Dagblaðið Vísir - DV - 03.09.1993, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 03.09.1993, Blaðsíða 15
FÖSTUDAGUR 3. SEPTEMBER 1993 15 Af norrænni skýrslu um landbúnaðarmál HAGFRÆÐISTOFNUN HÁSKÓLA ÍSLANDS Skýrsla nr. 2/1993 Stuðningur íslenskra stjórnvalda við landbúnað Skýrsla til Neytendasamtakanna __________________________________Mars 1993________________________________ „í skýrslunni kemur fram ónákvæmni í efnismeðferð sem eykur ekki á trúverðugleika niðurstaðanna,“ segir m.a. í greininni. í fyrra kom út skýrsla á vegum Norrænu embættisnefndarinnar um neytendamál sem fjallaði um áhrif norrænnar landbúnaðar- stefnu á hag neytenda. Þessi skýrsla hefur verið dregin fram í dagsljósið á nýjan leik með tilstyrk viðskiptaráðherra og orðið upp- spretta mikillar umræðu í fjölmiðl- um. Hagfræðistofnun Háskóla íslands vann skýrsluna en henni til aðstoð- ar voru fulltrúar neytendasamtak- anna á Norðurlöndum (utan Dan- merkur). Þar sem niðurstöður skýrslunnar hafa verið túikaðar sem heilagur sannleikur og óum- deildur langar mig að fara nokkr- um orðum um skýrsluna sjálfa og vinnubrögð Hagfræðistofnunar Háskólans. Ónákvæmni í samanburði í skýrslunni kemur fram óná- kvæmni í efnismeðferð sem eykur ekki á trúverðugleika niðurstaðn- anna. Fyrir ísland eru notaðir AMS útreikningar sem unnir voru upp í sambandi við GATT samningana. Þeir byggjast á heildsöluverði. Hagfræðistofnun setur samasem- merki á milli þeirrar aðferðar og PSE útreikninga frá OECD fyrir hin Norðurlöndin sem byggja á verði til bænda. Þetta er gert án athugasemda eða skýringa sem ekki er veijanlegt af fræðilegri há- skólastofnun því hér er um ólíkar aðferðir að ræða. PSE fyrir íslenskan landbúnað KjaUaiinn Gunnlaugur Júlíusson hagfræðingur Stéttarsambands bænda var reiknað út í kandidatsritgerð Vigdísar Jónsdóttur sem birtist í Fjármálatíðindum maí-júlí 1992. Niðurstaðan er að PSE sé 81,3% á árinu 1988 eftir að leiðrétt hefur verið fyrir örlítiUi skekkju í talna- grunni. Leiðbeinandi Vigdísar við vinnslu skýrslunnar var Þorvaldur Gylfason prófessor. Hliðstæðar niðurstöður koma fram í skýrslu sem verið er að vinna að í landbún- aðarráðuneytinu fyrir sömu ár. Þetta má bera saman við 54,5% í Danmörku, 81,4% í Finnlandi, 76,6% í Noregi og 60,7% í Svíþjóð fyrir árið 1990. Þetta er ailt önnur niðurstaða en kemur fram í hroð- virknislegri skýrslu Hagfræði- stofnunar (110,7%) en í góðu sam- ræmi við niðurstöður annarra landa á norðurhjara. Á þessum mismun þarf að fá skýringar. í töflu 2.3 á bls. 40 eru gefnar upp ýmsar grunntölur varöandi land- búnað á Norðurlöndum. Þar er texti annaðhvort mjög illa próf- arkalesinn eða skilningi höfunda á ýmsum grunnstærðum er ábóta- vant. Þar kemur t.d. fram að á ís- landi séu framleidd 4 tonn af nauta- kjöti, 2 tonn af svínakjöti og 11 tonn af kindakjöti árið 1988. Hiiðstæðar magntölur eru gefnar upp fyrir hin Norðurlöndin vegna sömu bú- greina. Þyngdareiningu vantar á heildaruppskeru á hveiti, byggi, höfrum og kartöflum. Samsvar- andi ónákvæmni hefur komið fyrir áður í skýrslum Hagfræðistofnun- arinnar. Það finnst kannske ein- hveijum að hér sé verið að eltast við tittiingaskít en það verður að gera þá kröfu til opinberrar há- skólastofnunar, sem er að vinna að samnorrænu verkefni, að slík atriði séu í lagi, þannig að ekki kvikni vafi um gæðastaðal verks- ins. Það á ekki síst viö þegar niður- stöðumar eru síðan notaðar í há- pólitískum tilgangi. Ónákvæmni í ályktunum Það er t.d. fullyrt í inngangssetn- ingu skýrslunnar að landbúnaðar- stefna á Norðurlöndum hafi í fór með sér há útgjöld á fjárlögum og mikinn kostnað fyrir samfélagið og enginn fyrirvari gerður þar um. Ljóst er að landbúnaðarstefna Danmerkur hefur t.d. byggt á allt öðrum grunni en hinna Norður- landanna fjögurra. Danir eru t.d. ein þriggja þjóða í heiminum sem selja Japönum meiri verðmæti en þeir kaupa af þeim. Þar ræður svínakjötið úrslitum. í norrænni skýrslu, sem kom út árið 1989 (Jordbrukspolitiken i de Nordiska lándema, málen, medeln og konse- kvenserna) eru PSE útreikning- arnir skýrðir út og geröir ýmsir útreikningar sem byggja á þeim. Þar er m.a. fuflyrt á bls. 130 að: „styrkir til dansks landbúnaðar, í núverandi formi með aðild að EB, séu hagkvæm fjárfesting". Mér finnst þegar á allt er litið að sú niöurstaða sé öllu meir í tengsl- um við raunveruleikann en sú fljótfæmislega niðurstaða sem höf- undar neytendaskýrslunnar hefja vinnu sína á. Gunnlaugur Júlíusson „Ljóst er að landbúnaðarstefna Dan- merkur hefur t.d. byggt á allt öðrum grunni en hinna Norðurlandanna fjög- urra. Danir eru t.d. ein þriggja þjóða í heiminum sem selja Japönum meira verðmæti en þeir kaupa af þeim.“ Mátulegt á þig! Einar Kárason rithöfundur skrif- aði ágæta grein í DV 26. júlí sl. sem bar yfirskriftina Blóðhefiidir bank- anna. Hann lýsti þar vel aðförum banka frá sjónarmiði ættingjans eða vinarins sem „skrifaði uppá“ lán hjá viðskiptavini bankans. Gíslataka án vopnavalds Aðstaða lántakandans, sem kom- inn er í erfiðleika með að greiða af láni, er hins vegar svipuð og hjá þeim sem stendur í samningum við mannræningja. Yfir honum vofir hótun um að selja nauðungarsölu íbúðarhúsnæði ættingjans sem segja má að bankinn hafi tekiö sem „gísl“ til að tryggja samningsstöðu sína. Bankinn náði til sín gíslinum, ekki með vopnavaldi, heldur í krafti hefðar, eigin reglna og einok- unar. Dráttarvextir og stóri bróðir Dæmin eru allt 1 kringum okkur. Einstæð móðir sem ég þekki, á „venjulegum" launum, berst við að sjá sjálfri sér og tveimur bömum farborða. Henni tekst illa að láta enda ná saman og óvænt útgjöld valda því að hún þarf að taka Kjállarinn Methúsalem Þórisson í framkvæmdanefnd Flokks mannsins, Húmanistaflokksins bankalán. Henni tekst ekki að greiða niður lánið og aftur koma óvænt útgjöld. Dráttarvextir hrannast upp og nú er tekið hærra lán til aö greiða upp hiö fyrra með dráttarvöxtum, og „innheimtu- kostnaði" svo ekki sé nú gleymt lántökugjaldi og stimpilgjaldi handa stóra bróður. - Níu mánuð- um síðar er komin krafa um nauð- ungarsölu á íbúð aldraðrar móður hennar. Geta sjálfum sér um kennt Nú kann einhver að segja: Móðir- in gat nú sjálfri sér um kennt að vera svo vitiaus að skrifa upp á hjá dótturinni sem ekki gat staðið und- ir greiðslum af láninu. Og stelpan gat sjálfri sér um kennt fyrir guð má vita hvað: Að hafa ekki náð sér í ríkan kall eða farið í lögfræði í Háskólanum. En þessum rökum, ef rök skyldi kalla, mætti líka snúa upp á bankann og segja sem svo að það væri mátulegt á hann að tapa peningunum. Munurinn er bara sá að hann setti leikreglumar. Fyrrnefnd rökleysa er gjarnan notuð til að réttiæta hvers kyns ofbeldi og nauðung. Og vissulega er það ofbeldi þegar fólki er stillt upp við vegg og það á engra kosta völ annarra en láta að vilja mótað- ilans. Reynsla mín af forráöamönnum banka er að þeir séu flestir velviljað og hjálpsamt fólk, það starfar hins vegar innan kerfis sem er ómann- úðlegt. Og það er réttmæti þessa kerfis sem fólk er farið að draga í efa. Við veltum fyrir okkur spum- ingum eins og: Era dráttarvextir refsing? Hafa bankar refsihlutverk samkvæmt lögum? Hver er ábyrgð banka við lánveitingu? Er nauð- ungarsala á íbúðarhúsnæði brot á mannréttindum? Það er nauðsyn- legt að þessi mál séu rædd og ein- staklingar geri sér grein fyrir að þeir era ekki einir á báti. Þannig getur skapast samstaða sem andæfir alræði peninganna. Methúsalem Þórisson „Nú kann einhver að segja: Móðirin gat nú sjálfri sér um kennt að vera svo vitlaus að skrifa upp á hjá dótturinni sem ekki gat staðið undir greiðslum af láninu.“ tel að eitir því sem sveitarielögin eru stærri þá séu meiri lík- ur á að þau geti staðið öflug gegn ríkisvaldinu f einiirMsw,s: samningum um flutning a verkefna. Eg Sauðaritrokl- tel einnig að eftir því sem sveitar- félögin era stærrl þá ráði þau betur við þau verkefhi sem vænt- anlega eru í farvatninu til okkar í samningum. Þá vísa ég tíl grunnskólans, málefha fatlaðra, öldnmarmála og máleftta heilsu- gæslunnar svo eitth vað sé nefht. Hvað varðar þær tillögur sem lagðar Jtafa verið fram og varða Skagafjörðinn þá tel ég að sam- starf sveitarfélaganna sé þegar þaö mikið í gognum héraösncfhd- ina að í raun sé ekki verið að stíga svo stórt skref til sameiningar- innar, það eru þegar svo margir málaflokkar sem er nú þegar unnið i sameiginlega, Sumir tala um að þeir ætli ekki að sameinast sveitaiíélagi sem sé ; mjög skuldsett eins og t.d. er á Sauðárkróki. Því er auðvitaö hægt að svara þannig að su skuld- setning er fyrst og fremst tilkom- in vegna eflingar atvinnulífsins og það eru miklu fleiri en íbúar Sauðárkróks sem njóta þeirrar uppbyggingar. Fjölmargt fólk í nágrenni Sauðárkróks nýtur góðs af þeim flármunum sem hafa farið beint í atvinnumálin." fyrsta er eitt J lagi atriði sem þarf að skoða mjög vel. Ef dreifbýli á að sameinast Sveinsstöðum hljóta monn . aö verða að Ma9nus velta fýrirsér u. , . á hvern hátt Hunavatnssyslu' sé hægt að tryggja íbúum dreif- býlisins sambærilega þjónustu og íbúum þéttbýliskjamanna. Ég er ekki búinn að sjá í framkvæmd að íbúar dreifbýlisins fái vatnið heim að dyrum, götumar mokað- ar og annaö þess háttar. Hins vegar ef menn fara út í sameiningu, sera ég vll ekki úti- loka með öllu, þá verður að vera hægt aðfæra verkefiú frá ríki til fólkinu. Það sem mörgum sýnist hins vegar vera að gerast cr að ekki sé skilyrt hvaða verkefni veröi þama færð. Ef óg lit nær okkur þá gerir til- lagan ráö fyrir að Húnavatnssýsl- an verði tvö sveitarfélög. Mér biýtur að vera spurn hvers vegna ekki a aö gera báðar Húnavatns- sýslumar aö einu sveitarfélagi eins og gera á allan Skagafiörð að einu sveitarfélagi fyrst sam- eina á á annaö borð. Þá væru menn komnir með skóla sem Iiægt væri að samnýta og margt fleira færi betur. Ég hlýt að spyrja hvers vegna tillagan komi svona fram og set mörg spumingar- k-DV, Akureyri.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.