Tíminn Sunnudagsblað - 05.05.1963, Blaðsíða 2

Tíminn Sunnudagsblað - 05.05.1963, Blaðsíða 2
Iþjóðir á ÍS- IHAFSSTRÖND L..... „„„ j I STRANDHERUÐUM Norour- Rússlands og hinum víðlendu og trjálbýlu landflæmum Síberíu búa milli tuttugu og þrjátíu fámennir iþjóðflokkar, sem ýmist lifa á hrein- dýrarækt eða veiðum á sjó og landi. Þetta eru Tjúktjar, Kórjakar, Kams- jadalar, Eskimóar, Aleutar, Tungus- ar, Júkagírar, Lamútar, Goldar, Gilj- akar, Olsjar, Órokar, Údehear, Tav- girar, Dolganar, Jeniseiar, Ostjakar, Samójedar, Ostjak-samójedar, Vógul- ar, Zurjenar og Lappar. En þótt marg ir séu þjóðflokkarnir, er mannfjöld- inn samtals aðeins á öðru hundraði þúáunda. Þessir þjóðflokkar tala yfir- ieitt hver sitt tungumál, og er margt ólíkt í siðum þeirra og háttum, enda tiltölulega skammt síðan utanaðkom- andi áhrifa tók að gæta verulega þeirra á meðal. Yfirráð Rússa í Síberíu eiga rót að rekja til þess, er útlægur Kósakka- höfðingi, Jermak Tímóvejvikk, Tudd- ist með fimm hundruð manna sVeit austur á bóginn frá Úral og vann sigur á Tatararíki, er þar stóíS. Þetta gerðist árið 1581. Var Jermak þá í þjónustu kaupmannsættar í Novgor- od, og urðu sigurvinningar hans henni mikill gróðavegur, því að hún fékk einkarétt á verzlun í Síberíu og hélt honum allt til ársins 1722. Sjálfur drukknaði Jermak í írtysjfljóti í orr- Þessi mynd er af samkomuhúsi samyrkjubús hreindýraræktarmanna á Kólaskaga. ustu við landsmenn árið 1584, og formlega helgaði Rússakeisari sér ekki Siberíu í heild fyrr en á seytj- ándu öld. En með því, ag þessi land- auki var tólf milljónir ferkilómetra að stærð, lætur það að líkum, að hin rússnesku yfirráð voru lengi vel varla nema nafnið eitt, þótt fljótlega risu þar upp nýlendur Rússa, bæði út- lægra manna og landnema, er þangaS fluttust af frjálsum vilja. Afskipti rikisstjórnarinnar voru ao" mestu leyti takmörkuð við skattheimtuna. En kaupmennirnir rússnesku mötuðu krókinn á viðskiptum við hinar frum stæðu þjóðir, gerðu þær háðar aðflutt um varningi og settu þeim síðan kost ina í vöruskiptum. Á annan veg náðu áhrif menningarlanda ekki til þessara frumstaeðu þjóða. Á þessu varð ekki veruleg breyting fyrr en með byltingunni í Rússlandi. í októberbyltingunni var lýst yfir jafnrétti allra þjóðflokka og Utlu síS- ar var ákveðið, að sérhver þjóS inn an Ráðstjómarríkjanna ætti kröfu á fræSslu á sínu tungumáli. En fyrst um sinn voru þessar yfirlýsingar aS- eins pappírsgögn, enda voru hvílliða sveitir Kolsjaks hershöfðingja i Sí- beríu ekki sigraðar fyrr en 1920, og dreifðír hópar hvítliða héldu jafnvel velli allt tii 1924. En það ár var komið á fót stofnun, sem átti aS ann- ast mál þessara norðlægu þjóðflokka, allt frá Norður-Rússlandi til Berlings- sunds. Hin fyrstu ár voru notuð til uridir- búningsrannsókna á högum og hátt um þessara mörgu og smáu þjóð- flokka, og leið því enn nokkur tími, unz hafizt var handa um kennslu og skipulagningu á atvinnuvegum þeirra. Voru það ekki sízt þjóðfræSingar og málvísindamenn. °r hér höfðu for- ystu. Það eitt að semja og prenta náms- bækur á máli þessara þjóSflókka var auðvitað mikið starf og vandasamt, auk þess sem fyrst í stað hlaut að vera hörgull, á hæfum kennurum og leiðbeinendum. Urðu hin rauðu tjöld, sem svo voru nefnd, mikilvægt at'riði í brautryðjendastarf- inu. Með þessi tjöld ferðuðust kenn- ararnir á meðal fólksins, kenndu full orðnu fólki lesWr og skrift og buðu því hinar nýju kenningar byltingar- þjóðfélagsins. Þeim fylgdu og læfcn- ar, sem veittu læknishjálp og kenndu fólkinu nauðsynlegar heilbrigðisvenj ur. Þegar fram í sótti, voru reistir heimavistarskólar, þar sem stúlkur lærðu saumaskap, þvotta og meðferð barna, auk venjulegra námsgreina, en piltar meðferð véla og verkfæra, smíðar og margt annað. í kjölfar þessa komu dýrafræðingar og dýra- læknar, sem'komu skipulagi á veið- arnar og kenndu fólki að berjast gegn sjiikdómum, sem hrjáðu hre'n- dýrastofninn. 386 IÍMINN- SUNNUDAGSBLAÐ

x

Tíminn Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/301

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.