Dagblaðið Vísir - DV - 18.03.1983, Blaðsíða 13

Dagblaðið Vísir - DV - 18.03.1983, Blaðsíða 13
DV. FÖSTUDAGUR18. MARS1983 13 áÉk „AÖ rafveita skuli geta, í skjóii einokun- W araðstöðu sinnar, boðið upp á slíkan ólög- legan reikning og svo hótað iokun ef ekki er greitt möglunarlaust, lýsir vel, hve bágborin réttarstaða raforkunotenda er." Iðnaðarráðuneytið neitaði beiðni Neytendasamtakanna um að fá til umsagnar efnislegar breytingar á gjaldskrám og breytingar á reglugerðum rafveitna og hitaveitna. . . eða aðra hitun (með fullum gjöldum). Á febrúarreikningi eins notanda, sem kaupir raforku til iðnaðar, bæði skv. órofnum hitataxta og daghita- taxta, eru skráðir gjaldskrárliöir D2 og D4 skv. gjaldskrá, sem gengin er úr gildi. Einingarverðin eru hins vegar skv. núgildandi töxtum Dl og D2. Þetta er væntanlega gert til þess að hægt sé að standa skil á söluskatti og verðjöfn- unargjaldi. Slíkur reikningur er að sjálfsögðu ólöglegur, þar sem rafveit- unni ber að skrifa út reikninga sína skv. gildandi gjaldskrám m.a. til þess að notendur geti yfirfarið þá. Að raf- veita skuli geta, í skjóli einokunarað- stöðu sinnar, boðið upp á slfkan ólög- legan reikning og svo hótað lokun, ef ekki er greitt möglunarlaust, lýsir vel, hve „bágborin réttarstaða raforkunot- enda" er. Raf veitan f ær mismunandi tekjur skv. sama taxta Rafveitustjóri hefur reynt að rétt- læta vaf asama hækkun á órof num hita- taxta með því að veriö sé að koma á réttlátari taxta, miðað við tilkostnað. En er það réttlátt að rafveitan fái mis- munandi gjald frá tveirhur notendum, sem kaupa skv. sama taxta? Til skýr- inga skal tekið dæmi: Tveir notendur kaupa raforku skv. órofnum hitataxta, annar, notandi A, til húshitunar en hinn, notandi B, til iðnaðarhitunar. Báðir greiða 1,19 kr/kWh og auk þess fastagjald, 2.153 kr/ár. Af greiðslu notanda B fær raf- veitan 0,84 kr/Kwh og 1.511 kr/ár, en fyrir ríkið innheimtir hún 0,35 kr/kWh og 642 kr/ár. Greiðslan frá notanda A rennur hins vegar óskipt til rafveitunn- ar. Hans greiðsla til rafveitunnar er því 42,5% hærri en greiðslan frá not- anda B enda þótt báðir kaupi raforku skv. sama taxta. Að raforkunotendur skuU þurfa að sæta sliku misrétti og það þrátt fyrir mótmæli þriggja bæjarfulltrúa af ell- efu, lýsir vel, hve „bágborin réttar- staða raf orkunotenda" er. Gafst raf veitan upp á að innheimta fastagjaldið? Eins og ég gat um í grein minni um bágborna réttarstöðu raforkunotenda var sett fastagjald, 2.153 kr/ár á órof- inn hitataxta, einan allra taxta, að mínu mati til að útloka aö hægt væri að kaupa skv. honum raforku á blásara húshitunarkerfa. Á áðurnefndum febrúarreikningi raforkunotandans, sem kaupir raforku skv. órofnum hita- taxta, Dl, er ekkert fastagjald. Varla gleymir rafveitan að innheimta fasta- gjald, sem svo fast var sótt að koma á, að sækja þurfti rökstuöning til næsta bæjarfélags. Ástæðan hlýtur að vera sú að rafveitan hafi guggnað á aö inn- heimta g jaldið. Niðurlag I grein rhinni um bágborna réttar- stöðu raforkunotenda skýrði ég frá neitun iðnaðarráðuneytis á beiðni Neytendasamtakanna um að fá til um- sagnar efnislegar breytingar á gjald- skrám og breytingar á reglugerðum rafveitna og hitaveitna. Varðandi veit- ur sveitarfélaga var neitunin einkum byggö á því sjónarmiði að það væri hlutverk hlutaðeigandi sveitarstjórna að gæta hagsmuna notendanna, það er að segja að sá aðili, sem ráðherra hef- ur veitt einkarétt, á jafnframt að gæta hagsmuna viðskiptavinarins. Ég trúi ekki öðru en að flestir séu sammála um að slíkt brýtur í bága við öll lýðræðis- leg sjónarmið og að þessi afstaða ráðu- neytisins lýsi betur en f lest annað, hve „bágborin réttarstaða raforkunot- enda" er. Það hlýtur að teljast lýðræðisleg og sanngjörn krafa að sá, sem vald hefur til að veita einhverjum aðila einkarétt, hlýtur jafnframt að hafa skyldur til aö gæta þess að einka- rétturinn sé ekki misnotaður og að réttarstaða viðskiptavinanna sé vél tryggð. Ekki þarf að lesa lengi í reglu- geröum og gjaldskrám opinberra þjón- ustufyrirtækja til aö sjá að þær hafa frá upphafi verið settar án nokkurs samráðs við notendur eða fulltrúa þeirra. Auk þess hafa notendur engan aðila til að snúa sér til nema dómstól- ana, þegar upp kemur ágreiningur. Af þessu tvennu er Ijóst að réttarstaða viðskiptavina opinberra þjónustufyrir- tækja er mjög bágborin. Þeir þing- menn, sem reynt hafa að bæta rétt um- ræddra notenda, hafa verið of fáir og hefur barátta þeirra þess vegna ekki borið árangur. Vonandi taka einhvern tima sæti á Alþingi nægilega margir menn, sem vilja bæta réttarstööu viö- skiptavina opinberra þjónustufyrir- tækja. Gísli Jónsson • prófessor • „En hvers vegna hefur verið keyptur floti umfram þarfir síðustu árin? Vegna byggðastefnunnar mundu margir segja. En það er ekki rétt. Hér hef ur verið tekin upp smá- byggðastefna á kostnað eiginlegrar byggða- steiiiu. . ." „Þessum stöðum og íbúum þeirra er sannarlega enginn greiði gerður með þvi að grafíð sé undan út- gerðargrundvelli þeirra með Hólmavikurtogara, svo að dæmi sé tekið. . ." mundu margir segja. En það er ekki rétt. Hér hefur verið tekin upp smá- byggöastefna á kostnað eiginlegrar byggðastefnu er gæti átt sér eðlilegar efnahagslegar forsendur. Að því verður vikið hér á eftir. Úti fyrir Vestfjörðum hafa verið gjöfulustu fiskimið landsins. Þar eru margir útgerðarbæir og eru þrír þeirra stærstir, þ.e. Patreksfjöröur, Bolungarvík og Isafjörður með samtals 54% íbúa Vestfjarðakjö'r- dærnis. Þessum stöðum og íbúum þeirra er sannarlega enginn greiði gerður með því að grafið sé undan útgerðargrundvelli þeirra með Hólma- vikurtogara, svo að dæmi sé tekið. Það verður að telja byggðastefnu með öfugu formerki. Vestfirðir hafa rýrar orkulindir (Surtarbrandur í Stálfjalli hlýtur að vera vonarpeningur) og undirstaða atvinnulífsins getur ekki orðið önnur en útgerðin. Byggð á þarna að ýmsu leyti í vök að verjast miðað við þjónustukröfur nútimans og þannig fækkaði Vestfirðingum á síðasta ári. Eina leiðin til að snúa vörn í sókn er að bæta aðstööu stærstu staðanna og styrkja þjónustugrundvöll þeirra. Þarna hamla samgönguerfiðleikarnir mjög, en þá verður að yfirstíga eftir bestu getu. Isafjörður er höfuðstaður- inn. Fullnægjandi tengsl við Bolungar- vík nást vonandi með endurbyggðum Oshlíðarvegi. Varðandi Breiðadals- heiðina til Flateyrar er vart um annað að ræða en grafa 600 m göng í gegnum efsta hlutann og hafa góða snjóplóga í notkun sinn hvorum megin á vetrum þar sem við höfum varla ráð á að f ara í gegnum fjallið neðar. Siðan þarf að flýta brúargerð yfir Dýrafjörð og losna þannig við nær 30 km krók fyrir fjörð- inn til Þingeyrar. Með þessum fram- kvæmdum væru þjónustutengsl á Vest- fjörðum orðin önnur og víðlendari en áður og minni staðirnir gætu notið Isa- fjaröar sem aldrei fyrr með gagn- kvæmum hagnaði. Þarna væri verið að hlúa að rótum byggðarinnar til fram- búðar en ekki að veikum greinum sér- staklega sem geta brugðiö til beggja vona hvort eð er og mega ekki íþyngja grundvellinum. Með öðrum orðum, byggðastefna í takt við þjóðfélags- þróunina en ekki smábyggðastefna sem ætlað er að hamla gegn því sem atvinnulífinu hentar og hugur fólks stenduralmennt til. Hér hefur verið tekið dæmi af útgerð- inni en ekki er þau síður að f inna í land- búnaðinum svo sem í Inndjúpsáætlun- inni. Þrátt fyrir þá áætlun mun tvísýnt um búsetu á mörgum bújörðum við Djúpiö og gæti þar orðið enn eitt dæmið um f jármuni á glæ kastað. Isfirðingar eru áreiöanlega fúsir til að lifa á G- mjólk einhvern hluta vetrar ef aðstaða þeirra batnað að öðru leyti og fiski- miðin fyrir utan verða ekki ofveidd. Annars er hætt við að margir tækju að pakka saman. Sama er að segja um Bolvíkinga. Nýmjólkurleysi á þorra verður þeim ekki að aldurtila, en steinar úr Oshliðinni gætu orðið það. I Norðurlandskjördæmi eystra eru þrír bæir stærstir, þ.e. Akureyri, Húsa- vík og Dalvík með samtals 67% af íbúum kjördæmisins. Þessum stöðum og íbúum þeirra er vissulega enginn greiði gerður með því að grafið sé undan útgerðargrundvelli þeirra með Þórshafnartogara, svo tekið sé hlið- stætt dæmi og á Vestfjörðum. Þvert á móti er verið að rýra möguleika þeirra til aö verða vaxandi máttarstólpar á Norðurlandi og þar meö verið að skapa hættu f yrir viðgang alls landshlutans. Okunnir gætu haldið að forystumenn í þjóðmálum þarna væru mest með hugann við hagsmuni 2/3 hluta kjós- enda sinna en svo undarlega bregður við að þeir hafa meira og minna verið úti aö aka á Langanesi á síðari árum. Þess í stað hefðu þeir átt að leggja höfuðáherslu á hagsmuni stóru hérað- anna, þ.e. Aðaldals, Eyjafjarðar og Skagafjarðar og sem besta tengingu á milliþeirra. Smábyggðastefnan hefur þannig glapið mönnum sýn og er hún þó lik- lega enn hættulegri lífvænlegustu byggðakjörnunum úti um landið held- ur en höfuðborgarsvæðinu. Jákvæð byggðastefna verður að miðast við hagsmuni landshlutanna í heild og svo auðvitað þjóðarheildarinnar, sem verið er að sliga, því steyti skúta hennar á skuldaskerinu verður öll íslensk þjóðarbyggð í hættu. Valdimar Kristinsson viðskiptafræðingur.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.