Dagblaðið Vísir - DV - 22.11.1994, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 22.11.1994, Blaðsíða 15
ÞRIÐJUDAGUR 22. NÓVEMBER 1994 15 Viðbúnaður við i mengunaróhöppum Hinn 19. október síðastliðinn skrifaði Kristín Halldórsdóttir nokkra ádrepu í blaðið varðandi viðbrögð við óhappinu þegar kúb- anska flutningaskipið Carvik tók niðri við Valhúsabauju undan Álftanesi. Af greininni má ráða að mikilvægt sé að upplýsa almenning með hvaða hætti brugðist er við mengunaróhöppum hér á landi. Þessi grundvallaratriði verða að Uggja ljós fyrir áður en hægt er að svara gagnrýni Kristínar nánar og verður það gert síðar. Viðbrögð við mengunar- óhöppum Samkvæmt gildandi lögum eiga hafnaryfirvöld að bregðast við mengunaróhöppum sem verða inn- an hafnarsvæða en Siglingamála- stofnun, í samráði við Landhelgis- gæslu og Hafnamálastofnun, utan Kjallaiinn Mengunarvarnabúnaður á íslandi Davíð Egilson deildarstjóri Mengunardeildar Siglingamálastofnunar „Samkvæmt gildandi lögum eiga hafn- aryfírvöld að bregðast við mengunar- óhöppum sem verða innan hafnar- svæða en Siglingamálastofnun, í sam- ráði við Landhelgisgæslu og Hafha- málastofnun, utan hafnarsvæða." jsafjörour)) Hólm^vík Siglulöröur SVÆÐI3', -y 'í ÞórshöfiVV: Sy>£ÐI4 % " .,, , Sauöárkrókur ¦ \ -UáflðlbV- \ \ .. Akureyrt Ólafsvfk. ~~~~^ \ / Seyðísfjörour / j *y;.j \ ReyöarfjörðurB./ ,i hafnarsvæða. Meginhugmyndin að baki þessari skiptingu er að ábyrgðin á viðbrögðum sé eins nærri vetfvangi og nokkur kostur er. Það ber að hafa í huga að fyrstu viðbrögð skipta yfirleitt mestu máli við að hefta útbreiðslu olíumeng- unar í sjó og minnka áhrif af völd- um mengunar. Hafi hafnirnar til þess búnað og þekkingu er því virk- asta leiðin til árangurs að þær sjálf- ar bregðist við minni háttar óhöpp- um. Það hefur alloft verið nefnt að þegar fleiri en einn aðili bera ábyrgð á ákvörðunum bjóði það heim hættunni á ágreiningi um ábyrgðarskiptingu. Undirritaður getur að sumu leyti faUist á þá gagnrýni. Uppbygging búnaðar í höfnum Til skamms tíma var nánast eng- inn búnaður til í höfnum landsins nema á höfuðborgarsvæðinu. Aug- ljóst er að meðan búnaður var ein- göngu staðsettur þar hlaut að vera mikiU kostnaður samfara því að flytja hann langa vegalengd að mengunarstað. Þetta leiddi til þess að mun minna var reynt að bregð- Mengunarvarnabúnaður á íslandi. ast við olíumengun sjávar en æski- legt var. Fyrir tilstilU umhverfisráðuneyt- isins fengust fjárveitingar árin 1992 og 1993 til að koma upp mengunar- búnaði í helstu höfnum landsins og er því verki nú lokið. Sá kostur var valinn að koma meginbúnaði upp í stærstu höfn í hverjum lands- hluta og minni búnaði í hafnir þar sem rík ástæða væri til vegna legu eða umferðar. Þar sem búnaður er kominn í hvern landshluta hefur verið stofnað sérstakt svæðisráð meðal hafnanna sem hefur yfirum- sjón með rekstri búnaðarins (sjá mynd). Tilkoma þeirra dregur úr aug- ljósri hættu á óskýrri verkaskipt- ingu milli rikis og hafna. Svæðis- ráðin sjá um að búnaður í hverjum landshluta sé viðunandi og þau sjá einnig um að þjálfa mannafla heima fyrir. Miðað er við að þessi svæðisráð sjái um óhöpp sem verða í höfnum. Þegar stærri óhöpp verða sem fyrirséð er að hafnirnar ráða ekki við, og eins við óhöpp utan hafnarsvæða, koma sérfræðingar SigUngamálastofnunar til og stýra verkum. Kunnátta til að bregðast við í fyrstu er þar af leiðandi til staðar heima fyrir, og það sem skiptir ekki síður máU; þjálfun til að meta aðstæður er þar einnig fyrir hendi. Lokið er gerð viðbragðsáætlana fyrir Norðurland sem unnar hafa verið af Siglingmálastofnun og svæðisráði Norðurlands. Ætla má að þegar þeim verður lokiö sé við- búnaður til að mæta mengunar- óhöppum orðinn sæmilega viðun- andi í ljósi þeirrar áhættu sem staf- ar af sigtingu stórra skipa með hættulegan varning. Davíð Egilson Verð á matvörum Verkalýðshreyfingin vinnur að því þessar vikurnar að undirbúa kröfugerð sína fyrir næstu kjara- samninga. Morgunblaðið hefur eft- ir einum verkalýðsforingjanum, HrafnkatU A. Jónssyni, þann 6. nóvember sl. að nú sé komið að því að krefjast þess að verð á landbún- aðarafurðum lækki. Þess vegna beri að leyfa innflutning landbún- aðarvara og tryggja þannig hag neytenda á kostnað 3000-5000 fram- leiðenda - eða svo stendur í grein- inni. Ekki skal gert Utið úr þeim vanda sem verkalýðshreyfingin stendur frammi fyrir nú þegar semja skal um kaup og kjör fjölmargra lág- launastétta og vissulega hafa áður heyrst raddir sem vilja fóma bændum. Hins vegar er óvenjulegt að heyra slíkt frá manni sem ætti að þekkja vel til atvinnumála á landsbyggðinni. Verðlækkun Samdrátturinn sem orðinn er í landbúnaði hefur haft víðtækar af- leiðingar, ekki aðeins í sveitum, heldur einnig á þéttbýhsstöðunum hringinn í kringum landið og þar á enn eftir að þrengja að. Fyrir liggur að innflutningur landbúnaðarvara mun aukast á kerfisbundinn hátt þegar nýi Gatt- saniningurinn tekur gildi, líklega um mitt næsta ár. í þeim samningj KjáUaiinn Besti mælikvaröinn Að flestra dómi er framfærslu- vísitalan skásti kvarðinn ef mæla skal áhrif einstakra vöruflokka á afkomu heimilanna. Sé máUð skoð- að með þeim hætti kemur í ljós að matvörur hafa lækkað um helming á 30 ára bili og ef htið er á árin 1988-94 þá sést að fatnaður, skór, rafmagn, hiti, húsgögn, heimihs- búnaður, rekstur bifreiðar o.s.frv. bærileg tala hjá okkur er sam- kvæmt Hagstofu íslands 16,1%. Framtíðin Staða landbúnaðarins er óljós um þessar mundir. Sumar greinar standa sæmUega, aðrar nyög veikt. Ekkert Uggur fyrir um það hvort eða hvernig bændum tekst að standast aukna samkeppni. Þar ræður miklu hvort óeðUIegir við- Sigurður Þráinsson garðyrkjubóndi eru ákvæði um stiglækkandi toUa- ígUdi sem færa munu verðlag í átt til heimsmarkaðsverðs. Það er eðUlegt að lágtekjufólk og umbjóðendur þess beini sjónum sínum að matvælaverði, ekki síst þegar harðnar á dalnum. En sann- girni er þörf. Það ætti t.d. ekki að hafa farið fram hjá neinum hve hörð samkeppnin á kjötmarkaðn- um hefur verið undanfarin ár og sama gUdir vissulega um græn- meti, kartöflur og margar fleiri ís- lenskar afurðir. „Fyrir liggur að innflutningur land- búnaðarvara mun aukast á kerfisbund: inn hátt þegar nýi GATT-samningur- inn tekur gQdi, líklega um mitt næsta ár." vega stöðugt meira í framfærslunni miðað við matvörurnar. Raunar hafa sumar matvörur hækkað talsvert en landbúnaðar- vörurnar vega það upp og meira til. KQutur matvæla sem % í fram- færslu er svipaður ef vestræn lönd eru borin saman. Nokkur dæmi tekin frá Eurostat (tölfræðiupplýs- ingar frá Evrópusambandinu) sýna að í Belgíu vega matvörur 16,5% í framfærslunni, í Lúxemborg 18,4% og í Bandaríkjunum 15,1%. Sam- skiptahættir verða brotiúr niður í heimsversluninni, hvernig verð- jöfnunarheinuldir í Gatt verða nýttar og sitthvað endurskoðað í verðmyndun og viðskiptum með landbúnaðarvörur hér heima. Aðalatriðið er þó að íslendingar standi vörð um sínar undirstöðuat- vinnugreinar og nýti þá möguleika til framfara sem þar eru ótvírætt til staðar. í því felst framtíðin fyrir okkur öU. Sigurður Þráinsson Jukob Jakobsson, lor- stjórl Hal rannsökna- stotnunar. Meðog Æ — Æ JL* amoti Kvóti á úthafsrækjuveiðar Kvóti nauðsyn- legur „Óheft sókn myndi fljók lega leiða tíl þess að afli á togtíma minhkaði og veiðarnar yrðu þá óarð- hærar. Með því að stjórna veiðunum gerum við yeiðarnar arðbærar og höldun uppi góðum afla á togtíma. Kvótí á þessar véiðar er nauðsynlegur vegna þess að takmarkalaus sókn myndi enda með ósköpum.' Af* kastageta flotans er orðin svo mikU og tækmbúnaðurinn svo fullkominn að fyrr eða síðar myndi það leiða af sér hrun. Ef við værum með sama skipastól og var hér fyrir tuttugu árum þá þyrftí engar afiatakmarkanir á rækju. Þegar þessu nyju öflugu stóru skip, samanber nýja Guð- björgin, eru komin á þessar veið- ar þá þoUr enginn stofn það álag sem því fylgir. Varðandi það hvernig Norðmenn haga sér við þessar veiðar pá er ástæða til að benda á það að aðstæður í Bar- entshafinu eru að mörgu leyti óUkar því sem hér gerist. Þar eru meiri sveiflur í bæði þorski og öðrum dýrum sem Ufa á rækju. I okkar ráðgjóf tökum við tUUt til þess hver fæðuþörf þorsksins er, eigi síður eru rækjuveiöarnar verulegur hluti þess sem tekið er úr stofninum. Við verðum auðvit- að að gæta þess að nýta stofninn á þann hátt að bess verði gætt að rækjan verði eðUlegur hlutí í vistkerfinu, og þá m^t. hluti af fæðu þorsksins." Grundvallar- spurning „GrundvaU- arspurningin í þessu máU er sú hvort yfirleitt þarf að vera heUd- arkvóti á rækjuveiðar. í Noregi, þar. sem starfa flskifræðing- ar sem eru menntaðir á svipaðan hátt og okkar fiskifræðingar, er ekki tal- in þörf á neinum kvóta a þessar veiðar heldur er veiðum ein- göngu söórnað með skyndUokun- um ef seiðagengd er of mikU. Ástæðan er sú að veiðarnar eru: það Utffl hluö af heUdardánartðlu rækjustofnsins. Ekki hafa fengist viðhUtandi syör yið þyi hvers vegna íslendingar þurfa að haga sér öðruvísi við veiðarnar en Norðmenn. Það er eftirtektarvert að það skuUþurfa að pína stíórn- vðíd tfl þess að láta endurreikna stöðu þess fiskistofns sem hvaö mestan arð gefur af sér við vinnslu. Ef ekki hefði komið tíl þrýstíngur frá hagsmunaaðUum þá eru Utlar likur tíl þess að kvót- inn hefði verið áukinn og íslenskt þjóðarbú því tapað nokkrum mUJjörðumkróna. Skyldiástand- ið vera svipað varðandi aðra jRskistofna? Dapurlegasta stað- reyndin í þessu máU er sú að stjórnun veiða við ísland miðast ekki við þaö að hámarka afrakst- ur einstakra fiskistofna, heldur hitt að gæta eingöngu hagsmuna þeirra sem fengið hafa yfirráð yfir kvótanum. Hvað skyldu landsmenn sætta sig við það iengi?" Halldor Jónsson utgoro- arstjoii.