Dagblaðið Vísir - DV - 03.09.1993, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 03.09.1993, Blaðsíða 15
FÖSTUDAGUR 3. SEPTEMBER 1993 15 Af norrænni skýrslu um landbúnaðarmál í fyrra kom út skýrsla á vegum Norrænu embættisnefndarinnar um neytendamál sem fjallaði um áhrif norrænnar landbúnaðar- stefnu á hag neytenda. Þessi skýrsla hefur verið dregin fram í dagsljósið á nýjan leik með tilstyrk viðskiptaráðherra og orðið upp- spretta mikillar umræðu í fjölmiðl- um. Hagfræðistofnun Háskóla íslands vann skýrsluna en henni til aðstoð- ar voru fulltrúar neytendasamtak- anna á Norðurlöndum (utan Dan- merkur). Þar sem niðurstöður skýrslunnar hafa verið túlkaðar sem heilagur sannleikur og óum- deildur langar mig að fara nokkr- um orðum um skýrsluna sjálfa og vinnubrögö Hagfræðistofnunar Háskólans. KjaUariiin HAGFRÆÐISTOFNUN HÁSKÓLA ÍSLANDS Skýrsla nr. 2/1993 Stuöningur íslenskra stjórnvalda viö landbúnaö Skýrsla til Naytendasamtakanna _____________Mars 1993_________________ Gunnlaugur Júlíusson hagfræðingur Stéttarsambands bænda „I skýrslunni kemur fram ónákvæmni í efnismeðferð sem eykur ekki á trúverðugleika niðurstaðanna," segir m.a. í greininni. „Ljóst er aö landbúnaðarstefna Dan- merkur hefur t.d. byggt á allt öðrum grunni en hinna Norðurlandanna fjög- urra. Danir eru t.d. ein þriggja þjóða í heiminum sem selja Japönum meira verðmæti en þeir kaupa af þeim." Ónákvæmni í samanburði í skýrslunni kemur fram óná- kvæmni í efnismeðferð sem eykur ekki á irúverðugleika niðurstaðn- anna. Fyrir ísland eru notaðir AMS útreikningar sem unnir voru upp í sambandi við GATT samningana. Þeir byggjast á heildsöluverði. Hagfræðistofnun setur samasem- merki á miUi þeirrar aðferðar og PSE útreikninga frá OECD fyrir hin Norðurlöndin sem byggja á verði til bænda. Þetta er gert án athugasemda eða skýringa sem ekki er verjanlegt af fræðilegri há- skólastofnun því hér er um ólíkar aðferðir að ræða. PSE fyrir íslenskan landbúnað var reiknað út í kandidatsritgerð Vigdísar Jónsdóttur sem birtist í Fjármálatíðindum maí-júlí 1992. Niðurstaðan er að PSE sé 81,3% á árinu 1988 eftir að leiðrétt hefur verið fyrir örlitíHi skekkju í talna- grunni. Leiðbeinandi Vigdísar við vinnslu skýrslunnar var Þorvaldur Gylfason prófessor. HUðstæðar niðurstöður koma fram í skýrslu sem verið er að vinna að í landbún- aðarráðuneytinu fyrir sömu ár. Þetta má bera saman við 54,5% í Danmörku, 81,4% í Finnlandi, 76,6% í Noregj og 60,7% í Svíþjóð fyrir árið 1990. Þetta er allt önnur niðurstaða en kemur fram í hroð- virknislegri skýrslu Hagfræði- stofnunar (110,7%) en í góðu sam- ræmi viö niðurstöður annarra landa á norðurhjara. Á þessum mismun þarf að fá skýringar. í töflu 2.3 á bls. 40 eru gefnar upp ýmsar grunntölur varðandi land- búnað á Norðurlöndum. Þar er texti annaðhvort mjög illa próf- arkalesinn eða skilningi höfunda á ýmsum grunnstærðum er ábóta- vant. Þar kemur t.d. fram að á ís- landi séu framleidd 4 tonn af nauta- kjöti, 2 tonn af svínakjöti og 11 tonn af kindakjöti árið 1988. Hliðstæðar magntölur eru gefnar upp fyrir hin Norðurlöndin vegna sömu bú- greina. Þyngdareiningu vantar á heildaruppskeru á hveiti, byggi, höfrum og kartöflum. Samsvar- andi ónákvæmni hefur komið fyrir áður í skýrslum Hagfræðistofnun- arinnar. Það finnst kannske ein- hverjum að hér sé verið að eltast við tittlingaskít en það verður að gera þá kröfu til opinberrar há- skólastofnunar, sem er að vinna að samnorrænu verkefni, að slík atriði séu í lagi, þannig að ekki kvikni vafi um gæðastaðal verks- ins. Það á ekki síst við þegar niður- stöðurnar eru síðan notaðar í há- póUtískum tilgangi. Ónákvæmni í ályktunum Það er t.d. fullyrt í inngangssetn- ingu skýrslunnar að landbúnaðar- stefha á Norðurlöndum hafi í för með sér há útgjöld á fjárlögum og mikinn kostnað fyrir samfélagið og enginn fyrirvari gerður þar um. Ljóst er að landbúnaðarstefna Danmerkur hefur t.d. byggt á allt öðrum grunni en hinna Norður- landanna fjögurra. Danir eru t.d. ein þriggja þjóða í heiminum sem selja Japönum meiri verðmæti en þeir kaupa af þeim. Þar ræður svínakjötið úrslitum. í norrænni skýrslu, sem kom út árið 1989 (Jordbrukspolitiken i de Nordiska lánderna, málen, medeln og konse- kvenserna) eru PSE útreikning- arnir skýrðir út og gerðir ýmsir útreikningar sem byggja á þeim. Þar er m.a. fullyrt á bls. 130 að: „styrkir til dansks landbúnaðar, í núverandi formi með aðild að EB, séu hagkvæm fjárfesting". Mér finnst þegar á aUt er Utið að sú niðurstaða sé öUu meir í tengsl- um við raunveruleikann en sú fljótfærnislega niðurstaða sem höf- undar neytendaskýrslunnar hefja vinnu sína á. Gunnlaugur Júlíusson Mátulegt á þig! Einar Kárason rithöfundur skrif- aði ágæta grein í DV 26. júU sl. sem bar yfirskriftina Blóðhefndir bank- anna. Hann lýsti þar vel aðförum banka frá sjónarmiði ættingjans eða vinarins sem „skrifaði uppá" lán hjá viðskiptavmi bankans. Gíslataka án vopnavalds Aðstaða lántakandans, sem kom- inn er í erfiðleika með að greiða af láni, er hins vegar svipuð og hjá þeim sem stendur í samningum við mannræningja. Yfir honum vofir hótun um að selja nauðungarsölu íbúðarhúsnæði ættingjans sem segja má að bankinn hafi tekið sem „gísl" tíl að tryggja samningsstöðu sína. Bankinn náði til sín gísUnum, ekki með vopnavaldi, heldur í krafti hefðar, eigin reglna og einok- unar. Dráttarvextir og stóri bróðir Dæmin eru aUt í kringum okkur. Einstæð móðir sem ég þekki, á „venjulegum" launum, berst við að sjá sjálfri sér og tveimur börnum farborða. Henni tekst Ula að láta enda ná saman og óvænt útgjöld valda því að hún þarf að taka KjaUariiui ;.?«shí» Methúsalem Þórisson í framkvæmdanefnd Flokks mannsins, Húmanistaflokksins bankalán. Henni tekst ekki að greiða niður lánið og aftur koma óvænt útgjöld. Dráttarvextir hrannast upp og nú er tekið hærra lán til að greiða upp hið fyrra með dráttarvöxtum, og „innheimtu- kostnaði" svo ekki sé nú gleymt lántökugjaldi og stimpUgjaldi handa stóra bróður. - Níu mánuð- um síðar er komin krafa um nauð- ungarsölu á íbúð aldraðrar móður hennar. Geta sjálfum sér um kennt Nú kann einhver að segja: Móðir- in gat nú sjálfri sér um kennt að vera svo vitíaus að skrifa upp á hjá dótturinni sem ekki gat staðið und- ir greiðslum af láninu. Og stelpan gat sjálfri sér um kennt fyrir guð má vita hvað: Að hafa ekki náð sér „Nú kann einhver að segja: Móðirin gat nú sjálfri sér um kennt að vera svo vitlaus að skrifa upp á hjá dótturinni sem ekki gat staðið undir greiðslum af láninu." í ríkan kaU eða farið í lögfræði í Háskólanum. En þessum rökum, ef rök skyldi kaUa, mætti líka snúa upp á bankann og segja sem svo aö það væri mátulegt á hann að tapa peningunum. Munurinn er bara sá að hann setti leikreglurnar. Fyrrnefnd rökleysa er gjarnan notuð til að réttlæta hvers kyns ofbeldi og nauðung. Og vissulega er það ofbeldi þegar fólki er stUlt upp við vegg og það á engra kosta völ annarra en láta að vUja mótað- Uans. Reynsla mín af forráðamönnum banka er að þeir séu flestir velvUjað og hjálpsamt fólk, það starfar hins vegar innan kerfis sem er ómann- úðlegt. Og það er réttmæti þessa kerfis sem fólk er farið að draga í efa. Við veltum fyrir okkur spurn- ingum eins og: Eru dráttarvextir refsing? Hafa bankar refsUUutverk samkvæmt lögum? Hver er ábyrgð banka við lánveitingu? Er nauð- ungarsala á íbúðarhúsnæði brot á mannréttindum? Það er nauðsyn- legt að þessi mál séu rædd og ein- stakUngar geri sér grein fyrir að þeir eru ekki einir á báti. Þannig getur skapast samstaða sem andæfir alræði peninganna. Methúsalem Þórisson Björn Sigurbjörns- 801), baijarfulltrúi á Sauðárkróki. meoog d muu Tillaga um sameiningu sve'rtafélaga á Nofðurlandivesfra Stjórnsýslu- stigiðeflist „Ég tel aö eftír þvi sera sveitarfélögin eru stærri þá séu meiri lfk- ur á að þau geti staöið öfiug gegn rfltísvaldinu í samningum ura fhitning verkefna. Ég tel einnig að efttr því sem sveitar- félögin eru stærri bá ráöi bau betur við þau verkefni sem vænt- anlega eru í farvatninu tíl okkar i samningum. Þá vísa ég til grunnskólans, málefna fatíaðra, ðldrunarraála og málefna heUsu- gæslunnar svo eitthvað sé nefnt. Hvað varðar þær ttUögur sem lagðar hafa verið frara og varöa Skagafjörðinn þá tel ég að sam- starf sveitarfélaganna sé þegar það mUtíð í gegnum héraðsnefnd- ina að í raun sé ok ki verið að s tíga svo stórt skref til sameiningar- innar, það eru þegar svo margir málaflokkar sem er nú þegar unnið í sameiginlega. Sumir tala ura að þeir ætíi ekki að sameinast sveitarfélagi sem sé mjög skuldsett eins og táYer á Sauðárkróki. Því er auðvitað hægt að svara þannig að sú skuld- setning er fyrst og fremst tilkom- in vegna efiingar atvinnulifsins og það eru miklu fleiri en íbuar Sauðárkroka sem njóta þeirrar uppbyggingar. Fjölmargt fólk í nágrenni Sauðárkróks nýtur góös af þeim fjármunum sem hafa farið beint í atvinnumáUn.'' Mörg spurn- ingarmerkí „í fyrsta lagi er eitt atriði sem þarf að8koða rajóg veL Ef dreifbýU á að sameinast þéttbýti þá hb'óta menn . að verða að Mí*nu* 0,*te80n' veltafyrirsér Sveinsstöðum í á hvern hátt H"""*'"**'- sé hægt að tryggja íbúum dreif- býlisins sambærilega þjónustu og íbúum þéttbýliskjarnanna. Ég er ekM búinn að sjá í framkvæmd að íbúar dreifbýUsins fái vatnið heim að dyrum, göturnar mokað- ar og annað þess háttar. Hins vegar ef menn fara út í sameiningu, sera ég vU ekki óti- loka með öllu, þá verður að vera hægt að færa verkefni frá ríki til sveitarfélaga og færa valdið nær íölkinu. Það sera mörgum sýnist hins vegar vera að gerast er að ekki sé skUyrt hvaða verkefni verði þarna færð. Ef óg Ut nær okkur þá gerir til- lagan ráð fyrir aö Húnavatnssýsl- an verði tvö sveharfélög. Mér hlýtur aö vera spurn hvers vegna ekki á að gera báðar Húnavatns- sýslurnar að einu sveitarfélagi eins og gera á aUan Skagafiörð að einu sveitarfélagi fyrst sam- eina á á annað borð. Þá væru menn komnir með skóia sem hægt væri að samnýta og margt fleirafæribetur. Éghlýtaðspyrja hvers vegna ttUagan korai svona fram og set raörg spurningar- mcrki við tiUöguna. gk-DV, Akureyri.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.