Dagblaðið Vísir - DV - 13.12.1982, Blaðsíða 12

12
DV. MÁNUDAGUR13. DESEMBER1982.
Olgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjðmarformaflur og útgáfustjúri: SVEINN R. EYJÓLFSSON.
Framkvætndastjflriogútgáfustjflri: HÖRÐUR EINARSSON.
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM.
Aflstoflarritstjðri: HAUKUR HELGASON.
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og ÓSKAR MAGNÚSSON.
Auglýsingastjórar: PÁLLSTEFÁNSSON og INGÓLFUR P.STEINSSON.
Ristjóm: SÍÐUMÚLA 12—14. SÍMI86411. Auglýsingar: SÍÐUMÚLA 33. SÍMI 27022.
Afgreiðsla, áskriftir, smáauglýsingar, skrifstofa: ÞVERHOLTI11. SÍMI27022.
Sími ritstjómar: 86611.
Setning, umbrot, mynda- og plötugerö: HILMIR HF., SÍÐUMÚLA12. Prentun:
ÁRVAKUR HF„ SKEIFUNNI19.
Áskriftarverðá mánuði lSOkr. Verð í lausasölu 12 kr. Helgarblafl lSkr.
kommúnismans
Ekki eru öll afmæli til fagnaöar. Það telst ekki tilefni til
veisluhalda að nú er rétt ár liðið frá því að herlög voru
sett í Póllandi. En það er ástæða til upprif junar og aðvör-
unar; afmæli sem ætti ekki að fara framhjá neinum þeim
sem vill vera sér meðvitandi um líf sitt og tilveru.
Á sama tíma og frelsi til orðs og æðis, rétturinn til tján-
ingar og athafna þykir jafnsjálfsagður og þörfin til að
fæða sig og klæða, gerist það hjá gamalgróinni menning-
arþjóð í Miö-Evrópu að þjóðin öll er hneppt í fjötra her-
laga. Pólverjar eru teknir í bóndabeygju, sviptir mann-
réttindum og meðhöndlaðir eins og gangsterar og glæpa-
menn. Þeim er bannað að kjósa, þeim er bannað að hafa
skoðanir, þeim er bannað að fara frjálsir ferða sinna.
Foringjar fólksins eru lokaöir inni í stofufangelsi, samtök
verkalýösins eru lögð niður og milljónum manna er skip-
að að sitja og standa samkvæmt duttlungum he^foringja
og flokkseinvalda. Og enginn fær rönd við reist. '
Pólverjum er ekki hlátur í huga en í raun og veru.er það
hlægilegt, óskiljanlegt með öllu, að slíkir atburðir geti
gerst á okkar tímum. Þegar allur almenningur fræðist og
menntast, bætir kjör sín og nýtur sjálfsagðra mannrétt-
inda, er erfitt að ímynda sér að hægt sé að loka heilar-
þjóðir inni, svipta þær lágmarksréttindum og stýra þeim
með hervaldi eins og óupplýstum hjálparvana lýð. Þetta
er gert í nafni kommúnismans, einhverrar stefnu, sem
verið er að troða upp á mannfólkið og hefur þann yfirlýsta
tilgang að hjálpa öreigum allra landa til eilífrar sælu.
Hvílík hræsni, hvílíkt hámark öfugmæla.
Ef kommúnisminn er jafnyndislegur og hugljúfur og sí-
fellt er verið að gefa í skyn, til hvers þarf þá að þröngva
þessari himnasælu upp á Pólverja með herlögum? Ögæfa
okkar tíma er því miöur sú að helftin af mannkyninu situr
uppi með þessa skelfingu, þessa óhugnanlegu tíma-
skekkju sem kommúnisminn er.
Rétt er það að verkalýðshreyfingin í Póllandi, undir
forystu Samstöðu og Lech Walesa, var orðinn óþægur ljár
í þúfu stjórnvalda þar í landi. Rétt er það að efnahagur
landsins var oröinn bágur og rétt er það að öngþveiti og
upplausn á vettvangi stjórnmálanna var nánast orðið
óviöráðanlegt. Herlögin voru afleiðing alls þessa. En þau
eru fyrst og síöast afleiðing kommúnismans, eins og
raunar allt ástandiö í Póllandi þá og nú. Örlög Pólverja
hafa ráðist af þeirri ógæfu að kommúnistar náðu þar
völdum og þar eins og annars staðar hefur sú stefna beðiö
skipbrot. Valdataka herforingja, bönn frjálsra verka-
lýðshreyfinga, stofufangelsi Walesa eru ekki einangraðir
atburðir, heldur afleiðing kerfis og flokks, naglar í lík-
kistu kommúnismans. Það kerfi sem ekki þolir frelsi, sá
flokkur sem ekki þolir skoðanir, hvorttveggja er dæmt til
að mistakast og líða undir lok fyrr eða síðar.
Herlögin í Póllandi verða ef til vill afnumin þegar frá
líður, Walesa lætur til sín taka von bráðar, Jaruselski tal-
ar blíðlega til fólksins. Ekkert mun skipta sköpum í Pól-
landi eða annars staðar, af þeirri einföldu ástæðu að
kommúnisminn er samur viö sig. Hann er óvinurinn, and-
styggðin sem Pólverjar búa við. Meöan sú stefna er við
lýði í Póllandi breytist ekkert. Herlögin sýna kommún-
ismann grímulausan, það er allt og sumt. (
ebs
r
Ostjom
raforkumála
Stjórn raforkumála á Islandi hefur
veriö meira eöa minna vafasöm
undanfarin ár, en nú allra síöustu ár
keyrir um þverbak í óstjórn og
stjórnleysi og þar af leiðandi óarö-
bærum framkvæmdum. Hrein afleiö-
ing af því er síhækkandi raforku-
verö, langt umfram veröbólgu.
Við höfum ekki séö fyrir endann á
þessum hækkunum í bráö þó svo aö
stjórnarskipti séu á næsta leiti vegna
þess aö mikill hluti afleiöinga rangra
framkvæmda á síðustu árum og
þeirra sem nú er unniö aö eiga eftir
að koma fram í enn hærra raforku-
verði í næstu framtíð.
Jafnvel þó aö samningar tækjust
um þreföldun á orkuverði til stóriðj-
unnar allrar yröi tiltölulega lítil
lækkun á veröi til almennings í
prósentum taliö, svo hátt er raforku-
verðið orðið.
Nú má spyrja hverjar séu ástæöur
fyrir þessari óðaverðbólgu á raf-
orkuverði, þá er því til aö svara aö að
mínu mati liggja ástæöumar fyrst og
fremst á Þjórsársvæði Landsvirkj-
unar. Þær helstu aörar óaröbæru
framkvæmdir sem eru utan (enn þá)
svæöis Landsvirkjunar svo sem
Byggðalínur og Krafla, eru ekki inni
í orkuverðinu, afborgunum af þeim
er frestaö með lántökum. ,,
Til að varpa enn skýrari mynd af
Þjórsársvæöi Landsvirkjunar má
hér líta á þróun heildsöiugjaidskrár
Landsvirkjunar á 130 kv spennu og
5000 stunda nýtingartíma, sett upp í
línurit í einingarverði (aur/kwh) á
hverjum tíma, nokkur ár til baka. Og
í sama línuriti kaupgetu skiptaverðs
þorsks í hæsta gæðaflokki pr. kg um-
reiknað í kílóvattstundir á heUdsölu-
verði Lands virk junar.
En skiptaverð þorsks er hreinn
mæiikvarði á kaupgetu sjómanna,
laun þeirra hafa verið 29% af skipta-
veröi aUt tímabiliö sem tekið er(var
HeimirSveinsson
34% fyrir 16. febr. 1976). Ætlunin var
aö nota tímakaup viömiöunarmanns
í landi, en ókleift reyndist að fá
hreinan taxta sem mæUkvarða
vegna sífeUdra breytinga á heitum
taxta og viömiöunum starfslýsinga,
svo og láglaunabreytingum.
Enn hér má fljóta með aö fiskverð
hefur 7,67 faldast frá 1. jan. 1977 til
15. nóv. 1982. Laun lægsta Dags-
brúnartaxta hafa 10,25 faldast, lauíi
10. taxta BSRB hafa 9,79 faldast en
verö Landsvirkjunar 17,47 faldast á
sama tímabUi.
Svo vikiö’ sé aftur aö línuritinu sést
að þaö orkumagn sem fékkst fyrir
einn þorsk á fniöju ári 1978 þá þarf í
dag 15. nóv. 1982 rétt tæplega 3 stykki
þorska fyrir sama orkumagn. Þyrfti
aö athugast hvort hér sé ekki um
heimsmet aö ræða.
Margar „Kröfíur"
En réttara er að skoöa meðal
kaupmátt hvers árs fyrir sig í staö-
inn fyrir verstu tilvikin. Þá kemur í
ljós aö kaupgeta skiptaverös pr. kg
var 27,9 kwh ór 1977 , 29,6 kwh 1978,
25,2 kwh 1979,21,2 kwh 1980,17,8 kwh
1981 og 15,4 kwh það sem af er ári
1982 eöa tU 15. nóv. Þannig aö lítið er
orðið eftir af þorski nr. 2 annað en
sporðurinn þegar borin eru saman ár
’78 og þaö sem af er ári 1982.
Eg get ekki ímyndaö mér annaö en
aö þorskur nr. 3 hverfi á næstu
tveimur árum því aö til afborgunar
koma ýmsar vitleysis framkvæmdir
á Þjórsársvæöi, svo sem Sultar-
tangastífla, Kvíslarveita og rest af
Hrauneyjarfossvirkjun, en okkur
var talin trú um að hluti síöustu
hækkunar (á síöustu stundu lækkuö
úr 35% í 29%) væri vegna afborgunar
af Hrauneyjarfossvirkjun. Einnig
kemur sá hluti kostnaðar við
Byggðalínur sem Landsvirkjun á að
yfirtaka um næstkomandi áramót.
Sá kostnaöur hlýtur aö leiða til hækk-
unar orkuverðs. (Orðtæki stjórn-
rnálamanna er jöfnun orkuverðs),
afganginn á sjálfsagt aö greiöa í
sköttum til ríkissjóðs.
Svo aö síðustu kostnaður viö af-
borganir af Suðurlínu og skulda-
bagganum sem eftir á að koma út í
«n