Morgunblaðið - 30.04.2000, Qupperneq 22

22 SUNNUDAGUR 30. APRÍL 2000
MORGUNBLAÐIÐ
Morgunblaðið/Kristinn
Margrét Hallgrímsdóttir þjóðminjavörður í hinum njrju fínu geymslum Þjóðminjasafnsins.
Þjóðminjar van-
nýtt auðlind
Elja og dugur einkennir fornleifafræðing-
inn Margréti Hallgrímsdóttur, sem 25 ára
gömul hóf fyrir 11 árum starf og forstöðu
Minjasafns Reykjavíkur í Arbæjarsafni,
samhliða umsjón uppgraftrar í Viðey,
og tekur nú ótrauð við spennandi starfí
þjóðminjavarðar eins og Elín Pálmadóttir
fékk að heyra.
PÁSKAR voru að ganga í
garð þegar Margrét
Hallgrímsdóttir þurfti
að finna tíma til blaða-
viðtals í hlaðinni dag-
skrá og sagði bara ljúflega að koma
heim til sín í Sigtúnið þegar fyrir-
huguðum blaðamannafundi lyki um
fimmleytið. Pótt þeim fundi væri af-
lýst reyndist hún vera að nýta tím-
ann uppi í Árbæjarsafni, þar sem
hún enn heldur um stjórntaumana
þar til nýr minjavörður hefur verið
ráðinn. Á skírdag ætlaði hún í ferða-
lag út á land með fjölskyldu sinni
strax og hún hefði um miðjan dag
innt af hendi skyldumætingu á opn-
un Þjóðmenningarhússins. Þá
mundu maður hennar og bömin
fjögur bíða tilbúin til að leggja í
hann. En heima biðu kökur fyrir
barnaafmæli tvíburanna við heim-
komuna úr páskafríinu á annan.
Þrátt fyrir allt vottar ekki fyrir
streitu er við Margrét setjumst í
stofu með kaffibolla. Ekki laust við
að blaðamaðurinn fái svolítið sam-
viskubit þegar heyrist frammi í tví-
burunum fimm ára, Auði og Brynj-
ari, að koma heim, en Margrét segir
bara hin rólegasta að pabbi þeirra,
Guðlaugur Þórðarson, sjái með
ágætum um þau, og svo eru dætur
hennar, Arndís og Kolbrún Þóra
Löve orðnar 10 og 14 ára gamlar. Og
mikið rétt, enginn ónáðar nema sí-
mtal frá menningarmálastjóra borg-
arinnar um fund, sem ég heyri að
hún færir jafnliðlega til. Margrét
miklar sýnilega ekki fyrir sér hlut-
ina, sem ganga áreynslulaust fyrir
sig og með góðu geði, bæði í starfi
og á heimili.
Góð reynsla nýtist
Þessi 36 ára gamla kona miklar
heldur ekki fyrir sér að taka við hinu
víðfeðma og fjölþætta starfi þjóðm-
injavarðar, þegar það er leitt í tal.
„Eg tel mig hafa fengið ágæta inn-
sýn í minjavörslu landsins í heild í
starfi mínu sem borgarminjavörður.
Um leið hefi ég tekist á við fjöl-
breytt verkefni, auðveld sem erfíð,
og tel mig því hafa ágæta reynslu á
sviði stjómunar og safnamála,“ seg-
ir hún. „Nú við upphaf nýrrar aldar
er afar spennandi tími framundan á
því sviði og mörg sóknarfæri, sem
mikilvægt er að nýta vel í Þjóðm-
injasafni íslands. Eg hefi hug á að
styrkja ímynd safnsins og alla starf-
semi ekki síður en að skapa góða
liðsheild innan þess og meðal safna-
manna á landinu almennt. Ég trúi
því að starfsreynsla mín, menntun
og áhugi muni nýtast vel í því
starfi."
Við rifjum nánar upp þessa
menntun og starfsreynslu. Margrét
er Reykvíkingur og stúdent frá MR
1984, þar sem hún var í fommála-
deild. Þá fór hún til Svíþjóðar í forn-
leifafræði með klassíska sögu og lat-
ínu sem aukagrein og lauk fíl.kand.
prófi við Stokkhólmsháskóla þar
sem hún var áfram í tvö ár í fram-
haldsnámi í fornleifafræði. Og síðar,
árið 1994, lauk hún svo sagnfræði-
námi við HI með meiru, sem við
komum að síðar.
Um það leyti sem hún var að ljúka
námi varð hún safnvörður í Árbæj-
arsafni, og svo jafnframt ráðin til að
stjóma fomleifarannsóknunum í
Aðalstræti 8 og síðar í Viðey, sem
vom þá hafnar. Það gekk mjög vel
og tveimur ámm síðar var hún orðin
borgarminjavörður. Hún kveðst
hafa verið mjög heppin að fá þetta
tækifæri, að henni var sýnt slíkt
traust og veðjað á hana í starfið,
þótt hún væri ekki nema 23ja ára
gömul. „Árbæjarsafn hefur tekið
vaxtarkipp síðustu 10 ár-
in. Það hefur vaxið mjög
frá að vera lítið safn með
litla fjárveitingu og fáa
starfsmenn í að vera
stórt minjasafn, sem er
ekkert langt frá stærð Þjóð-
minjasafnsins. Þar em 20 starfs-
menn allt árið, auk fjölmargra sum-
arstarfsmanna. Það safn hefur líka
vægi innan borgarkerfisins. Hefur
verið mikið gert til að Minjasafn
Reykjavíkur taki virkan þátt í allri
uppbyggingu borgarinnar.
Svo hefur þar orðið mikill vöxtur
og þróun á sviði miðlunar, bæði hvað
varðar sýningar og safnkennslu og
ýmsa viðburði á vegum safnsins.
Undanfarin ár höfum við lagt mikla
áherslu á rannsóknir og minjavörslu
á sviði sögu Reykjavíkur og mörkuð
hefur verið stefna í ýmsum málum.
Ekki hvað síst í byggingarsögu og
fornleifafræði,“ segir Margrét og
bætir við: „Það em ekki nema 10 ár
síðan farið var að taka við fram-
kvæmdir tillit til fornleifa.
í raun var það ekki fyrr en í Við-
ey. Og í framhaldi að fylgjast skipu-
lega með framkvæmdum eins og
gatnagerð og þessháttar í miðbæ
Reykjavíkur. Það er orðinn stór
þáttur í starfsemi Árbæjarsafns að
fylgjast með fomleifum þar sem í
gangi em framkvæmdir. En forn-
Ieifar em á 200 stöðum í Reykjavík.
Nám í öllum frístundum
Þegar Margrét kemur heim frá
Svíþjóð og tekur við þessum um-
fangsmiklu störfum er hún komin
með tvö börn. Samt tekur hún til
viðbótar cand. mag. próf í sagnfræði
frá Háskóla Islands 1994, sem er
meira en að segja það. „Ég stundaði
nám í sagnfræði í öllum mínum frít-
íma í fimm ár. Oll kvöld og allar
helgar fóm í þetta. En síðan hefi ég
frekar verið að einbeita mér að námi
á sviði menningarsögu og stjórnun-
ar, tekið á námskeiðum safnfræði og
tölvuvinnslu og nú síðast lagt mesta
áherslu á stjórnunarnám," svarar
Margrét einfaldlega.
Hún skildi fyrir 8 ár-
um og var ein í nokkur ár
áður en hún hóf sambúð
með Guðlaugi Þórðar-
syni málarameistara.
Var því einstæð um tíma á þeim ár-
um sem hún var í sagnfræðináminu.
Hvemig fór hún að þessu? „Með
ómetanlegri aðstoð frá foreldmm
mínum og föðurforeldmm barnanna
og með því að nýta tímann á kvöldin
þegar börnin vom sofnuð og um
helgar. Ég er bara vön að vinna.
Vann t.d. alltaf á þremur stöðum
með menntaskólanum og á sumrin,
á Rannsóknastofu Háskólans í
meinafræði og í verslun um helgar,
við að bóna bíla o.fl. Hefi alltaf van-
ist því að hafa mikið að gera.“ Ætli
hún hafi verið svona athafnasöm frá
fæðingu? Margrét hlær og kveðst
líklega alltaf hafa verið hálf ofvirk,
sem hafi reynst sér ágætlega. Ann-
ars sé henni sagt að hún hafi verið
frekar rólegur krakki. Og þannig
virkar hún enn.
í fimm ár eftir að hún varð borg-
arminjavörður hafði Margrét á
hendi stjórn á uppgreftrinum og
rannsókum í Viðey. „Þetta er stór
og viðamikil rannsókn og mikið verk
óunnið í úrvinnslu. Ekkert hefur
verið grafið í Viðey síðan 1995 en úr-
vinnsla er í gangi. Draumur hennar
er að hægt verði að gefa út niður-
stöður í veglegri útgáfu. „Ég vona
að hægt verði að mynda teymi sér-
fræðinga frá Þjóðminjasafni og Ár-
bæjarsafni til að vinna að úrvinnslu
gagna úr þessu gríðarlega magni af
upplýsingum sem komu upp, sem er
í rauninni endalaust verk. Þegar
tími er til kominn vona ég að verði
áhugi á að halda áfram uppgreftri,
því það er mikið órannsakað í Við-
ey.“ Auk þessa hefur Margrét átt
sæti í fornleifanefnd ríkisins frá
1990 og verið formaður hennar frá
1999. Svo hefur hún brugðið fyrir
sig stundakennslu í íornleifafræði
við sagnfræðiskor HI. Ég furða mig
enn á hvemig hún hefur komist yfir
þetta, ekki síst meðan hún var ein.
„Það fer bara eftir því hve skipu-
lagður og virkur maður er,“ svarar
hún að bragði. „Ég vinn mjög hratt.
Og þegar maður er einn þá hefur
maður svo mikinn tíma, sem ég nýtti
vel. Nú hefi ég á móti mikinn stuðn-
ing af manni mínum.“ Óaði hana
ekkert við þessum stóru verkefnum
þegar hún kom að þeim svona ung?
„Nei, nei, þá leið mér ekkert þannig.
Fannst þetta bara ógurlega
spennandi og áhugavert. Svo ég
hellti mér út í það.
Kannski var það af því að ég var
svo ung að mig óaði ekki við því þá.
Og nú er maður reynslunni ríkari.
Það er óneitanlega dýrmæt reynsla
að fá að takast ungur á við svona
krefjandi stjórnunar-
störf. Þetta var mjög fjöl-
breytt og skemmtilegt
starf. Og það kom á
skemmtilegum tíma, þeg-
ar var gróska og upp-
bygging. Var mikil vakning í um-
hverfismálum og þar með
minjavemd. Ég hefi líka verið mjög
heppin með samstarfsfólk í Ái'bæj-
arsafni og borgarkerfinu almennt.
Unnið með góðu fólki innan safns-
ins, menningargeirans og haft frá-
bæra yfirmenn. Fyrir utan að það
eru alger forréttindi að fá að vinna á
svona fallegum stað sem í Árbæjar-
safni. Ég á eftir að sakna þess mjög
mikið.
En mér fannst ég að vissu leyti
vera búin að ná og gera það sem mig
langaði, þ.e. að gera átak í minja-
vörslu, þannig að minjavarsla væri
orðin sjálfsagður þáttur í uppbygg-
ingu borgarinnar. Líka að gera átak
á sviði miðlunar, sýninga, safn-
kennslu og viðburða hverskonar.
Mig langaði til að styrkja ímynd Ár-
bæjarsafns. Að þar væru mjög fjöl-
breyttar sýningar og öflugt fræðslu-
starf. Mig langaði til að ljúka
endurbyggingu þessara húsa sem
þá var búið að flytja í safnið og biðu
endurbyggingar. Mikið átak hefur
verið gert í því síðustu árin. Hins
vegar hefur ekkert hús verið flutt í
safnið. Enda hefi ég þá stefnu að
helst eigi að varðveita þús á sínum
upprunalega stað. í Árbæjarsafni
erum við að að opna mjög margar
vandaðar sýningar núna, þar á með-
al nýja langþráða fasta sýningu um
sögu Reykjavíkur í Lækjargötuhús-
inu, sem er grunnsýning safnsins í
öllu fræðslustarfi þess. Það er okkar
stærsta framlag til menningarborg-
arinnar Reykjavík. Svo eru sérsýn-
ingar í öllum hinum húsunum. Mjög
góð aðsókn er að safninu og við get-
um verið ánægð, enda safngestir
ánægðir með þjónustu safnsins og
sýningar.
Bæði íslendingar og ferðamenn
koma og líka skólafólk. Safnið er í
mjög góðum gír, eins og
maður segir. Að mörgu
leyti er ég búin að ná
fram því sem ég vildi. Og
ég held að það geti verið
gott að fá nýjan stjórn-
anda í safnið með ferskar hugmynd-
ir.
I Árbæjarsafni er samstilltur
hæfur hópur og þar ríkir góður
starfsandi. Ég er þar ennþá með
annan fótinn og við hjálpumst að til
að láta þetta ganga þar til ég er laus,
sem væntanlega verður alveg á
næstunni.
Mér er mjög annt um Árbæjar-
safn og er stolt af því,“ heldur Mar-
grét áfram.
„Mundi vilja leggja áherslu á að
þessi tvö stóru söfn í landinu,
SJÁBLS.24
Vöxtur á
sviði
miðlunar
Spennandi
verkefni
framundan