Morgunblaðið - 07.05.1999, Síða 64

MORGUNBLAÐIÐ
'64 FÖSTUDAGUR 7. MAÍ 1999
*
Ahrif grunnskólans
á fjárhagsstöðu
sveitarfélaga
ÞEGAR rúmlega tvö
ár eru frá yfirtöku
sveitarfélaga á grunn-
skólanum er smám
saman að skýrast hvaða
áhrif þessi stóri og mik-
ilvægi málaflokkur hef-
ur á rekstur sveitarfé-
f laganna. Þó er öllum
ljóst sem um þessi mál
fjalla að ekki er allt enn
til lykta leitt hvað þenn-
an málaflokk varðar.
Sem sveitarstjórnar-
maður, en ég hef setið í
bæjarstjórn Garðabæj-
ar sl. tvö kjörtímabil,
talaði ég fyrir flutningi
grunnskólans frá rík-
inu. Ég var og er enn
þeirrar skoðunar að málaflokknum
sé betur komið á því stjórnsýslustigi.
Eins er tilfærslan liður í þeim til-
gangi að efla sveitarstjórnarstigið og
fækka sveitarfélögum þannig að þau
verði færri og um leið öflugri.
i Vandinn, sem við blasir núna, er
sá að sveitarstjórnarmenn gerðu sér
almennt ekki grein fyrir umfangi og
eðli þessa málaflokks. Sumir gerðu
sér jafnvel vonir um að með hagræð-
ingu mætti reka grunnskólann með
minna fjármagni en ríkið hefði gert,
þannig að tilkoma grunnskólans gæti
bætt fjárhagslega stöðu sveitarfé-
lagsins en ekki hið gagnstæða.
Ár eftir ár, á fjármálaráðstefnu
sveitarfélaga, hef ég vakið athygli á
því að rekstur grunnskólans væri
v vandmeðfarinn og að sú fjárhæð sem
y ríkisvaldið flytti með skólanum til
sveitarfélaga væri engan veginn
nægilega há sem nú hefur komið á
daginn.
Grunnskólinn hafði til margra ára
verið í miklu fjársvelti af hálfu ríkis-
ins. Einmitt þess vegna vildum við
skólamenn eindregið að grunnskól-
inn yrði fluttur nær kjósendum. Við
fundum manna best að foreldrar
telja það forgangsmál að gera vel við
bömin og skólann.
Það hefur lengi verið stefna yfir-
valda menntamála að böm með sér-
þarfir skuli vera í sínum heimaskóla
sé þess nokkur kostur, enda hefur
nemendum sérskólanna
fækkað um 30%. En
þetta dæmi hafði eng-
inn reiknað til enda,
kostnaðarlega séð.
Skólarnir eru ekki
byggðir með þessa
þjónustu í huga. Nú
vantar víða séraðstöðu,
sem að öllu jöfnu era
ekki til staðar í almenn-
um skóla, kaupa verður
sérstök námsgögn og
tæki og ráða þarf sér-
menntað starfsfólk.
Blöndun bama með
sérþarfir í almenna
grannskóla kallar á
miklar breytingar,
vinnu og fjárútlát.
Hitt stóra óútreiknaða dæmið við
flutning grunnskólans voru launa-
kjör kennara. Öllum sem vita vildu
hlaut að vera fullljóst að þar varð að
verða breyting á. Mikið hefur verið
Menntun
Mikilvægi menntunar
er það sem öllu máli
skiptir, segir Sigrún
Gísladóttir, fyrir
----------
framtíð Islands sem
lýðræðisríkis og af-
komu þjóðarinnar.
gert með 30% launahækkun sem
kennarar samþykktu naumlega í síð-
ustu kjarasamningum. En þeir
samningar hefðu aldrei verið sam-
þykktir nema vegna þess hve fyrri
verkföll kennara og slæmar afleið-
ingar þeirra, einkum og sér í Iagi
fyrir nemendur, voru kennurum í
fersku minni og þeir gátu ekki afbor-
ið tilhugsunina um enn eitt verkfall-
ið. Og hvað gerir 30% launhækkun
ofan á laun sem eru smánarlega lág
fyrir? I stað þess að hrekjast frá
kennslu í önnur betur launuð störf
Sigrdn
Gfsladóttir
Með hverjum notuðn
bíl á sumartilboði
fylgir geislaspilari/
> * \
HIÍ I . rC -Z'J ‘ " Z ' J \ CVu
á notuðum bílum
með alvöru afslætti
*>
' m
• fe < t-
» Þú kemur og semur *
Opið virka daga kl. 9-18 og laugaiffaga kl. 12-17
BÍLAHÚSIÐ
(í húsi ingvars Helgasonar og Ðilheima) Sævarhöfða 2 -112 Reykjavík
Símar: 525 8096 - 525 8020 • Símbréf 587 7605 • Tölvupóstur gusi@ih.is
UMRÆÐAN
hafa margir kennarar haldið sér á
floti með óhóflega mikilli yfirvinnu
og með því að taka að sér önnur störf
á sumrin. En nú eru þessi úrræði
ekki fyrir hendi lengur. Með einsetn-
ingu grunnskólans verða möguleikai’
á yfirvinnu litlir og í sumum tilvikum
er erfitt að veita kennurum fullt
starf, þess vegna tók bæjarstjórn
Garðabæjar þá ákvörðun að lengja
daglegan skólatíma barnanna þannig
að umsjón með einum bekk yrði fullt
starf fyrir kennarann og fleiri
kennslustundir bæta jafnframt stöðu
nemendanna. Mættu fleiri sveitarfé-
lög taka sér það til fyrirmyndar.
Allir eru sammála um mikilvægi
þess að fá vel menntaða og hæfa
kennara iyrir barnið sitt og þá hlýt-
ur að vera jafn ljóst að kennarinn
þarf að fá sómasamleg laun miðað
við menntun og ábyrgð.
Þess vegna er alveg óþolandi að
hlusta á félagsmálaráðherra og for-
mann Sambands íslenskra sveitarfé-
laga kyrja sama sönginn um það að
kennarar séu að setja hengingaról á
sveitarfélögin með kröfum sínum um
betri kjör. Það átti engum að koma á
óvart að kennarar myndu sækja á
um bætt launakjör ef menn á annað
borð vildu eitthvað um þau mál vita.
Þetta gerði ég einnig að umtalsefni á
fjármálaráðstefnu sveitarfélaga þar
sem þessir sömu menn voru við-
staddir, en stundum velja menn að
heyra ekki né skilja.
Sem skólastjóri er ég þakklát
kennuram fyrir að hafa leitað leiða
til að bæta sín kjör. Nógu erfitt er að
manna skólana miðað við núverandi
ástand. Hef u engar kjarabætur
komið til væri enn erfiðara að fá
menntaða kennara til starfa. Rétt er
að benda á að aldrei fyrr hafa skóla-
stjórar á höfuðborgarsvæðinu neyðst
til þess að ráða leiðbeinendur fyrir
yngri bekki grunnskólans í jafn rík-
um mæli og nú er raunin. Samt veita
flest ef ekki öll sveitarfélög mun
meira fjármagni til reksturs grunn-
skólans heldur en þau fengu við
flutning málaflokksins írá ríkinu.
Mikilvægi menntunar er það sem
öllu máli skiptir fyrir framtíð íslands
sem lýðræðisríkis og afkomu þjóðar-
innar. Með tilliti til þess og til að
forða sveitarfélögum í landinu frá
gjaldþroti leyfi ég mér að skora á
ráðamenn þjóðarinnai’ sem sitja
munu á Alþingi til þess að taka til
endurskoðunar og hækka það fjár-
magn sem flutt er með grunnskólan-
um til sveitarfélaganna.
Höfundur er skólastjóri Flataskóla í
Garðabæ.
í Morgunblaðinu 5.
maí birtist loks mál-
efnaleg umfjöllun um
skipulagsmál verka-
lýðshreyfingarinnar
frá einum af forystu-
mönnum „ófaglærðra"
stéttarfélaga, Garðari
Vilhjálmssjmi í Iðju.
Hann setur þar fram
vörn fyrir því hvers
vegna komi eigi í veg
fyrir að „ófaglærðir“
hafi aðgang að stéttar-
félögum „faglærðra".
Þar bendir hann rétti-
lega á að starfsmennt-
un í atvinnulífínu hafi
gjörbreyst á undan-
fömum árum og á þeim grundvelli
sé nauðsynlegt fyrir stéttarfélögin
að huga að greiðum aðgangi félags-
manna sinna að starfsmennta-
Stéttarfélög
Telja forystumenn
stéttarfélaga „ófag-
lærðra“, spyr
Guðmundur Gunnars-
son, að ASI verði
sterkara takist því
að halda starfsgreina-
samböndum utan
heildarsamtaka?
stöðvum. Það er nákvæmlega það
sem ég hef í málflutningi mínum
margoft bent á og það er einmitt
þar sem hnífurinn stendur blýfast-
ur í rúsínunni í pylsuendanum.
Hann getur þess að með samein-
ingu innan stéttarfélaga Eflingar
og deildaskiptingu
skapist möguleikar til
þess að byggja upp
starfsmenntastö ðvar
fyrir „ófaglærða“
launamenn með sama
hætti og „faglærðir"
hafi byggt upp fyrir
sitt fólk. Hann ræðir
um að með sameiningu
sjúkra- og orlofssjóða
skapist betri möguleiki
til þess að þjóna fé-
lagsmönnum. Þetta
fyrirkomulag er í
starfsgreinasambönd-
um og hefur tíðkast í
Rafiðnaðarsamband-
inu frá stofnun þess
1970. Spyrja má:
1) I þeirri viðhorfskönnun sem
fara mun fram meðal félagsmanna
Iðju verða t.d. þeir rafiðnaðannenn
sem eru í Iðju spurðir um hvort
þeir vilji frekar vera í Rafiðnaðar-
sambandinu en Eflingu? í nýlegri
viðhorfskönnun meðal félags-
manna Rafiðnaðarsambandsins
kom mjög glöggt fram að þeir vilja
vera í starfsgreinasambandi rafiðn-
aðarmanna og telja reyndar að það
tryggi best tilvist þeirra á vinnu-
markaði. Hverra hagsmuna er ver-
ið að gæta, forystunnar eða félags-
manna?
2) Uppbygging starfsmennta-
stofnana kostar feiknalega mikla
peninga og tekur langan tíma.
Hvers vegna á að byggja upp eina
fyrir „faglærða“ og aðra fyrir
„ófaglærða" í sömu starfsgrein?
Síðan á að reka þar svipuð nám-
skeið með samskonar kennslutækj-
um og leiðbeinendum þjálfuðum á
samskonar námskeiðum. Væri ekki
réttara að viðurkenna tilvist starfs-
greinasambanda og heimila öllum
launamönnum í sömu starfsgrein
að vera innan sama starfsgreina-
sambands? Þá gætu menn samein-
að krafta sína og einbeitt sér að
menntunarmálum sínum og byggt
upp sterkar starfs- og símennta-
miðstöðvar. Hverra hagsmuna er
verið að gæta, forystunnar eða fé-
lagsmanna?
3) I krafti valda sinna innan ASI
renna forystumenn stéttarfélaga
„ófaglærðra" í gegnum skipulags-
og laganefndir ASÍ lögum, sem
heimila þeim að hafa innan sinna
raða jafnt „ófaglærða" og þá sem
hafa aukið við starfsmenntun sína.
Þessir sömu menn hafa svo í
áraraðir komið í veg fyrir að málm-
og byggingariðnaðarmenn geti
breytt lögum sínum með sama
hætti. Þessir sömu menn neita
Matvís um inngöngu í ASÍ á þeim
forsendum að þar er gert ráð fyrir
starfsgreinasambandi sem í geti
verið jafnt þeir sem hafa sveins-
próf og sveinsprófslausir. Rafiðn-
aðarmönnum er gert að vísa á dyr
öllum „ófaglærðum" vilji þeir vera
áfram innan ASI. Eg hef reyndar
ítrekað bent á að þessir rafiðnaðar-
menn muni ekki sætta sig við að
vera skutlað á milli stéttarfélaga,
þeir muni einfaldlega standa utan
verkalýðshreyfingarinnar. Hverra
hagsmuna er verið að gæta, foryst-
unnar eða félagsmanna?
4) Telja forystumenn stéttarfé-
laga „ófaglærðra“ að ASÍ verði
sterkara takist þeim að halda
starfsgreinasamböndum utan
heildarsamtaka? Telja þeir ís-
lenska launamenn verða sterkari ef
við stöndum saman, hvorir í sínu
lagi? Hverra hagsmuna er verið að
gæta, forystunnar eða félags-
manna?
Höfundur er formaður Rafíðnaðar-
sambands íslands.
ÍÞRÓTTAFÉLAG FATLAÐRA
REYKJAVÍK
,AÐ VERA ÞÁTTTAKANDI
ER STÆRSTI SIGURINN"
Merkjasala ÍFR verður á öllum
kjörstöðum í Reykjavík 8. maí
„Styðjið íþróttir fatlaðra“
Skipulagsmál
til framtíðar og til
samræmis við óskir
launamanna
Guðmundur
Gunnarsson