Dagblaðið Vísir - DV - 03.07.1999, Page 14

Dagblaðið Vísir - DV - 03.07.1999, Page 14
14 LAUGARDAGUR 3. JÚLÍ 1999 UV I Frjálst, óháð dagblað Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF. Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: EYJÓLFUR SVEINSSON Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ÓLI BJÖRN KÁRASON Aðstoðarritstjóri: JÓNAS HARALDSSON Auglýsingastjóri: PÁLL ÞORSTEINSSON Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLT111, 105 RVÍK, SIMI: 550 5000 FAX: Auglýsingar: 550 5727 - RITSTJÓRN: 550 5020 - Aðrar deildir: 550 5999 GRÆN númer: Auglýsingar: 800 5550. Áskrift: 800 5777 Stafræn útgáfa: Heimasíöa: http://www.skyrr.is/dv/ Vísir, netútgáfa Frjálsrar fjölmiölunar: http://www.visir.is Ritstjórn: dvritst@>ff.is - Auglýsingar: auglysingar@ff.is. - Dreifing: dvdreif@ff.is AKUREYRI: Strandgata 25, sími: 462 5013, blaðam.: 462 6613, fax: 461 1605 Setning og umbrot: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF. Filmu- og plötugerð: ÍSAFOLDARPRENTSMIÐJA HF. - Prentun: ÁRVAKUR HF. Áskriftarverð á mánuði 1900 kr. m. vsk. Lausasöluverð 170 kr. m. vsk., Helgarblað 230 kr. m. vsk. DV áskilur sér rétt til að birta aðsent efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. Herforingjar ganga lausir Flug rússneskra sprengjuflugvéla umhverfls ísland löngu eftir lok kalda stríðsins vekur grunsemdir um, að yfirvöld í Rússlandi hafi ekki stjóm á herforingjum sín- um. Flugið stríðir gegn anda núverandi samstarfs vest- urveldanna og Rússlands í öryggismálum Evrópu. Flugið minnir á hraðferð nokkur hundruð rússneska hermanna frá Bosníu um Serbíu til flugvallarins í Prist- ina í Kosovo. Ferðalagið kom utanríkisráðherra Rúss- lands og öðrum samningamönnum Rússa jafnmikið á óvart og það kom ráðamönnum vesturveldanna. Síðar hefur komið í ljós, að rússneskir herforingjar ætluðu að nota flugvöllinn til að taka á móti fjölmennu herliði rússnesku. Ráðagerðin hrundi, af því að fyrrver- andi fylgiríki Sovétríkjanna sálugu neituðu flugher Rússa um leyfi til að nota lofthelgi sína. Þessi krókur á móti bragði lokaði rússnesku hermenn- ina frá Bosníu inni í greni þeirra á flugvellinum. Þeir fengu hvorki liðsauka né birgðir úr lofti og urðu loks að leita á náðir Breta um vistir. Á meðan hafa hermenn vesturveldanna komið sér fyrir um alla Kosovo. Víðar um heim valda athafnasamir herforingjar stjórnvöldum sínum vandræðum. Alvarlegasta dæmið um það er innrás nokkur hundruð hermanna frá Pakist- an inn á yfirráðasvæði Indlands í Kasmír-fjöllum, sem auðveldlega gæti leitt til kjarnorkustríðs. Á Vesturlöndum er ekki tekið mark á fullyrðingum Pakistana um, að þetta séu sjálfstæðir skæruliðar. Raun- ar er talið, að herforingjar í Pakistan hafi verið að skipu- leggja aðgerðina á sama tíma og leiðtogar Indlands og Pakistans hittust í vetur til að efla frið landanna. Sem betur fer hafa indverskir ráðamenn tekið af æs- ingslausri festu á málinu, svo að vandinn hefur ekki stig- magnazt. En Pakistan hefur orðið sér til minnkunar á al- þjóðlegum vettvangi og mun hér eftir eiga erfitt með að ljúga út efnahagsstuðning frá vesturveldunum. Indónesía er þriðja dæmið um, að óeirnir herforingjar gangi lausir. Stjómvöld landsins ákváðu að leyfa íbúum Austur-Tímor að greiða atkvæði um aðild að Indónesíu eða sjálfstæði. Herinn í Indónesíu hefur leynt og ljóst reynt að grafa undan þessari ákvörðun stjórnvalda. Herinn hefur vopnað glæpasveitir landnema og horfir aðgerðalaus á, þegar þær vaða um með brennum og morðum. Hann hefst ekki einu sinni að, þegar ráðist er á samþykktar eftirlitsstöðvar Sameinuðu þjóðanna og einn fulltrúi þeirra meira að segja drepinn. Herinn í Indónesíu er að reyna að hindra samstarf stjórnvalda landsins við Sameinuðu þjóðirnar um Tímor. Herinn í Pakistan er að reyna að hindra landamærasam- starf við Indland. Herinn í Rússlandi er að reyna að hindra samstarf við vesturveldin í öryggismálum. í öllum þremur ríkjunum eru stjórnvöld veikburða, einkum vegna spillingar og efnahagserfiðleika. Herfor- ingjar nota sér vesaldóm borgaralegra stjómvalda og fara sínu fram án samráðs við þau og í trássi við tilraunir þeirra til að efla frið við umheiminn. Svo aum geta stjórnvöld orðið, að Jeltsín forseti þykist eftir á hafa vitað um kappakstursmálið og verðlaunar herforingjann með auknum titlum. Ef hann hefði beðið í nokkra daga, hefði hann komizt að raun um, að ævin- týramennska hersins færi út um þúfur. Það rýrir öryggi jafnvel hér langt norður í höfum, að herforingjar gangi í auknum mæli lausir og tefli tapskák- ir sínar þvert á skákir borgaralegra stjórnvalda. Jónas Kristjánsson NÁÍO og Makedónía Þótt Atlantshafsbandalagið hafi réttlætt hernaðarí- hlutun sína í Kosovo með mannúðarrökum lágu einnig pólitískir hagsmunir að baki. Talið var að átökin í Kosovo gætu breiðst út á Balkanskaga ef ekki yrði gripið inn í. NATO hefur lagt mikla áherslu á að albanskir flóttamenn frá Kosovo hraði heimför sinni frá Makedóníu af ótta við að dvöl þeirra grafi undan pólitískum stöðugleika þar. Áður en NATO hóf loftárásir á Júgóslavíu voru margir þeirrar skoðunar að næsta Balkanstríð yrði háð i Makedóníu vegna þjóðernisdeilna. Slavar eru þar í meirihluta en albanski minnihlutinn, um 30% íbúanna, hefur látið æ meira að sér kveða með kröfum um aukin stjórnmála- , efnahags- og menningarréttindi. Slavar óttast að þeir verði eftir nokkra áratugi komnir i minni- hluta vegna hærri fæðingartíðni meðal Albana. Albanski minni- hlutinn hefur fengið að reka eigið menntakerfi og fjölmiðla en þeir hafa lítil pólitísk áhrif i Makedón- íu. Albanar hundsuðu þjóðarat- kvæðagreiðslu sem leiddi til sjálf- stæðis Makedóníu árið 1991 vegna ______________ þess að þeir töldu sig ekki eiga samleið með slavneska meirihlutanum. í upphafi lögðu þeir áherslu á fullan aðskilnað, lýstu meira að segja yfir stofnun sjálfstæðs ríkis Makdedóníu-Al- bana. Þeir féllu reyndar frá þeirri kröfu en vilja fá aukinn aðgang að valdastöðum í þjóðfélaginu og ein- hvers konar sjálfsstjórn. Áhrif Kosovo-stríðsins Kosovo-stríðið og endalok þess hafa magnað þessa þjóðemisólgu. Hér kemur tvennt til: í fyrsta lagi urðu þjóðemishreinsanir Serba í Kosovo til þess að næst- um 300.000 Kosovo-Albanar flúðu til Makedóníu. Þannig fjölgaði Albönum í Makedóníu um þriðjung. Þótt meirihluti þeirra snúi aftur til Kosovo má búast við að einhverjir dveljist þar áfram, í óþökk slav- neska meirihlutans. í annan stað er NATO nú að binda enda á forræði Serba yfir Kosovo og leggja grandvöll að framtíðarskipulagi undir stjóm Albana. Með öðram orðum má gera ráð fyrir þvi að Kosovo verði í raun sjálfstætt ríki. Þetta hefur gert það að verkum að Slavar í Makedóníu óttast að Stór-Alban- íu draumar Albana séu að rætast. Vitað er að Frels- isher Kosovo hefur beitt áhrifum sínum meðal AI- bana í flóttamannabúðum í Makedóníu, auk þess að hann hefur falið vopn í landinu. Reyndar er það svo, að bæði makedónísk og serbnesk stjórnvöld hafa ávallt ofmetið vilja Kosovo-Albana og Makedóníu-Albana til að sameinast frændum sínum i Al- baníu. Þessi hönd era mun veikari en ráða má af áróðri þeirra. Það breytir því ekki að sú skoðun er við- tekin í Grikklandi, Búlgariu og Makedón- íu að Albönum á Balkanskaga sé full alvara með því að stofna stór-albanskt ríki múslima, sem mundi raska valda- hlutföllum og veita jafnvel Tyrkjum bein- an aðgang að þessu Erlend tíðindi Valur Ingimundarson fyrra áhrifasvæði sínu. Þetta er ein ástæða þess hve Grikkir og Búlgarar vora gagnrýnir á hemaðaríhlut- un NATO í Kosovo. Eftir að tyrkneskur dómstóU dæmdi Kúrdaleiðtogann Abdullah Öcalan af lífi í vik- unni era fæst Evrópuríki reiðubúin að gera Tyrkjum greiða, hvað þá að opna þeim leið til áhrifa á Balkanskaga. Á hinn bóginn er held- ur enginn áhugi á því meðal vest- rænna þjóða að beina athyglinni að þjóðernisbaráttu Kúrda í Tyrklandi, þótt þeir eigi margt sameiginlegt með minnihlutahópum á Balkanskaga. NATO mun ekki skipta sér af þeirri deUu vegna þess að Tyrkir eru aðUar að bandalaginu. Verndarsvæði NATO Alþjóðastofnanir, eins og Sameinuðu þjóðirnar, NATO og Evrópusamband- ið, gera sér fuUkomlega grein fyrir því að sjóði upp úr í Makedóníu get- ur það haft mjög víðtæk áhrif á Balkanskaga. Mun fleiri ríki eiga þar hagsmuni að gæta en í Kosovo. Af þeim sökum má ganga að því vísu, að Makedónia verði ekki aðeins á hags- _____________ munasvæði NATO til langframa, heldur getur bandalagið og Evrópu- sambandið þurft að stiUa tU friðar ef tU þjóðernisá- taka kemur. Efnahagslífið í Makedónlu er nú þegar orðið háð NATO. Það varð fyrir miklum áfÖUum þeg- ar viðskipti við Júgóslavíu rofnuðu eftir að hernaðar- aðgerðir bandalagsins hófust. Taka mun langan tima að koma þessum viðskiptum í eðlUegt horf, vegna þess að margar verksmiðjur í Júgóslaviu voru eyði- lagðar í loftárásunum. Nú er talið að atvinnuleysi í Makedóníu sé um 50%. Helstu ráðamenn i Makedón- iu hafa lýst yfir fuUum stuðningi við NATO i Kosovo, þótt flestir Makedóníu-Slavar hafi haft samúð með Serbum. Þeir leggja nú mesta áherslu á að flóttamenn hverfi aftur tU Kosovo tU að koma í veg fyrir hugsan- leg þjóðernisátök. Þótt Makedóníu-Albanar vUji ekki lengur fullan aðskilnað, kann svo að fara að Makedóníu verði skipt upp í einhvers konar kantón- ur þegar fram líða stundir, tU að mæta kröfum um aukna sjálfsstjórn. Makedónía er nú orðin háð vest- rænum ríkjum og svarið við þeirri spurningu hvort takast muni að halda við pólitískum stöðugleika fer mjög eftir því hvort og hvemig Evrópusambandið stendur við loforð sín um efnahags- og félagsaðstoð. Að öðram kosti gæti Makedónía orðið næsti vígvöU- urinn á Balkanskaga. Hermenn NATO í Makedóníu. Ástandið er nú ótryggt vegna spennu milli slavneska meirihlutans og albanska minnihlutans. Ríkið er nú efnahagslega háð NATO og er í raun orðið verndarsvæði þess. Qkoðanir annarra Táralaus kveðjustund „Nú er því lokið. Frá og með deginum í dag er sölu á tollfrjálsum vamingi lokið. Og það er ekkert nema skyn- samlegt við það því það er ekkert hagkvæmt að fiytja fiölda vara um borð í skip eða flugvélar bara tU þess að neytendur geti tekið vörumar með sér heim aftur. Auð- vitað kemur það niður á störfúm manna þegar mUljarða- viðskiptum er hætt. Niðurstaða rannsókna var hins veg- ar sú að faUi sala niður í tollfrjálsum stórmörkuðum hljóti hún að aukast annars staðar. Ríkissjóðir Evrópu- sambandslanda fyUast af aukamfiljörðum. Hægt verður að nota þá tU að skapa atvinnutækifæri." Úr forystugrein Aktuelt 1. júlí Brot gegn lýðræðinu „Nýnasistar hafa lengi hótað blaðamönnum, stjóm- málamönnum og embættismönnum sem rannsakað hafa starfsemi þeirra. Einnig hafa viss trúfélög, vélhjólagengi og hryðjuverkamenn hrætt gagnrýnendur og vitni tU þagnar. Sjaldan ieiða þó ólöglegar hótanir tU dóms, jafn- vel ekki tU rannsóknar. FuUyrðing yfirmanns öryggislög- reglunnar um að starfsemi nasista ógni ekki öryggi rUds- ins er fljótfæmisleg og gengur út irá aUt of þröngri skU- greiningu á hótun. Kerfisbundnar hótanir gegn blaða- mönnum og öðrum sem rannsaka starfsemi öfgahópa er alvarleg árás á samfélagið sem öryggislögreglan á að vemda.“ Úr forystugrein Dagens Nyheter 30. júní Takmörkuð aðstoð „Þó að fáir Serbar hafi sýnt áhuga á hryðjuverkunum sem landar þeima frömdu í Kosovo eiga þeir ekki skUið að frjósa í vetur vegna þess. Það styður lýðræðið í Serbíu komist fólk yfir reiði sína gegn Vesturlöndmn og geri sér grein fyrir að viðskiptaþvingununum er beint gegn leið- toga þeirra en ekki óbreyttum borgurmn í Serbíu. Það er rétt að takmarka aðstoð við Serbíu á meðan MUosevic er við völd. Viss mannúðaraðstoð er þó réttlætanleg. Úr forystugrein New York Times 30. júnl

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.