Morgunblaðið - 30.04.2000, Síða 4

4 SUNNUDAGUR 30. APRÍL 2000
MORGUNBLAÐIÐ
VIKAN 23/4 - 29/4

► ÁVÖXTUNARKRAFA
(markaðsVextir) húsbréfa
hefur hækkað mikið að
undanförnu og eru afföll
þeirra nú um 7 til 9%, en
voru á yfirverði fyrir um
ári. Ástæðan mun vera
minni eftirspurn eftirþeim,
en eftirspurn fjárfesta eftir
hlutabréfum hefur hins
vegar aukist.
► KR-INGAR urðu íslands-
meistarar í körfuknattleik
karla. Haukar urðu ís-
landsmeistarar í hand-
knattleik karla, en 57 ár
eru síðan þeir urðu það síð-
ast.
► KRISTINN Sigmunds-
son bassasöngvari þreytti
frumraun sína á sviði Metr-
opolitan-óperunnar í New
York. Söng hann hlutverk
Hundings í Valkyrjunum
eftir Wagner við ljómandi
undirtektir.
► STERKAR vísbendingar
eru uppi um að ástand eldri
þorskárganga sé lakara en
ætlað hafði verið og veiði-
þol þar með minna. Miklar
vonir eru hins vegar
bundnar við nýjustu ár-
ganga þorsksins.
► GERÐUR hefur verið
þjónustusamningur milli
Landspítala-háskólasjúkra-
húss, Barnaverndarstofu
og sjúkrastofnana SÁÁ um
samstarf. Markmiðið er að
tryggja börnum og ungl-
ingum sem eiga við geðra-
skanir eða vímueftiavanda
að stríða, eins góða og
skjóta þjónustu og hægt er.
► HJARTAVERND hefur
eignast hlutafé í deCODE
að markaðsvirði 560 til 620
milljónir króna.
Vfldngasýning opnuð í
Smithsonian-safninu
VÍKINGAR; Saga Norður-Atlants-
hafsins, sýning í tilefni þúsund ára af-
mælis landafunda norrænna manna í
Ameríku, var opnuð í Smithsonian-
safninu í Washington í vikunni. Þjóð-
höfðingjar allra Norðurlanda voru við-
staddir opnun sýningarinnar sem áætl-
að er að 15 til 20 milljónir manna muni
skoða.
Fyrirtækin Genís og
Kítín sameinast
LÍFTÆKNIFYRITÆKIN Genís og
Kítín hafa sameinast undir nafninu
Genís ehf. Hlutafé Genís ehf. verður
aukið um 400 milljónir við sameining-
una. Aðaleigendur þess eru Þormóður
rammi-Sæberg hf., Pharmaco hf., Sam-
herji hf. og kanadíska fyrirtækið Ocean
Nutrition, sem hvert um sig mun eiga
20% hlut.
Opinn háskdli
DYRUM Háskóla íslands verður lokið
upp fyrir almenningi 1. maí næstkom-
andi og verður fólki boðið að sækja fjöl-
breytt námskeið sér að kostnaðarlausu.
17 af 31 námskeiði sem í boði verða eru
sérstaklega ætluð bömum og ungling-
um.
Fundir um varnar-
samstarfíð við BNA
SENDINEFND íslenskra embættis-
manna hefur undanfama daga átt fundi
með bandarískum embættismönnum í
Washington þar sem fjallað hefur verið
um vamarsamstarf þjóðanna. Halldór
Ásgrímsson segir að leitast sé við að
eyða þeim misskilningi bandarískra
stjómvalda að frumvarp sem liggi fyrir
Alþingi geti haft áhrif á framkvæmd
vamarsamningsins írá 1951.
Ráðgert að flytja hvfta
menn frá Zimbabwe
AÐILDARRÍKI Evrópusambandsins
hafa lagt á ráðin um að flytja alla hvíta
menn frá Zimbabwe ef óöldin í landinu
versnar, að sögn þýska blaðsins
Frankfurter Allgemeine Zeitung á
fimmtudag. Að minnsta kosti fjórtán
manns hafa verið myrtir í landinu á
síðustu tveim mánuðum, eða frá því
stuðningsmenn Roberts Mugabes for-
seta hófu árásir á búgarða hvítra
bænda og lögðu jarðimar undir sig.
Lögreglan í Zimbabwe kvaðst á
fimmtudag ætla að beita sérstakri
lagaheimild sinni til að skerða ferða-
og fundafrelsi félaga í stjómmála-
flokkum til að binda enda á drápin.
Robin Cook, utanríkisráðherra
Bretlands, ræddi málið við ráðherra í
stjóm Mugabes á fimmtudag. Hann
bauðst til að veita stjóminni fjárhags-
aðstoð til að gera henni kleift að kaupa
búgarða hvítra bænda og úthluta fá-
tækum blökkumönnum jörðunum
gegn því skilyrði endi yrði bundinn á
aðgerðir landtökumannanna. Cook
sagði að viðræðunum yrði ekki haldið
áfram fyrr en stjórn Mugabes féllist á
þetta skilyrði en hún krafðist þess að
fá aðstoðina strax.
• •
Oldungadeildin hyggst
yfírheyra Janet Reno
ÖLDUNGADEILD Bandaríkjaþings
hyggst efna til yfirheyrslna vegna
valdbeitingar yfirvalda þegar
kúbverski flóttadrengurinn Elian
Gonzalez var tekinn frá ættingjum sín-
um í Miami og færður föður sínum fyr-
ir viku. Kannanir sýndu þó að meiri-
hluti Bandaríkjamanna er hlynntur
þeirri ákvörðun Janet Reno dómsmál-
aráðherra að senda vopnað lið að
sækja Elian. Þúsundir kúbverskra
innflytjenda í Miami mættu ekki til
vinnu á þriðjudag til að mótmæla vald-
beitingunni.
► BRESKA stjórnin hafði
22,5 milljarða punda, jafn-
virði 2.600 milljarða króna,
út úr uppboði á leyfi til að
reka nýja tegund af fars-
ímarásum í Bretlandi.
Uppboðinu lauk á fimmtu-
dag eftir 150 lotur.
► UPPREISNARMENN
úr röðum múslima á Filipp-
seyjum rændu 21 manni
frá sjö löndum í Malasíu á
sunnudag og héldu þeim í
gíslingu á Jolo-eyju á Suð-
ur-Filippseyjum. Gíslarnir
voru heilir á húfí en talið
var að samningaviðræður
um lausn þeirra yrðu erfið-
ar.
► ZIKA Petrovic, forstjóri
hins ríkisrekna flugfélags
Júgóslavíu og einn helsti
samstarfsmaður Slobodans
Milosevic forseta, var
myrtur á þriðjudag. Ekki
var vitað hverjir stóðu á
bak við tilræðið.
► HARÐLÍNUMENN í ír-
an juku enn þrýstinginn á
Mohammad Khatami, um-
bótasinnaðan forseta
landsins, með því að ógilda
kosningu umbótasinnans
Mohammads Farrokhis á
þing áþriðjudag. Daginn
áður bönnuðu þeir einnig
útgáfu þrettán lýðræðis-
sinnaðra dagblaða og tíma-
rita. Fjöldi námsmanna
mótmælti þessum aðgerð-
um á þriðjudag.
► NY rfkisstjórn Giulian-
os Amatos sór embættiseið
sinn á miðvikudag og er
hún sú 58. á Ítalíu eftir síð-
ari heimsstyijöldina.
Standa að henni sömu
flokkar og stóðu að fyrri
stjóm, mið- og vinstrif-
lokkar.
FRÉTTIR
Björn Bjarnason opnar málþing um vikingaferðirnar
Sýningin mun opna augu
B andaríkj amanna
Washington. Morgunblaðið.
SONJA Noregsdrottning
og Björn Bjarnason
menntamálaráðherra
settu á föstudag málþing
vísindamanna í tengslum
við opnun Víkingasýning-
arinnar í Smithsonian-
safninu í Washington,
höfuðborg Banda-
ríkjanna. Málþingið tek-
ur til margra þeirra
fræðimanna sem komið
hafa að undirbúningi vík-
ingasýningarinnar og
gefst nú tækifæri til að
skýra nánar þátt víking-
anna í sögu N-Ameríku
og vesturheimsferða.
Víkingasýningin var
opnuð almenningi í gær,
laugardag, og stendur
fram á haust í Smithson-
ian-safninu í Washington
en mun þaðan fara um
Bandaríkin og Kanada
næstu tvö árin.
„Ég hef löngum sagt að
þessi sýning muni opna
augu þeirra Banda-
ríkjamanna sem sjá hana
fyrir þeim þætti sögunn-
ar sem þar kemur fram,“
sagði Björn Bjarnason,
menntamálaráðherra í
samtali við Morgunblað-
ið.
Björn sagði að þessi
þáttur, bæði hvað varðaði
sýninguna og bókina sem
gefin er út í tengslum við
hana, sýndu með mun
skýrari hætti en hann
hefði áður gert sér í hug-
Morgunblaðið/Ásdís
Björn Bjarnason, menntamálaráðherra, við setningu
málþings vísindamanna í tengslum við opnun Víkinga-
sýningarinnar í Smithsonian-safninu í Washington.
arlund þann stóra þátt
sem Leifur Eiríksson og
Vínlandsferðirnar ættu
nú í sögu Bandaríkjanna.
Vilja koma nýrri sýn á
framfæri
„Það er alveg Ijóst að
Bandaríkjamenn keppast
við að koma þessari nýju
sýn á sögu Banda-
ríkjanna á framfæri svo
þeir geti skýrt betur
tengsl við Evrópu að
fornu og nýju,“ sagði
menntamálaráðherra.
Málþingið stendur um
helgina í Smithsonian-
safninu, en þá um leið er
búist við fjölmenni
bandarísks almennings á
sýninguna. Meðal þess
sem gestum Smithsonian-
safnsins er boðið upp á í
tengslum við sýninguna
er uppfærsla Brúðuleik-
hússins 10 fingra á
brúðuleikriti um Leif
heppna eftir Helgu Arn-
alds. Leikstjóri sýningar-
innar er Þórhallur Sig-
urðsson og Helga hefur
sjálf fært sýninguna í
bandarískan búning og
er ætlunin að kynna sýn-
inguna um Bandaríkin í
tengslum við víkinga-
sýninguna. Þá verður ný
heimildarmynd um Leif
heppna Eiríksson, eftir
Valgeir Guðjónsson tón-
listarmann kynnt á sýn-
ingunni.
Ný kennslubók í íslensku fyrir erlenda námsmenn
Byggt á fréttum
úr daglega lífínu
NY kennslubók í íslensku, „Svona er
Island í dag“, fyrir erlenda náms-
menn og aðra sem áhuga hafa á að
kynna sér íslensku er komin út. Bók-
in byggist á stuttum fréttum, grein-
um og aðsendu efni úr daglega lífinu
ásamt myndum, sem birst hafa í
Morgunblaðinu síðustu þijú ár.
Um útgáfu bókarinnar sáu þær
Margaret Elizabeth Kentta, sem rit-
stýrði verkinu, og Gabriele Stautner
sem sá um útlit og hönnun bókarinn-
ar. Þær hafa báðar lesið íslensku fyr-
ir erlenda námsmenn við Háskóla ís-
lands og má segja að orðatiltækið
glöggt er gests augað eigi vel við um
efnisval. En hvað varð til þess að þær
ákváðu að ráðast í þetta verkefni sem
tekið hefurþijúár?
„Móðir mín var íslensk og hélt allt-
af sambandi við ísland,“ sagði Marg-
aret. „Eg kom hingað fyrir fimm ár-
um og sótti tíma í íslensku við
Háskóla Islands fyrir erlenda stúd-
enta. Islenska málfræðin er mjög erf-
ið en dag einn gat ég mér til mikillar
gleði lesið stutta grein í Morgunblað-
inu án þess að grípa til orðabókar.
Margaret Elizabeth Kentta og
Gabriele Stautner.
Greinin var í Velvakanda og fjallaði
um hvítan páfagauk, sem fannst í
Kópavogi og líklega hefði komið úr
Garðabæ. Eg varð mjög ánægð og
vongóð og fór að safna stuttum grein-
um úr blaðinu, myndum og mynda-
textum og sá fljótlega að ég var kom-
in með innsýn í daglegt líf Islendinga.
Þar birtist allt önnur mynd heldur
en ég var vön að fá af mannh'finu í
dagblöðum í minni heimaborg, sem
er Boston. Greinarnar veittu pers-
ónulegri og fallegri innsýn á land og
íbúa, sem maður ekki fær sem ferða-
langur eða í bókum. Orðaforðinn er
líka dásamlegur og að sumu leyti
annar en í íslensku kennslubókunum
fyrir útlendinga. Þetta er daglegt
mál sem við viljum að útlendingar
kynnist, læri og skilji.“
Gabriele kom síðan að verkinu sem
grafiskur hönnuður og sá um hönnun
bókarinnar, en þær höfðu kynnst við
íslenskunám í Háskólanum. Þær
stöllur áttu góða samvinnu við gerð
bókarinnar og hjálpuðust til að
mynda við að hafa samband við alla
greinarhöfunda og Ijósmyndara sem
eiga efni í bókinni. Að þeirra sögn
áttu þær afar ánægjulegt samstarf
við höfundana og eru sérlega ánægð-
ar með myndefnið og greinarnar.
Sigurður A. Magnússon rithöfun-
dur þýddi bókina yfir á ensku, en að
sögn Margaret var ákveðið að leita til
hans til þess að freista þess að sérís-
lenskur blær orðanna héldist í þýð-
ingunni. Bókin er einnig væntanleg í
þýskri þýðingu.

Sálmalög á saxófón og orgel
Sigurður Flosason og Gunnar Gunnarsson
fluttu lögin áður á annáluðum tónleikum:
„Tónleikarnir heitluóu
áhorfendur gersamiega."
Silja Aðalsteinsdóttir, DV
„Margir tónleikagesta voru
greinilega mjög hrærðir
og höfðu orðið fyrir
mikitli upplifun sem þeir
létu óspart í Ijósi að
tónleikunum loknum."
Lana Kolbrún Eddudóttir, Rðs 1
Laugavegl 18 • Slml S1S 2500 • Síðumúla 7 • Sími 510 2500