Dagblaðið Vísir - DV - 20.08.1985, Side 13

DV. ÞRIÐJUDAGUR 20. ÁGUST1985.
13
Baráttan um brauðið
Líklega eru fáir til sem vildu lifa í
nútímasamfélagi án póstþjónustu.
Póstþjónustan er samfléttuð þjóðfé-
laginu á svo mörgum sviðum að ólík-
legt er aö halda samfélaginu starf-
andi án tilvistar póstþjónustunnar.
En hvernig er búið að starfsfólki
póstþjónustunnar? Launakjör fara
eftir launakerfi ríkisstarfsmanna,
sem flestir teljast til láglaunahóps-
ins fræga.
Lítt hefir verið haldið á lofti bar-
áttu póstmanna fyrir bættum kjör-
um sinum fram að þessu. Þó hafa
bréfberar í Reykjavík látið til sín
taka með uppákomu sem þeir nefna
„Bréfdúfuleikhúsið”. Það hefir
mæist misjafnlega fyrir og eru fyrst
og fremst nokkrir yfirmenn bréfbera
sem misskilja þetta ágæta framtak
sem vakið hefir athygli. Laun bréf-
bera, póstbílstjóra og aðstoðarfólks
hjá póstinum eru mjög lág, taxtar
sumra ná t.d. ekki lágmarkstekjum
sem voru kr. 14.075 til skamms tíma.
Á Póstmiðstöðinni i Reykjavík,
þar sem undirritaður starfar, eru all-
margir starfsmenn sem hafa alllang-
an starfsaldur að baki, sumir meira
að segja mjög langan, 40 ár, og dæmi
eru um menn með jafnvel nokkrum
árum betur. Talsvert margir þess-
ara manna hófu störf sín í póst-
þjónustunni sem bréfberar. Þeir
voru margir sem Reykjavíkin dró til
sín á stríösárunum, þar sem ungum
mönnum bauðst tækifæri við önnur
störf en þekktust á sviði hefðbund-
inna atvinnuhátta. Flestir voru þeir
fjölskyidumenn og algengt var að
þeir leigðu húsnæði og greiddu fyrir
það af launum þeim sem þeir hlutu
fyrir störf sín við bréfaútburöinn.
Með öðrum orðum, þeir náðu að lifa
af launum sínum og vel þaö.
Viðtöl min við ýmsa af þessum
eldri mönnum var mér hvatning að
skoða betur launamái fyrri tima.
Áður en Bandalag starfsmanna ríkis
og bæja (BSRB) öðlaðist samnings-
rétt voru kjör þessara starfsstétta á
vegum íslenska ríkisins ákveðin með
sérstökum lögum frá Álþingi Islend-
inga: launalögum. Á þessari öld hafa
rikisstarfsmönnum verið sett þrenn
launalög; 1919, 1945 og síöast 1955.
Auk þessa eru launaákvæði í sérlög-
um t.d. um laun forseta.
Árið 1945 voru árslaun bréfbera og
póstafgreiðslumanna á bilinu 4.800
til 7.800 meðan hæstu laun skv. sömu
launalögum námu 15.000 sem ráð-
herrar og hæstaréttardómarar tóku.
Með öðrum orðum, bréfberinn og
póstafgreiðslumaðurinn höföu aö
byrjunarlaunum 32% af launum ráð-
herra og hæstaréttardómara. Bréf-
berinn og póstafgreiðslumaðurinn
hækkuðu um 300 krónur fyrir hvert
ár með starfsaldurshækkun uns þeir
höfðu hækkað um 1800 krónur (12%
ur í launamálum þeirra lægri og
hærri.
I dag eru lægstu laun rúmiega
14.000 krónur meðan ráðherrann er
með um eða yfir 100.000 á mánuði.
Hér er aöeins um hrein laun að ræða
(nettó) því hlunnindi, sporslur og
GUÐJÓN
JENSSON
PÓSTAFGREIÐSLUMAÐUR
ýmsar huldar launagreiöslur eru þar
fyrir utan. Þessar aukatekjur voru
annaðhvort ekki til fyrrum eða það
lágar að litlu máli skipti. Bréfberinn
hefir því aðeins um 14% af hæstu
launum í stað 32% 1945.
En hvernig gengur fólki að lifa af
þessum lágmarksiaunum sem svo
smátt eru skömmtuð? Það gengur
hreinlega djöfullega hjá flestum sem
iskrimta af þessari óveru sé miöað
við verð á öllum vörum og þjónustu
allri. Algengt er að matarkostnaöur
vísitölufjölskyldunnar sé 12—15.000 á
mánuði og leiga fyrir hóflega stórt
húsnæði er í svipuðum dúr. Þá er
ekkert annað eftir en botnlaus yfir-
vinna og strit sem oft endar með
skelfingu.
I dag er lítið samræmi í endur-
gjaldi vinnuframlags láglaunafólks
og kostnaði við iifsbaráttuna. Lægstu
laun þyrftu að hækka verulega.
Guðjón Jensson.
af hæstu launum sem stóðu óbreytt).
Þannig gekk fremur saman en sund-
„Póstþjónustan er samflóttuó þjóðfólaginu ó svo mörgum sviðum að ólíklegt er að halda mannfólaginu
starfandi án tilvistar póstþjónustunnar."
Æk „Algengt er að matarkostnaður
^ vísitölufjölskyldunnar sé 12—
15.000 á mánuði og leiga fyrir hóflega
stórt húsnæði er mjög í svipuðum dúr.
Þá er ekkert annað eftir en botnlaus
yfirvinna og strit sem oft endar með
skelfingu.”
Þessa dagana er þess minnst um
gervallan heim að 40 ár eru nú liðin
síöan sá ógnaratburður gerðist að
japönsku borgunum Hirosima og
Nagasaki var eytt með kjarnorku-
sprengjum.
Fátt sýnist því eðlilegra en það að
stofna til heimsþings um þessi mál í
því landi sem varð vettvangur at-
burðanna eins og nú var gert.
Baráttu er þörf
Þá er heimsmóti æskunnar, með
þátttöku fulltrúa nærfellt 160 þjóða,
nú nýlokið í Moskvu. Vonandi hefur
þetta æskufólk leitast við að sam-
hæfa skoðanir sínar og framtíðar-
markmið með öðrum og virkari hætti
en okkar kynslóð. Vonandi hefur það
skiliö hvað annað betur en við, von-
andi hefur það talið sig eygja ein-
hver ja sýn tU f ramtiðar.
Vonandi hefur þetta þing einhverj-
ar ályktanir gert um helstefnu risa-
veldanna tveggja á sviði vigbúnaöar,
glórulausa framleiðslu gereyðingar-
vopna, sem sífellt fleiri ríki hafa und-
ir höndum og/eöa stefna aö fram-
leiðslu á. Glórulausa aðför iðnaðar-
þjóða að lífríki jarðar, eyðingu millj-
óna hektara samf elldra gróðursvæða
af völdum mengaörar úrkomu,
mengun á lofthjúpi jarðar með ófyr-
irséöum afleiðingum, mengun
stórra hafsvæða sem á fáum árum
sýnast vera að breytast í „Dauða-
höf”. Aö ógleymdri mengun auð-
mangs og hermángs á mannlíf í „vel-
ferðarríkjumm”.
Það er raunaleg staðreynd að við
Islendingar, sem á flestum sviðum
höfum skilyrði til að verða leiðandi
afl í þessum umræðum öllum, skul-
um ekki þekkja og rækja skyldur
okkar í því efni betur en raun ber
vitni.
Barnalegt tuð stjómmálamanna
okkar, sem telja sér skylt að taka af-
stööu með öðrum hvorum, tuddanum
í vestri eða þursanum í austri, hefur
ruglað svo dómgreind þjóðarinnar
að mikill hluti hennar sýnist telja sig
tryggja öryggi sitt og efla friðarvon-
ir heimsbyggöarinnar með þátttöku
okkar i hernaöarbandalagi.
Og afstaöa islenskra stjórnvalda
er sú að svona skuli þetta verða og
sjálfskipaðir fulltrúar þeirra fara úr
ridur óttans
öllum hami, leyfi einhver óbreyttur
borgari sér aðra skoðun á því máli.
Friðarumræðan
I dag er svo komiö að milljónir
manna eru farnar aðsjá sturlunina á
bak viö allt þetta hrikalega mál. Þeir
sjá að ef svo fær að halda fram sem
horfir er stutt í endinn. Það eru
fulltrúar þeirra, sem kveöja sér
hljóðs í fjölmiðlum í dag; hópast
saman á ráðstefnur víðs vegar um
heim og ræða um frið. Kref jast frið-
ar. Þeir neita því að friöur byggist á
ótta, ofbeldi, morðum og heÚaþvotti
en óska eftir þeim raunverulega friði
sem grundvallast á samskiptum
byggðum á vinsemd, skilningi og
gagnkvæmri tillitssemi.
En það er stefna okkar Islendinga
að fara okkur hægt i þessum málum
öllum. Við gætum þess vel að fara
ekki offari í neinu efni sem þessi mál
varða og styggja ekki vini okkar.
Þegar okkur sýnist þörf á að „kveðja
okkur hljóðs á alþjóðavettvangi”
sendum við frá okkur drjúglangar og
spaklegar ályktanir um frið með al-
mennu orðalagi og heföbundnum
áhersluþáttum þar sem hvorki verð-
ur skilið né misskilið. Síðan setj-
umst við ánægðir niður og höldum
áfram að naga beinið okkar sem kom
með póstinum að westan. Nei, friðar-
mál eru ekki áhersluþáttur í ís-
lenskri þjóðmálaumræðu í dag og
hafa reyndar s jaldan verið.
Þátttaka islenskra sendinefnda í
þremur heimsþingum áhugafólks
um frið að undanfömu hefur þó óhjá-
kvæmilega orðið fréttaefni íslenskra
f jölmiðla, reyndar án mikils hávaða.
Fáeinar ályktanir um sama efni frá
einstaklingum, sem ekki hafa af ein-
hverjum ástæðum orðið samstiga
landvarnarhirðinni, hefi ég einnig
rekist á í því eina dagblaði, sem ég
gef mér tima til aö fletta nokkuð
reglulega.
Haralds þáttur Blöndals
Mér þótti ætla úr hömlu að dragast
að þeir Pentagonmenn vinir okkar
tefldu „sínum manni” fram á ritvöll-
inn til varnar þessum voða.
„Hvort er nú Haraldur Blöndal all-
ur, ellegar genginn af trúnni”? sagði
ég við sjálfan mig og þótti bölvað að
hafa hvorugt á hreinu.
Þannig er nefnilega mál með vexti
að um alllangt skeið hefur varla
nokkrum manni mátt verða það á að
stofna til umræðu um frið, að ekki sé
nú talað um félagasamtök s.s. Frið-
arsamtök kvenna, án þess að um-
ræddur geystist fram til árásar og
setti ofan i við viðkomandi. Þetta
„námskeið” hefur að sjálfsögðu
ævinlega verið í því fólgið að sýna
fram á það að sú eina afstaöa sem
okkur leyfðist í þessum málum væri
sú að treysta með öllum hætti sam-
stöðu þjóðarinnar með þeim fals-
lausa friðarboöanda sem í hverju
efni þyrfti að vera við því búinn að
láta „verkin tala” og greinarhöfund
minnir að hafi gert sig skiljanlegan á
því máli í Viet-Nam og reyndar víð-
ar.
ÁRNI GUNNARSSON
FERSKFISKEFTIRLITSMAÐUR
SAUÐÁRKROKI
Þetta er auðvitað skelfilegur lífs-
skilningur í öllu tilliti. Og þótt ég beri
að öllum jafnaði virðingu fyrir skoð-
unum fólks og trúarbrögðum tel ég
mikilvægt i því uppgjöri að trú hafi
siörænan og mannbætandi grunntón.
En upp úr póstkassanum dró ég,
föstudaginn 9. ágúst, eintak mitt af
DV, og þar blasti við mér óræk sönn-
un þess að allt var svona í bærilegu
lagi með H. Bl. og trú hans á friðar-
mátt bombunnar við rétta „hand-
höfn”. Og vasklega gekk hann til
verkanna sinna svo sem hans var
von og visa.
„Gersemi ert þú hversu þú ert mér
eftirlátur,” sagði Hallgerður forðum
við Sigmund Sigfússon, er hann hafði
ort níðið um þá feðga á Bergþórs-
hvoli.
Ekki veit ég hvernig þessi setning
hljóðar á þá nefmæltu tungu sem
gamli kúrekinn fyrir vestan mælir til
essreka sinna en vona eindregið að
■Haraldur hljóti ekki af girskum, af-
drif lík þeim er Sigmundur hafði
forðum af svolanum Skarphéðni.
a „Samtök herstöðvaandstæðinga
^ eru andvíg hernaði og ofbeldi í
öllum skilningi. Mótmæli þeirra túlka
ekki á neinn hátt uppgjör á afstöðu til
sovésks eða bandarísks vígbúnaðar.”
Ekki væri nú sanngjarnt að
gleyma hér „garminum honum
Katli”.
Leiðari þessa dags i DV ber það
ágæta nafn: „Misskilin friðarbar-
átta”. Heiti leiðarans er að sjálf-
sögðu vel við hæfi, þar sem hann ber
augljóslega með sér að vera skrifað-
ur af þeim grundvallarmisskiliúngi á
málefninu, sem friöarumræðum er
ævinlega vísvitandi stefnt í á landi
hér; auk þess að túlka misskilning
höfundar á tilgangi þess félagsskap-
ar sem hann gerir aö ályktunarefni.
Gegn vígbúnaði
Samtök herstöðvaandstæðinga eru
andvíg hernaði og ofbeldi í öllum
skilningi. Mótmæli þeirra túlka ekki
á neinn hátt uppgjör á afstöðu til sov-
ésks eöa bandarisks vígbúnaöar. Át-
vik máls eru einfaldlega þau að það
voru bandarískar sprengjur sem
eyddu borgunum Hirosima og Naga-
saki sumarið 1945 og tæpast hefði
verið viðeigandi að beina mótmælum
af þessu tilefni að öðrum þjóðum, eða
hvað?
Samtök herstöðvaandstæðinga eru
andvíg því að herstöðvar nokkurs
ríkis og í nokkurri mynd verði leyfð-
ar á Islandi.
Mótmæli í þá veru hlutu því að
beinast að þeirri einu herstöð sem
fyrir hendi var. Mér er reyndar ekki
launung á þeirri sannfæringu minni
að mótmæli við þessum ófögnuði
hefðu orðið torveldari hefði hann
veriö sovéskur.
Þaöerusvo aðlokum eindregin til-
mæli mín að þeir lesendur þessa pist-
ils, sem ekki hafa litið augum grein
Haralds Blöndal, „Kjarnorka og
friður”, verði sér úti um hana, geri
sér grein fyrir þeim friðarboðskap,
sem á bak við liggur og er í hnot-
skum sú stefna sem við Islendingar
fylgjumídag.
Einkum tel ég mikilvægt að skoða
gaumgæfilega siöustu málsgreinina,
þar sem ályktað er um innlegg Sam-
taka herstöðvaandstæðinga til „ógn-
unar mannkynsins”.
Eg hygg að í þessari málsgrein
speglist nokkuð greinilega ályktun-
arhæfni þessa hermangsfriðarboð-
anda og það einnig í hverra þágu
hann mælir.
Árni Gunnarsson.