Morgunblaðið - 30.04.2000, Blaðsíða 18

18 SUNNUDAGUR 30. APRÍL 2000
LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ
Tubby kemur til
ERLEIVDAR
RÆKLR
Spennusaga
HAMINGJUHRÓLFUR
„LUCKY MAN“
eftir Tony Dunbar. Dell Mystery
1999. 227 síður.
TONY Dunbar heitir skemmtileg-
ur bandarískur gamankrimmahöf-
undur sem skrifar um lögmanninn
knáa Tubby Dubonnet í New Orl-
eans. Dunbar er sjálfur lögfræðing-
ur en það fer svo sem ekkert fyrir því
í sögunum hans og eru þær að því
leyti ólíkar sögum t.d. John Gris-
hams og fjölda annarra lögfræðinga
vestanhafs, sem snúið hafa sér að
spennusagnaskrifum.
Lögfræðin er alls ekkert aðalatriði
hjá Dunbar heldur miklu fremur lit-
ríkar persónurnar og hið safaríka
umhverfí New Orleans. Eini gallinn
er kannski sá að plottið er ekki sér-
lega fyrirferðarmikið í bókum hans.
Rétt nægir í sjónvarpsþátt. En hann
fyllir upp í það með öðrum kræsing-
um.
Dunbar hefur skrifað einar sex
bækur um Tubby Dubonnet og heitir
sú nýjasta Hamingjuhrólfur eða
„Lueky man“ og kom hún fyrir
skemmstu út í vasabroti hjá Dell - út-
gáfunni. Dunbar sver sig helst í ætt
við gamankrimmahöfunda á borð við
Elmore Leonard eða Carl Hiaasen
þótt ekki sé hann eins villtur og þeir
(Hiaasen slær þá náttúrulega alla út)
og líkt og hjá þeim skipar sögusviðið
stóran sess í bókum hans. New Orl-
eans er krefjandi og hitinn kæfandi;
„ef til var fegurð í syfjulegri borginni
hlaut hún að gufa upp í þessum ægi-
legu hitum.“ New Orleans er borg
Dunbars á líkan hátt og Miami er
borg Hiaasens eða New York er
borg Ed McBains; hann býr í borg-
inni og þekkir þar vel til og staðurinn
auðgar bækur hans verulega.
Aðalpersónan, Tubby, er maður á
miðjum aldri, fráskilinn, faðir
þriggja uppkominna dætra. Hann
býr einn nema þegar vinur hans, Ra-
isin sem eitt sinn barðist í Víetnam
og óvíst er að hafi komið þaðan alveg
Myndabókin sem listform
og menningarmiðill
FRÆÐSLUERINDI um mynda-
bækur og stöðu og þróun mynda-
bóka í Noregi verður haldið á vegum
Símenntunarstofnunar Kennarahá-
skóla ísland, þriðjudaginn 2. maí
kl.l5:30 í stofu M-202 í Kennarahá-
skólanum við Stakkahlíð. Kennarar
verða Tone Birkeland og Anne
Paulsen frá Kennaraháskólanum í
Bergen. Tone Birkeland er höfundur
bókarinnar „Norsk bamelitteratur-
historie" og fyrir þá bók hlaut hún
viðurkenningu IRSCL (Intemation-
al Researh Society for
Childrens Literature) í Kanada
síðastliðið sumar. Á fræðslufundin-
um verður m.a. fjallað um stöðu
norsku myndabókarinnar og þróun í
gegnum tíðina, um norrænar
myndabækur og sammenningarleg-
an bakgrann þeirra og um alþjóðlega
fjöldaframleiðslu á myndabókum.
hjálpar
óskaddaður, treður sér inn á hann.
Báðir era í kvenmannsleit þótt þeir
séu misjafnlega ákafir og Tubby,
drykkjumaður nokkur, er hættur að
smakka það. Hefur gengið vel í fimm
og hálfa viku þegar við komum til
sögu. Brennivínsleysið gerir hann
þunglyndan. Stundum sér hann ekk-
ert annað en raslið á götunum.
Spillingaröfl
Og stundum morð. Þannig er að
gamall vinur Tubbys, dómari nokk-
ur, býst við ákæra frá einstaklega of-
sóknarbrjáluðum ríkissaksóknara.
Dómarinn á að hafa verið að káfa á
ungri konu á skrifstofunni sinni, sem
er eiginlega satt, en þegar Tubby fer
á stúfana kemst hann að því að það
er meira í málinu en kynferðisleg
áreitni.
Inn í rannsóknina flækjast fylgd-
arkonur, söluóður bílasali, ríkis-
bubbar og spillingaröfl hverskonar
sem Tubby í þurrki sínum verður að
eiga við á milli þess sem hann eltist
við unga konu, sem starfar á afvötn-
unarhæli fyrir unglinga.
Sagan er ekki löng og frásögnin er
hröð og hressileg og húmorinn góð-
ur. Mannlýsingar era einfaldar en
skila sér vel og samtölin skemmti-
lega kaldhæðnisleg. Þetta er fólk
sem er greypt inn í umhverfi sitt rétt
eins og Tubby sjálfur. Alstaðar ann-
ars staðar væri það eins og þorskar á
þurra landi. „Það er ekki skrýtna
fólkið sem gerir lífið bærilegt hérna í
New Orleans," segir Raisin við vin
sinn. „Heldur það að þetta skrýtna
fólk umber þig eins skrýtinn og þú
ert sjálfur. Þú ert einangraður frá
umheiminum í þessari borg og þú
getur hvergi annars staðar átt
heima.“
Arnaldur Indriðason
Morgunblaðið/Kristinn
Pavel Novotný og Ludmila Kojanová Ieika fjórhent á píanó í Salnum í
kvöld. Myndin er tekin á æfingu.
Samhent hjón
við flygilinn
HJÓNIN Ludmila Kojanová og
Pavel Novotný frá Austur-Slóvakíu
leika fjórhent á píanó á síðustu Tí-
brártónleikunum á vorönn 2000 í
Salnum í Kópavogi í kvöld, sunnu-
dagskvöld, kl. 20.30. Á efnisskránni
eru verk eftir Karel Husa, Jan Nov-
ák, Antonín Dvorák, Georges Bizet
og Franz Schubert.
Ludmila Kojanová og Pavel Nov-
otný hófu að leika fjórhent þegar
þau voru við nám í Háskólanum í
Brno í Tékklandi, sem kenndur er
við Janácek, og hafa starfað sem
píanókennarar við Kosice-kon-
servatoríið í Austur-Slóvakíu í
meira en 35 ár, en þau hófu bæði
nýlega störf sem prófessorar við
Háskólann í Presov. Á þessu tíma-
bili hafa þau frumflutt fjölmörg
verk eftir bæði tékknesk og slóvak-
ísk samtímatónskáld, þar á meðal
L. Holoubek, I. Hrusovský, J.
Podesva og J. Kowalski, og hafa
mörg verkanna verið sérstaklega
tileinkuð þeim hjónum. Auk þess
senda fjölmörg erlend tónskáld
þeim verk sín og biðja þau að spila.
Þau hafa nokkrum sinnum leikið
með Fílharmóníuhljómsveitum
Slóvakíu og Moravíu og Ungversku
ríkishljómsveitinni við frábærar
undirtektir, bæði sem einleikarar
hvort í sínu lagi, fjórhent eða verk
fyrir tvö píanó.
Verk sprottin úr tékkneskri
sönglaga- og dansahefð
Morgunblaðið átti samtal við þau
hjónin á heimili Peters Máté píanó-
leikara, en hann var einmitt nem-
andi Ludmilu „fyrir allmörgum ár-
um“ eins og hann orðar það sjálfur.
Þar sem blaðamaður er ekki vel að
sér í tékkneskri tungu túlkar Peter
viðtalið.
„Við hefjum tónleikana með
verkum eftir tékknesk tónskáld.
Karel Husa og Jan Novák era nú-
tímatónskáld, sá fyrrnefndi býr í
Bandaríkjunum en sá síðarnefndi
lést árið 1984. Báðir hafa þeir stór-
an hluta ævinnar búið og starfað ut-
an heimalandsins, í Vestur-Evrópu
og í Bandaríkjunum. Dvorák þarf
vart að kynna en eftir hann leikum
við Slavneska dansa op. 46, nr. 2, 6
og 7.
Þessi verk eiga það sameiginlegt
að vera sprottin úr tékkneskri
sönglaga- og dansahefð og eru á
þjóðlegum nótum. Eftir hlé er kom-
ið að barnalögum úr Jeux d’Enfants
op. 22 eftir Bizet. Hann er þekkt-
astur fyrir óperana Carmen en fjöl-
mörg verk hans era mjög skemmti-
leg en fremur lítið þekkt. Þessi
stuttu barnalög eru samin fyrir full-
orðna píanóleikara og eru mjög
skemmtileg og gefandi. Lokaverkið
á tónleikunum er Fantasía í f-moll
op. 103 eftir Schubert. Stærstur
hluti píanótónlistar Schuberts era
fjórhent píanóverk. Þessa fantasíu
skrifaði hann árið sem hann lést,
1828, og tileinkaði það greifynjunni
Karolinu Esterhazy, sem hann
kenndi í Slóvakíu, þar sem hann
starfaði um tíma. Ef grannt er
hlustað má greina í því slóvakísk
áhrif,“ segir Pavel.
Stundum er slagur
um pedalana
Auk þess að kenna á píanó hafa
þau hjón skrifað kennslubækur um
það að leika fjórhent á píanó og tek-
ið saman skrá yfir öll slík verk sem
skrifuð hafa verið. Þá sitja þau í
dómnefndum í fjölmörgum keppn-
um hljóðfæraleikara, bæði í heima-
landinu og erlendis. Eins og áður
sagði koma þau einnig reglulega
fram á tónleikum sem einleikarar
og í kammerhópum, spila fjórhent
eða verk fyrir tvö píanó. Oftast era
þau beðin um að spila fjórhent eða á
tvö píanó, þar sem slíkir píanóleik-
arar eru ekki á hverju strái. Þau
héldu upp á 40 ára samstarfsafmæli
sitt í mars sl.
Þau hljóta að vera samhent hjón
eftir svo nána samvinnu í tónlistinni
í áratugi? Pavel segir túlkun þeirra
auðvitað alltaf vera málamiðlun
milli skilnings tveggja einstaklinga
á verkunum. „En vissulega er
stundum slagur um pedalana, þeg-
ar það er bara eitt píanó en tveir
píanóleikarar. Þá getum við átt það
til að sparka svolítið hvort í annað,“
segir kona hans glettin á svip.
Þorpið eftir
Jón úr Vör
í Lista-
klúbbnum
Á DAGSKRÁ Listaklúbss Leikhús-
kjallarans mánudagskvöldið 1. maí
kl. 20.30 verður Þorpið eftir Jón úr
Vör flutt af leik-
urum Þjóðleik-
hússins í minn-
ingu skáldsins
sem lést fyrir
skömmu.
Þorpið kom út
árið 1946 og er
fyrsta safn
óbundinna ljóða,
Jdn úr Vör sem á sínum tíma
vora kölluð „at-
ómljóð“ og ollu miklu fjaðrafoki á
sínum tíma. Jón úr Vör er því frum-
herji þess ljóðstíls, sem er orðinn
ríkjandi í íslenskum ljóðskáldskap.
Ljóðin fjalla um uppvaxtarár skálds-
ins og æsku, lífið og lífsbaráttuna í
þorpinu. Einnig mun kór fimmtíu ís-
lenskra og grænlenskra kvenna Vox
feminae og Nordisk kvinnekor, flytja
söngdagskrá, meðal þess sem kórinn
syngur er Konumar eftir Jón úr Vör
við lag Þorkels Sigurbjörnssonar.
Stjómandi kóranna er Sibyl Urb-
ancic.
N Y I R T I M
í BORGARBÓKASAFNI
frá 2. maí 2000
m
Afgreiðslutími Borgarbókasafns
verður þannig í sumar:
BORGARBÓKASAFN
REYKJAVÍKUR
Aðalsafn, Bókasafnið í Gerðubergi, Bústaðasafn
og Foldasafn
Mánudaga til fimmtudaga 10-20
föstudaga 11-19
S ó l h e i m a s a f n
Setjasafn
Mánudaga til fimmtudaga 10-19
föstudaga 11-19
Mánudaga 11-19
þriðjudaga til föstudaga 11-17
Viðkomustaðir bókabílanna eru yfir fjörutíu víðsvegar um borgina
Upplýsingaþjónustan á Netinu WWW.borgarbokasafn.is eropin alla daga,
allan sólarhringinn
Velkomin a Borgarbókasafnið
Bækur, blöð, tímarit, tónlist, margmiðlunarefni, Netið og margt fleira
Opið um helgar frá 1. september
Skírteini í Borgarbókasafni gilda einnig í
Bókasafni Mosfellsbæjar og Bókasafni Seltjarnarness
Bókasafn Mosfellsbæjar
Mánudaga til fimmtudaga 13-20
föstudaga 13-18
Bókasafn Seltjarnarness
Mánudaga 14-22
þriðjudaga til föstudaga 14-19