Þjóðviljinn - 26.02.1977, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 26.02.1977, Blaðsíða 4
SÍÐA — ÞJOÐVILJINN Laugardagur 26. febrúar 1977 Málgagn sósíalisma, verkalýðshreyfingar og þjóðfrelsis. Útgefandi: Ctgáfufélag Þjóöviljans. Framkvæmdastjóri: Eiour Bergmann Ritstjórar:Kjartan ólafsson Svavar Gestsson Fréttastjóri: Einar Karl Haraldsson. Umsjón meö sunnudagsblaoi: Arni Bergmann. ÚtbreiBslustjóri: Finnur Torfi Hjörleífsson. Auglýsingastjóri: tJlfar ÞormóBsson Ritstjórn, afgreiösla, auglýsingar: 'SIBumúla 6. Simi 81333 Prentun: Blaðaprent hf. Ný efnahags- stefna i í greinargerð Kjaramálaráðstefnu Alþýðusambands íslands um kjaramál kemur fram að samkvæmt útreikningum Þjóðhagsstofnunar rýrnaði kaupmáttur launa árið 1975 um 15-16% og enn um 34% á sl. ári. Frá gerð kjarasamninganna i lok febrúarmánaðar 1974, hefur kaupmáttur almennt rýrnað um 25-40% segir ennfrem- ur i greinargerð Kjaramálaráðstefnunn- ar. Af þessu er augljóst að kaupið verður að hækka; áframhaldandi láglaunastefna stjórnvalda getur stefnt i hættu atvinnu i landinu, valdið framleiðslusamdrætti vegna minnkandi eftirspurnar og jafnvel landflótta þegar i boði eru annars staðar mun hærri laun en hér. „Nú er umsamið kaup þess fólks, sem vinnur i fiskvinnslu, við iðjustörf, alla algenga verkamanna- vinnu og almenn afgreiðslustörf nimlega 70.000 kr. á mánuði miðað við 40 stunda vinnuviku", segir i greinargerð ASl og ennfremur: „ Allir hljóta að viðurkenna að slikt kaup er langt frá þvi að duga fjöl- skyldu til mannsæmandi lifs. það er stað- reynd að dagvinnukaup verkafólks hér á landi er um helmingi lægra en i nálægum löndum". í greinargerð sinni bendir ASl siðan á ákveðin atriði i stjórn efnahags- mála sem framkvæma verði þvi þau skapi svigrúm til kauphækkana. í greinargerð- inni er fyrst bent á að það sé „eðlilegt og sjálfsagt að atvinnureksturinn taki á sig talsverðar kauphækkanir vegna batnandi ytri skilyrða. Verð á helstu útflutnings- vörum eins og frosnum fiski, fiskimjöli og lýsi, hefur farið ört hækkandi". Bent er á „að Þjóðhagsstofnun spáir 13% hækkun útflutningsverðs sjávarafurða á árinu, miðað við meðalverð ársins 1976. Margt bendir til þess að hér sé um varfærna spá að ræða". Þá er i greinargerð ASl visað á opinberar ráðstafanir sem gætu bætt „stöðu atvinnuveganna" til að mæta kauphækkunum: Lækkun vaxta, sölu- skatts og tolla af aðfóngum, lækkun raf- orkuverðs, og launaskatts um 11/2% sem rennur i rikissjóð, auk þess sem atvinnu- reksturinn verði að beita hagræðingu og aðhaldi i rekstri, en stjórnun og hágræð- ingu er mjög ábótavant i islenskum fyrir- tækjum. „Til þess að breytt efnahagsstefna nái tilgangi sinum, þarf að tryggja að eftirspurn almennings beinist að innlendri framleiðslu. Auk aðgerða sem miða að bættri samkeppnisaðstöðu, er þvi sjálfsagt að treysta gjaldeyrisstöðu okkar og hindra umframinnflutning, að um eins árs skeið verði settar sérstakar hömlur á innflutning vörutegunda, sem annað tveggja teljast ekki brýnt nauðsyn- legar, eða sannanlega má framleiða inn- anlands á hagstæðara eða jafnhagstæðu verði og þvi sem er á innlendum varn- ingi". Þannig krefst kjaramálaráðstefna ASí i rauninni nýrrar efnahagsstefnu. Ráðstefnan leggur áherslu á að full at- vinna verði tryggð. Minnt er á að taka verði öll fjárfestingarmál hér á landi til endurskoðunar: fjárfestingin sé viða bein- linis röng. Kjaramálaráðstefnan bendir og á leiðir til þess að draga úr skatt- heimtu, sérstaklega er bent á'þá liðlega 7 miljarða sem rikissjóði áskotnast auka- lega á þessu ári með skattheimtu sölu- skattstiga sem áður runnu til viðlaga- sjóðs, með sjúkragjaldinu og með þvi að leggja vörugjald á almennar vörur. Þá er mirtnt á að tekjutapi rikissjóðs sem af þessu leiði megi mæta með bættu skatta- eftirliti og með þvi að tryggja að atvinnu- rekendur taki eðlilegan þátt i skattgreiðsl- um. Þá gerði kjaramálaráðstefnan álykt- anir um félagslega þætti sem megi meta á móts við kauphækkanir; þar er minnt á elli- og örorkulifeyri, á liferyisréttindi al- mennt, á husnæðismál, á vinnuvernd og á dagvistunaraðstöðu. Þar með hefur kjaramálaráðstefna ASÍ sett á dagskrá viðamiklar pólitiskar kröf- ur sem nú verður rætt um við stjórnvöld. Afstaða stjórnvalda til þessarar pólitisku kröfugerðar ræður úrslitum um fram- haldið. Krafa ASÍ er i rauninni um nýja efnahagsstefnu sem vikur frá öráðsiunni með fjármagn i brask og milliliði, en tekur i staðinn upp efnahagsstefnu sem hefur velferð launamanna, þeirra sem auðinn skapa;að leiðarljósi. —s Kennarar eiga vísa himnaríkisvist og sœlu 1 lipurlega ritaöri forystugrein 1 nýútkomnu hefti af tfmaritinu Heimili og skólier fjallao um viB- tekin viöhorf til kennarastéttar- innar og kjara hennar. Þar segir: „Fyrir nokkrum árum las ég bók eftir Neill, stofnanda Summerhill-skólans enska. f upp- hafi bókarinnar segist hann oft hafa spurt nemendur slna eftir- farandi spurninga: „Hvaö ætlar þú aö vera, þegar þú ert oröinn stór"? Og aBeins i eitt skipti hefir nemandi svaraö þvl til, aB hann ætli sér aö veröa kennari. En svo bætir Neill viB og heldur dapur- lega. Skömmu siðar varö þessi nemandi ao yfirgefa skólann vegna sálrænna truflana. Bókin er reyndar skrifuB I striösbyrjun 1939 og heitir á frummálinu „Problem-teacher". Meö þessum aöfararoröum gefur Neill þaö strax f skyn að starf kennarans hafi verið og sé litils metið og þvf sé oft að finna i hópi þeirra einstaklinga sem séu á rangri hillu I lifinu. Annar þekktur skólamaður gaf þá skýringu á lágum launum kennarans bornum saman viB laun verslunarstjórans: „Kenn- arinn á sér vlsa himnaríkisvist og sælu að loknu ævistarfi, en það er allsendis óvist meB hinn." Hér kemur fram hiB algenga viðhorf aö kennarinn sé hrekklaus og grandvar maBur, sem leitist vi6 að verða öörum til góðs og láti gott eitt af sér leiða. Já, þannig hefir löngum verið litið á starf kennarans. En þótt guðsblessunin sé vissu- lega góð, er ekki vist að til lengd- ar veröi lifaö á henni eihni, a.m.k. reyndist hUn Magnúsi sálarháska heldur erfið." Annars er það aðalefni rit- nefndarspjallsins að benda á að vegið sé að kennarastéttinni með þvl að meta kennaramenntun misjafnt til launa ef tir þvl hvenær kennarapróf er tekið. Og spurt er: Hvenær hefur slfkt þekkst um embættispróf annarra starfs- stétta þjóðfélagsins? 99 r Eg skamma munkinn.." Það er gömul og ný list I pólitlk að tala I llkingum, gefa ýmislegt til kynna með því aö þykjast skjóta á allt aðra fugla en þá sem vopnum er I reynd beint að. Kin- verjar eru frægir fyrir þessa list. Þeir eiga sér gamlan málshátt sem hljómar á þessa leið „Ég skamma munkinn en meina sköllótta manninn". Þessari hefð fylgja þeir fram á þennan dag, til dæmis notuðu þeir óspart skammir um Konfúsíus, sem hef- ur verið dauður I árþúsundir, til þess aB skjóta á forystumenn i samtimanum. SvarthöfBi stundar þessa kin- versku list I pistli slnum I Vísi á fimmtudag. Hann þykist þar hafa i skotmáli Olof Lagercrantz, skáld og ritstjóra sænska dag- blaðsins Dagens Nyheter, en ný- lega er út komin bók, sem lýsir andrúmslofti á ritstjórnarskrif- stofum I hans tiB og heldur maBur um penna, sem er Htt vinveittur Olafi. SvarthöfBi tlundar allræki- lega syndir Olofs, sem hann kall- ar „metnaBarsjúka primadonnu" og „barnalegan I meira lagi". Þar segir m.a. Hin metnaðarsjúka prímadonna tilenikir riUtjórsr hafa sjald- an orWö bbkaref ni, þbtt þess téu mýmörg drml erlendU, ab um þennm sérstaða kynstofn seu skrtfaðar bsskur. A5 vlsu hefur veriö áiitlö. ab þelr Jóhannes Helgl, rtthbfuadur, og Ingimar Erlendur Slgurbsson, skdld. hatt skrtfað bakunar. Svttrt messa og Borgarllf, að fciabverju leyti með hlibsjdn af rlutjorum Morgunblabsins. Um eltU rltatjóra landsins I starfi, Þdrarlan Þdrarlnsson, hefur hlus vegar ekkert verlb rlUð, svo vitab ué, og er það skaúi úm ' Jafn Agsrtan mann, sem auk bess hefur llfað af margar breytlngar I flokkl slnum og pé verlft pdUtlskur riutjdrl. Þctta fátakl I skrtfum um okkar helstu rlutjdra rlfjast upp, þeg* ar fréttlr berast um þáö frá Svlþjdb. ab þar se komtn út bok byggð á dagbdkum cins af rtt- stjdrum erlendra frdtta á *>ag- en« Nyhetcr I Stokkhdlml. Hbfundurlnn, Ulf Hraadcll. hét »ö frr* dagbók stiu árlb 1M0, þegar Olof Lagercrtanti og Sven-Ertk Larsson tdku vlb m* stjdrnlnnl af Herbert Ting«t»D. Hafðl Brandell þann hátt á að fara I dagbdk sina * bverju kvbldlþað.semgersthafði yflr daglnn I rfu;júrnarbyggingunnl Klara, en þd elnkum atvlk og orðrssður á fundum einsUkrar riUtJdrnardellda og I lelðara- detldinnl. Braudell skýrði engum frá þvf að hann, héidi dagbdk, og þvl kom þab nokkub á dvart, þegar hann gaf bdkina dt á forlagl Trcvi þano hlnta sem nssr yflr árln lMo-62. Innri fbardtu á riUtjdrnum nlnna stdru Stokkhdlmsblaða'1 er ýmsum kunn af lykiirdmunum, sem nokkrir sUrfsmenn þess- ara bUba hafa skrtfað. Þá hafa sumir abalrttstjdranna rltað mlnnUgar sinj.. OII þessl skrlf dbugnanlega mynd af Olaf Lagcrcrants, aðalrltstjdra. 1 þessum mlnnisndtum blrtist bann sem metnabarsjúk prlma- donna og barnalegur I mcira lagl. Hann barbtst fyrir þvl ab sUnda hbfði ofar en meðrlt- stjórarnir og blandaðl ser I flcst mdl. segir I norskri umsögn um bdklna, Hann lét hvergi nssgja að skrlfa um "menningarmál, sem ittt að vera sérsvtð hans. Hann vtldi bafa áhrtf á bseðt Innanrfkis-. og uUnrlkUstcIa- . wtf* Olof Lagercrants eru þd annars eblU en dagbdk Brandetls, sem veitlr upplýs* Ingar um daglegt streb rlutjdr- anna, og bln sterku áhrlf Bonnlers-fjölskyldunnar, elg- enda Dagens Nybeter. Dagbdkarblððln gefa heldur VU Brandell una, og sýndl á þelm vettvangl bcbl fáfrcbi og skort d umburð- arlyndi. Viðborf Lagercrants ttl Sovétrtkjanna var nsssta barna- legt og stefnu Bandarfkjanna skildi hsnn alls ekkl, segir bfn norska helmild. Og vlnstri sUfna hans hvab snerti Innan- rlkispóllttklna þrieddi hin tor- kennilegustu bngstrssti. Kemur fram af dagbdklnni, að Olof Lagercrants hafi ráölð mestu um þab, ab Dagens Nybeter varb undirlagt vinstrivillu, enda var lengf vel erfitt að flnna Já- kvæöa umgerningu um Banda- rlkin eða Vesturlönd A slðum blaðsins á sama tlma og dstandinu I kommúnÍsUlöndun- um var sstlð lýst af barnslegrl hrlfningu. BesU dæmio um þetU voru hlnar abdáunarfullu greinar Lagercrantz um Mao og Klna. Hann reyndi ab lfkjast byltlng- arliblnu þar eystra meb þv( að klssbast Mao-fbtum ú meðan, hann dvaldl I landlnu, viö nokkurn aðhlátur gestgjafanna. Þessl lýsing á Lagercrantz gefur til kynna hvernlg gallar valdamiklls blabstjóra koma fram I málgagnt hans og rába tðluverbu um skoðanamyndun samtlmans. Jafnframt kemur lysfngfn á Lagercrántx vcl h'elm ytð þá barnalegu frekju, sem Svlar hafa vtljab betta nsestu granna slna, og rttl elnnlg ab skyra þa ráðstðfun að velu \\: .-ir m bdkmenntaverðlaun Norðurfandaráðs fyrlr rit um Dante. Hln metnaðarsjúka prlmadocna gat ekkf án sllkrar viðurkenclngar verið. Svarthöfði. Metnaðar- sjúk prímadonna „Hann barBist fyrir þvi aB standa höfBi ofar en meBritstjór- arnir og blandaBi sér I flest mál. Hann lét sér hvergi nægja aB skrifa um menningarmál, sem átti aB vera sérsviB hans. Hann vildi hafa áhrif á bæBi innanrikis- og utanrfkisstefnuna og sýndi á þeim vettvangi bæBi fáfræöi og skort á umburBarlyndi". Auk þessa vlkur SvarthöfBi I upptaln- ingu sinni aB barnslegri aBdáun Lagercrantz á Maó formanni og Kina. SÍBan segir SvarthöfBi: „Þessi lýsing á Lagercrantz gefur til kynna hvernig gallar valdamikils blaBstjóra koma fram i málgagni hans og ráöa töluverBu um skoBanamyndun samtimans." Þessi setning visar mjög ótvl- rætt til þess hvaB SvarthöfBi er I raun aB fara. Vitanlega lætur hann sér I léttu rúmi liggja rit- stjóraferill erlends skálds sem nú er hættur blaBamennsku. Hann skýtur á annan skáldritstjóra nær okkur I tíma og rúmi, og velur á- virBingar hins sænska yfirvarps einkum meB þaB fyrir augum, aB menn heimfæri þær sem rækileg- ast upp á „metnaBarsjúka prlma- donnu" I MorgunblaBshöllinni. —áb

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.