Þjóðviljinn - 11.10.1980, Blaðsíða 15

Helgin 11.—12. október 1980 ÞJÓÐVILJINN — SIDA 15
Ræða
Vigdísar
Finnboga-
dóttur,
forseta
íslands,
við
þing-
setningu
í gœr
Lýðræöiö er trygging
okkar fyrir sjálfstæði
Viö upphaf hundraöasta og
þriöja löggjafarþings lslendinga
ervetur aö ganga i garö og landiö
aö unna sér stundarhvildar meö
gæöisingeymd i jöröu. Samtimis
takast hugir okkar á loft til anda-
giftar samkvæmt þvi óskráöa
Islenska lögmáli aö vetur skal
umfram sumar nota til andlegra
iþrótta. Fyrrum beittu menn
vetrarorku eftir sumarbliöu til aö
sigrast á örbirgö. Þaö striö var
unniö á þann veg, aö ekki veröur
betur lýst en meö þvi aö visa til
lifskjara á tslandi nú, þegar langt
er liöiö á tuttugustu öld.
En hverri vegsemd fylgir
vandi. Forfeörum okkar heföi
vafalaust fundist þaö efni i öfug-
mælavisu aö nokkurt torveldi
gæti fylgt velmegun og lifs-
gæöum. Hvaöa skáldheföi grunaö
aö álika þjóöfélagsleg vandræöi
ogviöeigum viö aö etja gæti fylgt
þvi aö eiga riflega til hni'fs og
skeiöar?
Á þessu ári hef ég kynnst fleiri
Islendingum um allt land en
almennt gerist i lifi einstaklings.
Viö þau kynni varö ég djúpt
snortin af dugnaöi þessarar
þjóöar, vinnusemi, mannlegri'
hlýju og þeirri einlægu ósk hvers
og eins aö leysa megi vanda okk-
ar til farsældar fyrir heildina og
ekki hvaö sist fyrir þá kynslóö
sem koma skal.
Viö tslendingar erum svo skapi
famir aö hver og einn vill fá aö
kveöa sina visu, hafa sina skoöun
ogkoma henni dyggilega til skila,
enda væri lifiö hljómlitiö væri
þjóöarkórinn ekki margradd-
aöur. En sameinuö hljótum viö aö
standaandspænis sameiginlegum
vanda okkar, innbyröis og gagn-
vart umheiminum, sem gerir
okkur þann grikk aö vera marg-
raddaöur líka. Um leiö og viö fá-
umst viö eigin vanda I veröld,
sem fer siminnkandi vegna auk-
innar þekkingar og samskipta,
veröum viö aö taka tiliit til
vaxandi vandamála umheimsins,
og þaö kann á stundum aö ganga
nær smáþjóö á jaöri heimskringl-
unnar en stórþjóöum, sem eru
nær þungamiöju viöburöanna.
Oröugleikar þeirra auka okkar
öröugleika I hringrás
viöskiptanna, og óeining annarra
þjóöa i millum getur gert þjóö,
sem ekki á i útistööum viö neina
aöra þjóö, erfitt fyrir. Metnaöur
okkar veröur aö vera sá aö hefja
okkur yfir sameiginlegan vanda
alls mannkyns meö þvi aö sýna
eigin styrkleika og samstööu. Þaö
væri sómi okkar aö sýna þaö for-
dæmi aö fara meö friöi i þessu
landi, einhuga, samhent og sátt
hvert viö annaö.
Bölsýni hefur löngum veriö
áleitnari en bjartsýni. Siöustu
timar eru jafnan verstu timar.
Hvernig má þaö vera aö vont geti
svo lengi versnaö? Skyldum viö
eiga viö okkur sjálf aö sakast?
Viösem búum aö þeirri gjöf, sem
lýöræðiö er?
Okkur hættir til aö vanmeta
lýöræöiö. Þaö er vandmeöfariö og
flókiö i framkvæmd, einatt
seinvirkt, en éghygg aö viö séum
öll sammála um aö okkur beri
skilyröislaust aö standa vörö um
þaö, innbyröis og gagnvart öörum
þjóöum. Lýöræöiö er trygging
okkar fyrir sjálfstæöi.
Lýbræöi er mikiö og vandmeö-
farið verömæti. 1 varöveislu þess
reynir á þroska, skilning og til-
litssemi okkar, i garö hvers ann-
ars, en ekki siöur gagnvart
þjóöarheildinni i nútiö og framtiö,
þvi sem viö eigum saman, þvi
sem gerir okkur aö þjóö.
Þaö er ósk min okkur til handa,
þjóöarinnar i heild og ykkar,
lýðræöiskjörinna þingmanna,
sem hafiö tekiö á ykkur þá ábyrgö
aö handleika fjöregg þessarar
þjóöar um sinn, aöþiö megiöbera
gæfu til aö standa sem fastast
saman.og láta þaö sem sameinr.r
sitja i fyrirrúmi fremur en
ágreirúngsefr.i, og setja
bjóöarheill nu oc um alla framtfö
ofar stundarhagsmunum og
flokkadráttum.
Þá þarf ekki aö ugga uro ísland.
Eg biö þingheim og aöra
viöstadda aö risa úr sætum og
minnast ættjaröarinnar.
PÉTUR HRAUNFJÖRÐ:
Rauðbrystingur
Sól var milli nóns og miö-
aftans þegar hann birtist og
komiö fast aö hábakkaflæöi.
Stafalogniö andaöi uppúr fjöru-
borðinu en sólstafir tindruöu
yfir Henglinum einsog til-
ætlunarsemi i málverki eftir
Steingrim Eyfjörö. Honum var
eitthvaö mikiö i muna og tónaöi
huglægan söng án afláts. Ég tók
aö rifja upp fuglsmálið er ég
þóttist læra við róöra mina i
veiöivötnum og tuggöi Ljóns-
lappann. Tist hans eður kvak
var þó svo lágvært og hraöfara
aö litt greindist nema sibylja
tónanna. Ég nam þvi fátt eitt og
varö aö sætta mig viö látbragös-
listina eina saman.
Atferli þessa örsmáa rindils
sýndi svo ekki varö um villst
ótvirætt óttaleysi fyglings f nær.
veru risaeölu sem ég vissulega
var i samanburöi viö hann.
1 fyrstu varö hann svo gott
sem fyrir fótum mlnum einmitt
I flæöarmálinu. Hann tritlaöi
þar um háleggjaöur og sprækur,
óö Uthafsölduna sem heiögulir
fætur hans voru langir til, en
brá sér á sund ef nauösyn
kraföi, og aldan féll undir hvita
bringuna og hóf hann til lofts.
Æti hans smálegt sem mér var
nær ósýnilegt, en hann goggaöi
sifellt eftir virtist vera á þvi bili
i fjöruboröinu sem hann gat
tifaö um án þess aö taka til
sunds.
Ég hægöi nú ferö mina sem
mest ég mátti en beindi eyrum
likt og söngmúsin gerir i átt til
söngvarans bllömálga, sem
mér fannst vera forkostulega
biræfinn.
Honum var vel ljóst um nær-
veru mina og hraöaði áti sinu
kvikur og leiftur snöggur aö
gogga upp svifiö er flaut meö
aöfallsstraumunum uppá
volgan sandinn.
Honum vannst vel, enda var
hann ekki svifaseinn heldur si-
kvikur og sprettharöur meö
! orkurikar eölishvatir sem
i kröföust fæöuöflunar hiklaust
t og án tafar. Gat hann virkilega
! átt erindi viö mig eða var ég aö-
eins þrándur i götu hans?
Sú undarlega árátta lét mig
þó ekki i friöi, heldur flæktist
I um sálarfyglsni min þvers og
j langs, aö meiriháttar boöskapur
; flögraöi um loftiö og þaö eitt
i skipti máli aö vera meö opinn
I hug og færleik, at i fellingum
heiiabörksins. Hinsvegar gæti
smávaxinn rauöbrysting varla
grunaö um tap mitt og tjón eöa
komitjþvi til skila svo gagn væri
aö. Þvi þegar lifslystin dvin og
óskhyggja hugsjóna verður
hjóm og aska, timaskekkja sem
hverfur undir sól aö sjá, en
vandræöaleg glamuryröi taka
viö háflæöi áranna þá veröur
leit.
Smáfygliö mjakaöi sér fram
meö flæöunni sisvangl iárvekni
sinni aö fóta sig og tina þær fáu
fuglslengdir sem halli fjörunnar
leyföi áöuren Unnur bylti sér
bliölega undir hvita bringuna og
sundiö tók viö.
Hvaöan kom þessi litli kump-
ánlegi fugl meö rauösprengdar
fuglsfjaörir og af hverju endi-
lega hingaö?
Var honum fæöuúrvaliö auö-
veldara hér i Seltjörn þar sem
sjórinn skolaöist yfir mörg
þúsund ára gamla mófláka er
eitt sinn voru birkihrislur i
lægöardragi þurrlendis? Þessi
lika feikna goggur, tveirþriöju
af lengd fuglsins og auövitaö
kolsvartur til aögreiningar i
grámósku efnaskiptanna. Var
þessi gulfætti háleggur ef til vill
vaöfugl og sælkeri, sem valdi
þaö gómsæta og bragöbesta úr
lifriki fjörunnar. Þessar eld-
j rauðu varir og munnvik, lýstu
I þær ef til vill munaöarfýsn, eða
j var litróf þetta aðeins skraut og
’ hjálpartæki i miskunnarlausri
I baráttu um bita i sinn gogg?
I Litauðgi þessa litla en eitilharöa
I sendiboöa var aldeilis undra-
i verö þar sem hann hnykkti á
j hrafnsvörtu höföinu meö dimm-
j bláum augum.
j Litir eru magnþrungið
; boðunartæki, ekkert siöur en
j töluð orö. Ég fór að velta fyrir
1 mér litverpu andliti yfirboöara
I mins. Venjulega var þaö grá-
í skitulega inniverulegtog saman
; saumaö, en varð snögglega sót-
rautt og þrútiö er hann sá mig
halda úti sólskinið og neita yfir-
vinnu. Þar fyrir var hér óli.ku
saman að jafna því karlfugl sá
var aö mestu einlitur og gat þar
að auki tjáö sig með hroða-
skömmum og stórlega grófyrtu
tali, sem ekki varö misskiliö eöa
þurfti litaskyn ti) aö finna útúr.
Grágræna slikjan á baki
fuglsins gæti sem hægast verið
sá gráglettni ieikur náttúru aö
sýna eitt en sanna annaö. Sem
hér virtist raunar augljóst aö
fjörufuglinn leggjalangi var
með einstaklega eðlilegan felu-
lit á baki til aö dyljast i grænu
grasi eða lyngbrekku.
Jafnframt sem ábending eöa
samúðarfull staðfesting þess að
ofanfrá væri vágesta von og
hættu að vænta. Þvi niöurávið
mundi snjóhvit bringa hans ætiö
visa meöan. hann gæti valdiö
vængjum og barist um bita.
Það var ekki stæröinni fyrir
aö fara á þessu snarborulega
og litrika náttúruundri, sem var
litiö meiri en hnefi barns á
skólaskyldualdri, ólæsu á
kynjaveröld bókstafanna.
Hugsanlega var fuglinum þaö
vel ljóst, þar sem hann óö
bleytuna örskammt undan, aö
stæröin skipti ekki öllu máli.
Jafnframt að skilningsleysi mitt
á tvimælalausum forgangi
frumþarfa og lifsnauösynlegum
efnaskiptum var algjört og
mannlegt.
VIÐTALSTÍMAR
þingmanna og borgarfulltrúa
Laugardaginn 11. okt. kl. 10—12 verða til
viðtais að Grettisgötu 3 Sigurður G. Tómasson
og Svavar Gestsson.
Borgarbúar eru hvattir til að nota sér þessa
viðtalstíma.

Blaðberabíó
1 dag verður sýnd i Hafnarbiói
myndin Hljómabær, gamanmynd með
islenskum texta og auðvitað i litum. Mæt-
um öli i Hafnarbió i aag kl. 1!
Þjóðviljinn S. 81333.