu meinta
góðæri ríkisstjórnar Davíðs Odds-
sonar. Aukin eftirspurn eftir félags-
legu leiguhúsnæði segir sína sögu
um versnandi stöðu fjölda einstak-
linga og fjölskyldna,“ segir í bókun
borgarstjóra.
Sýnir aðgerðarleysi R-listans
í leiguíbúðamálum
Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson borg-
arfulltrúi sem sæti á í félagsmálaráði
Reykjavíkurborgar segir að það
stoði lítið fyrir borgai-stjóra að
kenna ríkisstjórn Davíðs Oddssonar
um það aðgerða- og úiTæðaleysi sem
R-listinn hafi sýnt í leiguíbúðamál-
um. „I stjórnartíð R-listans sl. fímm
ár hefur leiguíbúðum í eigu borgar-
innar lítið sem ekkert fjölgað en í tíð
sjálfstæðismanna fjölgaði þeim veru-
lega. R-listinn hefur gefið mörg fög-
ur kosningaloforð um að fjölga leigu-
íbúðum en síður en svo staðið við
þau. M.a. lofaði R-listinn því fyrir
síðustu borgarstjórnarkosningar að
fjölga þeim um 100 þegar á því ári,
en það gerðist að sjálfsögðu ekki.
Þetta vita þeir best sem nú eru á
biðlistum eftir leiguhúsnæði hjá
borginni. Hér er um að ræða upp-
safnaðan vanda sem R-listinn einn er
ábyrgur fyrir.
Borgarstjóri gerir lífskjör almenn-
ings að umfjöllunarefni í sinni bókun
á sama tíma og sú staðreynd blasir
við að stefna R-listans hefur ekki
stuðlað að bættum lífskjörum í borg-
inni. Það sýna fjölmargar skatta- og
gjaldahækkanir. M.a. útsvar og hol-
ræsagjöld og því til viðbótar hafa
þjónustugjöld á eldri borgara hækk-
að verulega í tíð R-listans. Ennfrem-
ur hefur lóðaskortur í Reykjavík,
sem er tilkominn vegna aðgerðaleys-
is R-listans í skipulagsmálum m.a.
gert það að verkum að fasteignaverð
hefur hækkað og einnig húsaleiga,“
segir Vilhjálmur.
Vilhjálmur segir að þær fullyrðing-
ar Jóhönnu Sigurðardóttur að 1.200
fjölskyldur séu á götunni í Reykjavík
séu algerlega úr lausu lofti gripnar.
Enginn hafi kannast við þessar tölur
í borgaiTáði. „Þessar tölur eru
greinilega settar fram í pólitískum
tilgangi nú nokkrum dögum fyrir
kosningar," segir Vilhjálmur.
íbúðum fjölgað
jafnt og þétt
Helgi Hjörvar, formaður félags-
málaráðs Reykjavíkur, er ósammála
Vilhjálmi og segir að frá 1994 hafi
Reykjavíkurborg eignast um 100
nýjar leiguíbúðir og muni það sem
eftir er af þessu ári bæta við allt að
70 íbúðum. Hann segir að þrátt fyrir
fjölgun íbúða hafi fjölgað jafnt og
þétt á biðlistunum. „Til þess að vera
á þessum biðlistum þai-f fólk að búa
við félagslegar aðstæður sem ekki er
hægt að kalla annað en fátækt. Það,
að því fólki hafi fjölgað umfram
fjölgun leiguíbúða í góðærinu, hlýtur
að segja sína sögu um aukna mis-
skiptingu, mitt í góðærinu.
Þetta er að sínu leyti spurning um
hvað menn kalla vandamál. Ef fólki
fjölgar sem ekki á fyrir mat þá köll-
um við það ekki matvælavanda held-
ur fátækt og nú þegar því fólki fer
augsýnilega fjölgandi sem ekki á fyr-
ir húsnæði þá kallast það líka fátækt,
fremur en húsnæðisvandi. í Reykja-
vík er mest framboð af félagslegum
leiguíbúðum og Reykjavíkurborg á
mun fleiri leiguíbúðir en þekkist til
að mynda í nágrannalöndum okkar,
þannig að það er fullkomlega ósann-
gjarnt að gera Reykjavíkurborg að
blóraböggli fyrir þá efnahagsstefnu
sem virðist gera fleira fólk fátækt
heldur en í nágrannalöndunum,“
segir Helgi Hjörvar, formaður fé-
lagsmálaráðs Reykjavíkurborgar.
550 fjölskyldur á biðlista
í Reykjavík
Að sögn Helga eiga þær tölur sem
Jóhanna setti fram á umræddum
fundi við landið í heild en ekki
Reykjavík eingöngu. „Það eru 1.200
fjölskyldur á biðlistum í landinu öllu
eftir leiguhúsnæði og eru þar af 550 í
Reykjavík. Af þeim 550 má telja að
um 300 séu í brýnni þörf fyrir öruggt
og ódýrt húsnæði þó að margt af því
fólki hafi ýmis úrræði, þ.e.a.s. er ekki
á götunni. Fyrir þetta ár höfum við
fengið lánsloforð fyrir tæplega 100
leiguíbúðum og með þem hraða í
uppbyggingu á leiguíbúðum vonumst
við til þess að leysa brýnasta vand-
ann á næstu misserum. Það sem er
áhyggjuefni er að talsverður fjöldi
sem áður fékk inni í verkamannabú-
stöðum og í félagslegri kaupleigu
verður nú að leita á leigumarkaðinn
því ríkið hefur lagt þessi húsnæðisúr-
ræði af, án þess að skapa aðrar
lausnii' í þeirra stað,“ segir Helgi.