Vísir - 30.01.1980, Blaðsíða 23

Vísir - 30.01.1980, Blaðsíða 23
VÍSIR Miðvikudagur 30. janúar 1980 :.*,': :*!/? rpsjonvarp >:;:j^:ö:ö:xXw:;x;:: iísííÍÍÍs:;:;;:' 23 Umsjón SÍgurveig Jónsdótt- ir i lítvarp kl. 20.55: Veslurheimski háð- fuglinn Káinn Flestir kannast eflaust viö vestur-islenska gamanskáldiö Kristján Niels Júlíus Jóhsson — betur þekkt undir nafninu Káinn. íkvöldætlar Óskar Halldórsson dósent við Háskólann að flytja visur og kviölinga eftir hann I út- varpiö og flytja skýringar meö. Káinn fæddist á Akureyri árið 1860 en 18 ára að aldri fluttist hann til Vesturheims og bjó frá 1893 i Noröur-Dakota. Stundaöi hannmestanhluta sins lifs land- búnaðarstörf og verkamanna- störf og bera visur hans vott um það. Hann lést árið 1936. Nokkrar bækur með ljóðum hans hafa komið út hér á landi og er Visnabók Káins, úrval ljóða hans sem Tómas Guðmundsson tók saman,eflaust þekktust. Sú bók kom út árið 1965. —HR Káinn „Kinu sinni var" nefnist nýr franskur teiknimyndaflokkur sem sjón- varpið hefur að sýna i kvöld kl. 18.30. Er hann i þrettán þáttum og rek- ur hann sögu mannkynsins frá upphafi og fram á okkar daga. A þessari mynd sjáum við cinn griska heimspekinginn Platon en hann var læri- sveinn hins fræga Sókratesar, þess sem Aþenumenn létu lepja eitur vegna þess að hann fór svo I taugarnar á þeim. —HR Nýjasta tækni og vísindi kl. 20.30: úðaprent- un og önd- unarmæiar ,,Að þessu sinni verða átta stuttar myndir, allar breskar" sagði Sigurður H. Richter en hann er umsjónarmaður þáttar- ins „Nýjasta tækni og visindi" sem er á skjánum i kvöld. Að sögn Sigurðar fjalla mynd- ir þessar m.a. um nýja tegund öryggisbúnaðar sem ætlaður er mönnum er vinna i mikilli hæð. Ef þeir detta þá hafa þeir oft orð- ið fyrir meiðslum af völdum höggsins þegar strekktist á linunni, en á þessari nýju linu er nk. höggdeyfir. önnur mynd fjallar um öndunarmæli sem komiðer fyrir á maga ungbarna. Ef óregla kemur á öndunina gef- ur hann frá sér merki og þannig má koma i veg fyrir dauða ung- barna í svefni. Þá fjallar ein myndin um svokallaða úða- prentun en það er ný tækni. Byggist hún á þvi að þegar prentað er beinist straumur fln- gerðra blekdropa að blaðinu. A leiðinni er hann rafmagnaöur og fer hann siðan i gegnum segul- svið sem ákvarðar prentunina eftir fyrirmælum frá tölvu. hr útvarp Miðvikudagur 30. janúar 12.00 Dagskrá. Tónleikar. Til- kynningar. 12.20 Fréttir. 12.45 Veður- fregnir. Tilkynningar. Tón- leikasyrpa. Tónlist úr ýms- um áttum og lög leikin á ólik hljóðfæri. 14.30 Miðdegissagan: „Gat- an" eftir Ivar Lo-Johans- son. Gunnar Benediktsson þýddi. Halldór Gunnarsson les (23). 15.00 Popp. Dóra Jónsdóttir kynnir. 15.50 Tilkynningar. 16.00 Fréttir. Tónleikar. 16.15 Veðurfregnir. 16.20 Litli barnatíminn. Stjórnandi: Oddfriður Steindórsdóttir. Lesnár (s- lenskar þjóðsögur og leikin islensk þjóölög. 16.40 (Jtvarpssaga barnanna: „Hreinninn fótfrái" eftir Per Westerlund. Þýðandi: Stefán Jónsson. Margrét Guðmundsdóttir lýkur lestrinum (7). 17.00 Siðdegistónleikar. 18.00 Tónleikar. Tilkynn- ingar. 18.45 Veðurfregnir. Dagskrá kvöldsins. 19.00 Fréttir. Tilkynningar. 19.35 Samleikur f útvarpssal: Kammersveit Reykjavikur leikur. a. Oktett fyrir tré- blásaraeftir Jtín Asgeirsson (frumflutningur), b. Milli- spil fyrir flautu, fiðlu og hörpu eftir Jacques Ibert, og c. Divertimento elegiaco eftir Ture Rangström. (Sið- asta verkinu stjörnar Sven Verde). 20.05 Úr skólalifinu. Um- sjónarmaður: Kristján E."~ Guömundsson. Fjallað um nám i bókmenntafræöi i heimspekideild háskólans. 20.55 Visur og kviðlingar eftir Kristján N. Július / Káinn. Óskar Halldórsson dósent les og flytur skýringar. 21.10 „Arstiöirnar" eftir Antonio Vivaldi. Akademie-kammersveitin i MQnchen leikur. Stjórn- andi: Albert Ginthör stj. ( Mjóðritun i Háteigskirkju i fyrra). 21.45 t'tvarpssagan: „Sóton Islandus" eftir Davið Stefánsson frá Fagraskógi. Þorsteinn O. Stephensen les (6). 22.15 Veðurfregnir. Fréttir. Dagskrá morgundagsins. 22.35 A vetrarkvöldi. Jónas Guðmundsson rithöfundur spjallar við hlustendur. 23.00 Djassþáttur. i umsjá Jóns Múla Arnasonar. 23.45 Fréttir. Dagskrárlok. sjónvarp Miðvikudagur 30. janúar 18.00 Barbapapa. 18.05 Höfuöpaurinn. Teikni- mynd. Þýöandi Jóhanna Jó- hannsdóttir. 18.30 Einu sinni var.Franskur teiknimyndaflokkur i þrettán þáttum, þar sem rakin er saga mannkyns frá upphafi og fram á okkar daga. Annar þáttur. 18.55 Hlé 20.00 Fréttir og veöur. 20.25 Auglýsingar ogdagskrá. 20.30 Nýjasta tækni og vlsindi. Meðai annarsvei-öa myndir um nýjungar í vefnaði, skrifstofutækni, öryggis- búnaði og prentun. Umsjónarmaður Sigurður H. Richter. 21.00 út I óvissuna. Breskur njósnamyndaflokkur I þremur þáttum, byggður á sögu eftir Desmond Bagley. Annar þáttur. 21.50 Meö grasið I skónum. Mynd frá norrænni þjóðdansahatíð, sem haldin var i Danmörku sumarið 1979, þar sem m.a. kemur fram islenskur dansflokkur. 22.50 Dagskrárlok. M Ny neftobakskynslóð að rísa Það er ekki að spyrja að unglingunum. Nú eru þeir farn- ir að taka i nefið, og gera það eflaust með ölluin þeim tilþrif- um, sem slikriathöfn fylgir. Að visu eru neftóbaks Ilátin orðin fábreyttari en þau voru, en mikio gott gerði neftóbakið fólki, bæði konum og körlum, nema i þeim sárafáu tilfellum, þegar heyrðist I myrkri bað- stofu, að tóbak hafði hrunið I augu einhverrar heimasætunn- ar. Margar sögur eru bundnar neftóbaki og tóbaksleysi. Hefði ekki fallið ferð i kaupstað á út- mánuðum, urðu bændur eirðarlausir og önugir, ýmist af þvi þeir voru að verða uppi- skroppa með I nefið, eða þá að tóbak var búið á heimilinu. Niðursetur kveinuðu einnig, þvi þótt ekkert væri til af veraldar- auði, urðu þó allir að fá korn I nefið. Það var svo ekki fyrr en komiðvar fram á þessa öld, að stórlega fór að draga úr nef- tóbaksnotkun, en I staðinn fór fólk að reykja FIl, Abdulla og Teofani. Útlendingar, sem komu hingað i heimsókn á átjándu og nítjándu öld býsnuðust sumir hverjir yfir neftóbaks notkun tslendinga. Þeir lýstu liiuum stóru pontum, sem menn tróðu upp I nösina til að hella vel úr þeim. Seinna fóru menn að hafa uppi allskonar tilburði við nef- tóbaksnotkun og fyigdu þeir einskonar tiskusveiflum. Al- kunna var sú aðferð að leggja fallega tóbaksrönd á handar- bakið, áður en hún var sogin upp i nös. Þá var sú aðferð að hella tóbaki I svolitið var, sem var myndað með þvi að stinga þumalfingursnögl I fyrsta lið vlsifingurs. Þá fauk það slður út I buskann. Og svo gamla að- ferðin að stinga pontustútnum beint inösina, sem útlendingum þótti i senn tilkomumikil og bera vott um mikla tóbaksþörf. Tóbaksílátin gátu verið ger- semar. Oft voru pontur ur kýr- hornum. Var þá broddurinn af horninu sagaður af, sleginn trébotn með tappa i sverari endann en mjói endinn hafður fyrir stút, og var það gjarnan langur tappi með renndu höfði. Tóbaksdósir voru úr góðmálm- um, stundum gulli eða silfri og þóttu eigulegir gripir. Aðrar dósir voru úr hörðum viði og litlum silfurskildi á loki, stund- um með upphafsstöfum eig- auila. Allir þéssir góðu gripir Tóbaksllátin hér fyrrum gátu verið gersemar, bæði silfurdósir og pontur. voru liluti af nautninni. Það fylgdi þvi öryggiskennd að finna fyrir pontunni I lófanum eða dósunum i vestisvasanum. Og svo sterk I tök átti neftóbak- ið i velflestum mönnum, að fátt eitt kom fyrir sem ekki varð skýrt með tóbaki. Kæmu upp senna á heimilum var oftar en hitt borið við tóbaksieysi. Og oft var tóbaksúthaldið það sfðasta sem menn skildu við sig í þessu lifi. Hægt var að halda á pontu og rauðum vasa- klút I annarri hendi, og þannig sáust menn oft á tali saman. þvl það þótti vináttumerki að taka I nefið hvor hjá öðrum. Sumir blönduðu rommi eða konfaki út I tóbakið til að efla fagrar lyktir. En það er ekki þetta tóbak sem unglingarnir sækjast eft- ir, heldur finkorna, ljósbrúnt og blandað mentól. Kius og ann- ar sllkur varningur frá Afengisversluninni kemur það idósum, en meöþessum dósum setti neftóbak mjög niður. Þær voru ekki umbúðir sem hæfðu sllkum þjóðlegum gleðigjafa, sem m.a. var geymdur I hrúts- pungum. Gömlu blikkdósirnar og slðan plastdósirnar urðu til þess að menn hættu að nota pontur ogdósir mestanpart, en við það týndust gamlar og göfugar aðferðir viö að taka I nefið. Nú sér maður helst aldrei mann stinga pontustút i nös eða velta neftóbaksdós iuilli fingra sér. t stað þess er baukað við að taka lokið af dós- inni, bregða tveimur fingrum niður I tóbakið og bera þá upp að nösinni með þungum sogum. Röndin fina ú handabakinu þekkist varla lengur og heldur ekki þumalfingursholan góða, sem var lniin til handa úti- vistarmönnum.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.