Vísir - 30.01.1980, Blaðsíða 8

Vísir - 30.01.1980, Blaðsíða 8
vtsm *****«.*¦*.»* Miðvikudagur 30. janúar 1980 utgefandi: Reykjaprent h/f , Framkvæmdastjóri: Davið Guðmundsson Ritstjórar: Olafur Ragnarsson Hörður Einarsson Ritstjórnarfulltrúar: Bragi Guömundsson, Elías Snæland Jónsson. Fréttastjóri erlendra frétta: Guðmundur G. Pétursson. Blaðamenn: Axel Ammendrup, Halldór Reynisson, Jónína Michaelsdóttir. Katrin Pálsdóttir, Páll AAagnússon, Sigurveig Jónsdóttir, Sæmundur Guðvinsson. Iþróttir: Gylfi Kristjánsson og Kjartan L. Pálsson. Ljósmyndir: Gunnar V. André'sson, Jens Alexandersson. Utlit og honnun: Gunnar Trausti Guðbjörnsson, Magnús Olafsson. Auglýsinga- og sölustjóri: Páll Stefánssoa Dreifingarstjóri: Sigurður R. Pétursson. It Auglysingar og skrifstofur: Siðumúla 8. Simar 86611 og 82260. Afgreiðsla: Stakkholti 2-4, simi 86611. Ritstjórn: Siðumúla 14, simi 86611 7 linur. Askrift er kr. 4.500 á manuði innanlands. Verö i lausasölu 230 kr. eintakið. Prentun Blaðaprent h/f Að bjarga þingi eða pjóð Loksins viröast þingflokkar á Alþingi vera farnir að ræða sam- an í alvöru um myndun ríkis- stjórnar sem þeir stæðu að, og er sannarlega tími til kominn. Það sem sameinar þá eru likurnar á að forsetinn muni ákveða mynd- un ríkisstjórnar manna, sem eru utan þingsins, og telja alþingis- menn nánast allt til vinnandi að ekki komi til þess að skipuð verði utanþingsstjórn. Um þessar mundir er hvorki meira né minna en heill ársf jórð- ungur liðinn frá því að stjórnar- kreppan skall á, og hefur landið verið stjórnlaust á meðan. Með nokkrum sanni má þó segja að stjórnleysið hafi varað í eitt og hálft ár, þar sem vinstri stjórnin, sem Alþýðuf lokksmenn sprengdu,náði aldrei að sámein- ast um nein úrræði að gagni i efnahagsmálunum. Ferill þeirrar stjórnar var í raun einn allsherjar viðræðu- fundur um málefnasamning, sem aldrei var gengið frá, og hafa því staðið yfir stjórnar- myndunarviðræður í ein þrjú misseri. Að naf ninu til skall þó stjórnar- kreppan á þegar fulltrúar Al- þýðuf lokksins stóðu upp úr vinstri stjórnar stólunum í haust með miklum hamagangi og sögð- ustekki geta setið lengur í stjórn, Ótti fulltrúa á Alþingi við skipun utanþingsstjórnar virðast nú ætla aö verða til þess, af> þeir takihöndum saman um myndun rikisstjórnar, sem styðst við þingmeirihluta. En verður vandinn I efnahagsmálunum leystur með þvi? sem ekki vildi taka vandann f öst- um tökum. Þeir lögðu stef nu sína í dóm kjósenda og fengu lélega einkunn, en aftur á móti gafst þeim kostur á að f jölga ráðherra- stólum sínum um helming og vera í ráðherraleik allt fram á þennan dag. I flokkunum verður nú án efa tekist mjög á um ráðherrastól- ana, því að færri fá en vilja, en það sem aðalstyrrinn stendur um og hefur víst staðið um síðustu dagana er hvaða flokkur eigi að fá heiðurinn af því að veita nýju stjórninni forstöðu. Það kom til dæmis vel fram í afstöðu Fram- sóknarflokksins til tillagna Al- þýðuflokksins og undirtektum hans við stjórnarmyndun undir forystu Benedikts Gröndals, að málefnin réðu ekki úrslitum, heldur það hvort Steingrímur Hermannsson fengi að verða for- sætisráðherra í stjórninni. Nú hafa forystumenn allra þingflokkanna f jögurra reynt að mynda meirihlutastjórnir án árangurs, og þegar þetta er ritað hef ur forseti íslands ekki ákveð- ið næsta skref í stjórnarmynd- unarmálunum. Mestar líkur munu vera á, að hann veiti þing- flokkunum ákveðinn frest til þess að koma sér saman um myndun stjórnar og þá um leið um það, hver eigi að veita henni forstöðu. Þegar slík stjórn kemst á koppinn, mun forsetinn svo formlega fela væntanlegum for- sætisráðherra stjórnarmyndun- ina. Alþingismenn vita að ef þeim tekst ekki að koma sér saman núna verður mynduð utanþings- stjórn, væntanlega undir forsæti Jóhannesar Nordals, en af hljóð- inu í þingmönnum að dæma mega þeir margir hverjir ekki til þess hugsa að slíkt gerist. Þeir eru því komnir í klemmu og verða nú að sýna hvað í þeim býr, en hætt er við að leiðarljós þeirra við þessar stjórnar- myndunartilraunir núna á elleftu stundu verði að bjarga andliti Al- þingis, en málef ni þau, sem sam- starfið verði byggt á, skipti minna máli. Ef svo verður og ekki verða ákveðin nein alvöru- úrræði á sviði efnahagsmálanna er léleg láusn að mynda ríkis- stjórn sem á að baki sér meiri- hluta á Alþingi. Það er til lítils að bjarga orðstír Alþingis, ef efna- hagsvandi þjóðarinnar verður ekki leystur. Agli Egilssyni hefur tekizt aö skrifa skáldsögu, sem ber heitið Sveindómur. Sagan segir minna um ungling, en losaraleg félags- fræðikönnun myndi gera. Samt er sagan ekki forkastanleg. Hún fjallar um hluta mannlifsins, sem er mjög fróðlegur fyrir margra hluta sakir. Þaö er mjögverðugt verkefniað skrifa góða skáldsögu um unglinga. En I þessari bók er engin ny sannindi að sjá um unglinga og hlutskipti þeirra. 1 henni er sagt frá ungum dreng, sem ratar I vandræði og hvernig við þvl er brugðizt i skólanum og á heimili hans. Drengurinn er ósköp geð- þekkur, en að lestri loknum erum við litlu nær um innviðina I sálarllfi hans. flann er eiginlega þolandi alls, sem fyrir kemur, en gerir litið sjálfur. Ég veit ekki, hvort ætlazt er til, að dregnar séu stórar ályktanir af þessu um samfélagið og hlut- skipti unglinga. Þaö er miklu nær að segja, að þetta sé ein- faldlega galli á sögunni en ekki á samfélaginu. En þaö er ekki viö þvl að bú- ast, að allir verði sammála um aðhaldasamfélagi og skáldsög- um aoskildum. Sá, sem ritar á kápu Sveindóms tekur sam- bandið bersýnilega mjög alvar- lega. Hann spyr: „Hvernig eru uppeldis- og þroskaskilyröi sem samfélagið býöur honum? Hvernig er heimilislifi háttað I streituþjökuðu samkeppnis- þjóöfélagi?" Og hann svarar: „Vi'ster su þjóöfélagsmynd sem hér er brugðið upp æði dökk, en umfram allt er hún svo rauntrú og ágeng aö henni verður ekki vlsaðá bug." En kannski er hun dapurleg vegna þess, að hiin hefur ekki tekizt sem skyldi. Og varla er það þjóöfélagsmein- semd. Bull af þessu tæi nægir til VANDRÆDASAGA að hver viti borinn maður glatar öllum áhuga til að lesa söguna og skiptir ekki máli, hverju hann triiir um samfélagið eða skáklsögurnar. Sveinn Þór, unglingurinn I sögu Egils, býr hjá foreldrum sinum, eldri bróður og yngri systur i blokk. Llfiö hefur geng- ið áfallalaust fram að þessu. Það fer litið fyrir honum, og honum gengur bærilega I skól- anum, sérstaklega i reikningi. Bókin segir frá þvi, er Sveinn lendir i útistöðum við skólayfir- völdin, skólafélaga sína og lög- regluna. Sveinn og vinir hans tveir, Haraldur og Valgeir eiga leyni- stað uppi undir þaki i pakkhiisi. Þeir ætluðu að koma sér upp heilliibúðá skammbitunum úti við gaflinn. Þeir höfðu brotizt þarna inn, losað plötu á þakinu og komið sér fyrir, án þess að nokkur yrði þeirra var. En þaö kemst upp um þá einn daginn, þegar þeirmissa hamar niður á bflrúðu, sem mölbrotnar. I það skiptið sleppa þeir með skrekk- inn. Hálfum mánuði slðar kviknar I skemmunni, og þeim er kennt um. Málinu lýkur þannig, að Valgeir er talinn Egill Egilsson hafa játaö og er sendur I sveit. Það er berlega gefið i skyn i sögunni, að Valgeir sé sakfelld- ur vegna þess, að hann á ein- stæða móöur að foreldri, sem lifir óreglusömu llfi. Hinir tveir komast hjá refsingu. Nú byrja vandræði Sveins fyrir alvöru, en Haraldur dettur eiginlega út Ur sögunni. Sveinn er talinn bera abyrgð á flestu, sem aflaga fer i kennslustund- um, skólafélagar hans nlðast á honum, hæða hann og lemja hann. Að lokum er hann sendur til geðlæknis. Hann segir Svein veikan og tilgreinir veikindin svo: „Organiskar breytingar Hklega fyrir hendi. Óvist frá hvenær. Náms- og atferliserfið- leikar gætu stafað hér af. Þetta er kjarni málsins: að lærdóms- og atferliserfiöleikar stafa lik- lega af organlskum breytingum. Og aggressíft at- ferli er hægt að komast fyrir með meðferð. Maður finnur þetta stundum hjá börnum sem eiga erfitt með aö hemja sig." Sveinn vikur úr skólanum og læknirinn lætur hann éta vali'um til að gera hann heilbrigðan. Um svipað leyti ákveða foreldr- arnir aö kaupa sér hús á Flötun- um, selja blokkaribúðina og flytja I kjallara á meðan veriö er að byggja. En sagan endar vel eins og vera ber. Faðirinn tekur að veita syni slnum athygli, hvetur hann til að hætta pilluátinu, sem hann og gerir. Þeir eru sælir saman f eðgarnir I lok sögunnar. bókmenntir Guðmuudur Heiðar Frimannssón skrifar: Það er sumt snoturlega gert I þessari sögu. Lýsingarnar á llf- i inu I kennslustundum takast á- gætlega. Hardi er hnyttileg per- sóna og raunar sennileg lika. Það kannast eflaust flestir við gagnfræðaskólakennara af svipaðri gerö Það er svolltiö ó- dýrt, hvernig farið er með geð- lækninn. Bullinu úr honum má snúa upp á sálfræðinga, ef sett er „félagslegar" I stað „organiskar". Hafi menn lesið læknabréf geðlækna eða slryrsl- ur frá sálfræðingum um skjól- stæðinga þeirra, þá er texti, eins og sá, sem vitnað er til hér að ofan, nánast bókmenntaafrek. Það hefði mátt þjarma mun harkalegar að þessum stéttum og hlutverki þeirra I meðferð á unglingum. Helzti löstur þess- arar bókar er stillinn, sem er gjarna mjög flatneskjulegur og svæfandi. Eitt sinn hefur Sveinn enga leikfélaga. Viðbrögðum hans er lýst svo: „Strákur reyndi að koma sér inn á strák- anahans Halldórsfyrir ofan. En þeir hugsuðu ekki um annað en píanóspil, fugla og bækur." Ein ráðlegging, semislenzkukennap ar gefa nemendum sinum, er að hefja ekki setningar á samteng- ingu, ef mögulegt er. Höfundur Sveindóms mætti hugleiða það. Guðmundur Heiðar Frlmanns-

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.