Lesbók Morgunblaðsins - 19.12.1998, Blaðsíða 23

Lesbók Morgunblaðsins - 19.12.1998, Blaðsíða 23
einn af öðrum. Þetta var mér talsverð ráð- gáta, hvernig svona sakleysislegur og feim- inn drengur, sem vann í gæludýrabúð, náði að safna að sér öllu þessu liði. Nótt eina blandaðist ég inn í samkvæmislíf kjallarans þó ekki væri ég meðal gesta. Allt kvöldið var ég við störf mín. Ég var að vinna að verki sem krafðist einbeitingar. Eg hafði aldrei kippt mér upp við það þó gest- kvæmt væri hjá Friðriki, en þetta kvöld var í villtari kantinum. Hávaðinn var einsog ak- feitir flutningamenn hefðu lent í átökum við húsgögn. Ég vissi ekki hvernig síamskettir, kanínur og páfagaukar hefðu það. Ég sat við gamla fermingarskrifborðið, skrifaði og las yfir. Svo fór ég allt í einu að finna nærveru einhvers og þegar ég lít upp sé ég hvar tveir sjefferhundar standa fyrir utan gluggann. Þeir horfa á mig grimmúðleg- um augum á meðan hrafnar næturinnar blaka vængjum handan veggjarins. Nú er það svo að ég hef alltaf haft varann á mér þegar sjefferhundar eru annars vegar. Eg bjó fyrir mörgum árum í Kaupmanna- höfn. I sama húsi bjó ung stúlka með sjeffer- hund. Eitt sinn stökk hundurinn á mig og stuttu síðar beit hann tvö börn. Ég er að vona að hundar þessir hafi bara villst inn í garðinn en séu nú brátt á förum. Ég tek á nýjan leik til við störf mín og þannig líður tíminn. Svo slekk ég á tölvunni og kaffivélinni og geng frá en þegar ég opna dyrnar koma sjefferhundarnir æðandi fyrir hornið með skoltana uppglennta, mjög ófrýnilegir á svip. Mér rétt tekst að skella hurðinni aftur áð- ur en þeir skella sjálfir á hana. Þeir gelta fyrir utan dyrnar og glefsa í þær. Nú flaug í gegnum huga mér að kannski væru sjefferhundarnir lokaðir inni í garðin- um og að nátthrafninn, sem átti þá, heyrði ekki í þeim. Það þýddi að ég var einnig lokaður inni í garðinum, því ég þurfti að ganga umhverfis húsið til að komast burt. Ég reyndi að hefja störf á ný en nú var öll einbeiting rokin út í veður og vind. Eg opnaði Bréf til Láru en lenti á einni af martraðarsögunum, þegar Þórbergur upplif- ir eigin dauða og er skilinn eftir í húsasundi. Nú þögðu hundarnir. Ég læddist að dyrun- um. Þá tóku þeir aftur til við að gelta og glefsa. Nóttin leið í náttleysi sumars. Handan veggjarins hélt samkvæmið áfram. Eg fór inn í herbergið þar sem kaffivélin var geymd, dró rimlatjöldin frá og horfði út á sólbjarta Grettisgötuna. Eg opnaði gluggann. „Halló! Halló!" kalla ég, en enginn heyrir til mín, síst af öllu hrafnar næturinnar. Loks kemur maður labbandi niður Grettis- götuna. Hann var með blátt gler í sólgleraug- um og í hvítum sportjakka, afar vitgrannur að sjá. „Halló! Halló!" segi ég. „Geturðu aðstoðað mig örlítið?" En maðurinn vindur upp á sig: „Dettur þér virkilega í hug að ég fari að koma inn í ókunnug hús á þessum tíma sólarhrings?" „Nei, nei," svara ég. „Ég er alls ekki að ætlast til að þú komir inn fyrir. Komdu bara og talaðu við mig fyrir utan gluggann." „Nei, ég held leiðar minnar," ansar maður- inn og ég horfi á eftir honum hverfa fyrir hornið á Snorrabraut með sinnuleysið einsog risa á baki dvergs. Aftur er gatan auð. Sólargeislar morgunsins teygja skugga húsanna í allar áttir. Ef hundarnir lægju ekki á dyrunum gæti ég gengið heim. Ég vil ekki sjá uppglennta skolta þeirra aftur. En svo kemur síkáti blað- berinn gangandi upp götuna. Hann er oft með heyrnartól og vaggar í takt við tónlist eða raular sjálfur, blístrar og syngur einsog fuglarnir í trjánum. Ég veifa til hans. „Geturðu gert mér smá- greiða?" segi ég þegar hann hefur tekið heyrnartólin af höfðinu. „Ég ber að vísu ekki út í þessa götu," segir blaðberinn, „en hvað var það?" „Ég ætla að biðja þig um að athuga með hliðið," segi ég, „hvort það sé lokað, það eru nefnilega kolóðir hundar hér inni." „Það getur ekki verið," segir blaðberinn, því nú heyrist ekkert í hundunum. „Geturðu gáð hvort hliðið sé lokað?" „Allt í lagi," segir blaðberinn, setur heyrn- artólin á höfuðið og gengur fyrir húshornið. Þegar hundarnir heyrðu að einhver var að rjátla við dyrnar á tréhliðinu, þá trylltust þeir. Þeir vöktu gamlar konur og yfirgnæfðu hrafna næturinnar. Eigandi þeirra rankaði úr roti sínu og kom út. „Vá!" sagði hann skömmu síðar þegar hann var búinn að óla hundana. „Eg hafði ekki hugmynd um að þú værir að vinna þarna inni. Annars hefði ég ekki lokað hundana inni í garðinum maður. Vá, annar þeirra er kolóð- ur. Það ræður enginn við hann nema ég. Þú varst heppinn að ég vaknaði." Svo liðu nokkrir dagar og ég var aftur far- inn að vinna fram eftir. Verkinu sem ég vann að miðaði áfram. Næturkyrrðin hentaði því vel og eitt sinn er komið fram undir morgun þegar ég yfirgef vinnustofuna. Þegar ég geng framhjá kjallaradyrum Friðriks liggur hann við útidyrnar, hálf rænulaus; húslyklarnir við niðurfallsopið, út- rétt höndin teygir sig í átt til þeirra. Ég stend og horfi á manninn. Hann umlar eitthvað. Eg geng út á Grettisgötuna, en fæ bakþanka. Svona get ég ekki skilið við mann- inn. Á ég ekki að gæta bróður míns? Kannski var eitthvað alvarlegt að. Samt er ég varla fyrr lagður af stað en ég sé eftir því. Nú er ég viss um að Friðrik liggi höfuðkúpubrotinn við útidyrnar og mér yerði kennt um morð. Það hafi sést til mín. Ég sé fyrir mér lögregluþjóna koma heim til mín, handjárna mig og leiða mig á brott. „Hvað varst þú að gera þarna svona seint?" munu þeir spyrja. Þegar ég segi „Vinna" skella þeir upp úr. Svo stend ég við tröppurnar, stoppa í þeirri efstu og kalla nafn hans. „Friðrik! Friðrik!" segi ég „Er eitthvað að?" Það kurrar eitthvað í honum og hann lítur upp, horfir á mig sljóu og þokukenndu augnaráði og geltir. Ég veit ekki hvað hann var að hugsa eða hvort hann hugsaði í þessu ástandi, en ég tók þessi hljóð sem lífsmark. Það var ekkert að nema víman hafði stigið þessum unga og sakleysislega manni til höf- uðs. Veðrið var gott. Þegar hann vaknaði myndi hann opna dyrnar af sjálfsdáðum. Ég lauk við verkið, en svo var ég á förum, að flytja í úthverfið þar sem ég hef starfað síðan. Það liðu nokkur ár, fjögur eða fimm, og þá er ég á leiðinni heim. Ég ætla að taka strætó frá Hlemmi, en hann er nýfarinn. Það var kalt úti. Ég gekk inn á Kjallara keisarans og pantaði mér kaffi. Hvað sem segja má um Kjallarann - ðg það er auðvitað býsna margt - er á fáum stöðum í borginni búið til betra kaffi. A meðan ég stóð þarna við barinn með kaffibollann komu fjórir menn að máli við mig og buðu mér að skrifa ævisögu sína. Ég tók þeim umleitunum ekki illa, enda ekki gott að fá fastagesti Keisarans upp á móti sér. Kváðust þeir hafa gert margt sem væri í frá- sögur færandi. Nú er það kunnara en frá þurfi að segja að það orð fer af keisaranum að ekki séu þar all- ir með hreint sakavottorð, þó hreinleiki slíkra vottorða sé vitaskuld afstæður og ekkert sé vitað um gildi þeirra hjá guði. Það er heldur ekki mín skoðun að borgin sé full af bókmenntasinnuðum afbrotamönn- um eða að þeir séu betra söguefni en aðrir. En sem ég stend þarna með rótsterkt ex- pressókaffið fyrir framan mig og hlusta á af- rekaskrár mannanna sé ég hvar álengdar stendur maður. Eg kannast við svip þessa manns og hon- um er starsýnt á mig. Hann er með silfur- grátt hár en ungt næstum barnslegt andlit. Þegar hann gengur að okkur verða raddir frásögumannanna óskýrar. Eg sé manninn einsog þegar atvik rifjast upp fyrir fólki í kvikmynd. Það er eitthvað blíðlynt í fari mannsins, en hann er utangátta. Þegar hann er kominn til okkar þagna sögumennirnir. „Þú manst ekki eftir mér," segir maðurinn. „Jú," segi ég, því fátt er leiðinlegra en að muna ekki eftir mönnum sem maður á ekki að hafa gleymt, „en samt kem ég þér ekki al- veg fyrir mig." En maðurinn kemur mér til bjargar. ,,Nei, það er ekki nema von," segir hann. „Eg er Friðrik á Grettisgötunni. Þú manst. Ég leigði íbúðina við hliðina á vinnustofunni þinni." „Ha?" segi ég og svipur minn spyr: „Hvað hefur komið fyrir þig?" „Þetta gerðist bara á einni nóttu." „Hvað..." Maður verður einsog hálfviti þegar maður heyrir svona sögur ... Ég hrukka ennið og klóra mér hratt í höfðinu. „Nú, ég bara dó," segir Friðrik. „Ha?" „Ég tók inn eitthvert eitur og var dauður í einhvern tíma. Þegar þeir voru búnir að dæla upp úr mér var ég orðinn gráhærður. Annars hef ég það ágætt. En þú? Ertu ekki alltaf að skrifa?" Höfundurinn er rithöfundur í Reykjavík. JOHAN LUDVIG RUNEBERG KOSSINN HELGI HÁLFDANARSON ÞÝDDI Kvöldstjarnan björt afhimni horfir dreymin, úr húmi skógar ungmær spurði feimin: „Stjarna, seg mér hvað uppheims engill hyggur er ást íleynum fyrsta kossinn þiggur." Og himins dóttir henni galt að svari: „Þá horfir sæll tiljarðar engla-skari sem þar sitt eigið yndi speglast lætur; einungis Dauðinn hverfurfrá oggrætur." Runeberg, 1804-1877, var finnlandssænskt Ijóðskáld og eitt af höfuðskáldum Finna. PETUR SIGURGEIRSSON BLESSUÐ JÓLIN I fjárhúsinu þau fengu loks á ferð sinni næturstað. Til Betlehemlúið ferðafólk í fylkingu kom í hlað. Afætterni Davíðs állir menn áttu að skrá sigþar. Og þangað hann Jósep þræddi slóð þvíþað honum skyldugt var. Maríu hlutverk móður beið og mátti það gjörla sjá, að ekki hún væri ein þá stund ákvað hann Jósep þá. Og fæddur þar sonur frumburður ífjárhússins jötu lá. í Drottni gefst mönnum dýrðar lausn dauða og syndum frá. Dagatal þjóða upphafá því einkason Guðs um jól fæddist þar helga friðarnótt, ífjárhúsi átti skjól. íjólunum aílir eitthvað sjá en eitt er þar mest og fyrst. Það stærst aföUu stóru er hver staðreynd um Jesú Krist. Höfundurinn er biskup. JORGE LUIS BORGES UÓÐUSTIN ÞORVARÐUR HJÁLMARSSON ÞÝDDI Að horfa á ána gerða úr tíma og vatni og muna um leið að tíminn er önnur á, vita að við erum týnd líkt og áin og að andlitin hverfa sem leiftur á vatni. Vita að vökudraumar sofa ekki, séu þeir annar draumur ogþað að dauðinn sem við óttumst svo mikið, er dauðinn sem heimsækir okkur sofandi á hverri nóttu Að sjá í deginum eða árinu tákn um æviskeið manna og ár, að umbreyta ofbeldi daga og ára í tónlist, uml radda, og tákn Að sjá í dauðanum svefn, og ísólsetrinu, dapurlegt gull - það er hóðlistin. Sem er eilíf og fátæk. Ljóðlistin snýr aftur eins og dagrenning eða sólsetur. Stundum þegar kvöldar horfir andlit á okkur úr djúpi spegils; listin ætti að vera spegill sem birtir okkur okkar rétta andlit. Hermt er að Odysseifur, fullsaddur af undrum hafi grátið ástartárum þegar hann sá sína Iþöku. Grænum ogauðmjúkum tárum. Listin erlöngun til Iþöku grænnar eilífðar, ekki undra. Hún er líka eins og endalaus áin sem streymh- og er, spegill þess sama óstöðuglynda Heraclitusar, sem er einn og líka annar, eins og endalaus áin. Höfundurinn, 1889-1986, var argentínskt skóld og talinn eitt mesta skóld heimsins ó bessari öld. Hann var unnandi forníslenzkra bókmennta og bott blindur væri kom hann tvívegis til Islands. LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 19. DESEMBER 1998 23

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.