Tíminn Sunnudagsblað - 05.05.1963, Blaðsíða 7

Tíminn Sunnudagsblað - 05.05.1963, Blaðsíða 7
ef til vill reynzt ofviða að koma því . á framfæri án hjálpsemi Tryggva Gunnarssonar, kaupstjóra og alþingis- manns, sem hljóp undir bagga við út- gáfuna. Þau voru mörg ágæt venk þess snilldarmanns. Verðandi átti fyllilega stuðning skilið, þeim fjármunum sízt á glæ dreift. Margt af því, sem hann flutti, hefur orðið býSna notalegt í bókenenntum íslendinga, enda í ýmsu leitað inn á nýjar leiðir. Þess var varla að vænta, að Verð- andi yrði alls staðar aufúsugestur. Viðtökurnar urðu samt yfirleitt hlý- legar, og allvíða varð hamn heimilis- vinur. Fór ekki milli mála, að fjór- menningarnir voru engir miðlungs- menn; eigi ólíklegir til mikilla af- reka. Þó varð ekki framhald á útgáfu Verðandi. En ágæti tímarita verður hvorki metið eftir fyrirferð né tölu árganga. — Hamnes Hafstein reið á vaðið í Verðandi. Hann kvaddi sér hljóðs Sem sigurreifur bardagamaður, birtir kvæðið: Stormur. Þetta kornunga skáld elskar storminn, sem brýtur feyskna kvisti, hrekur dáðlausa logn- mollu og leysir þokuna. Stormurinn treystir bjarkirnar, hreinsar andrúms loftið og vekur lífsandann. Næst kom þýðing Hannesar Haf- Stein á kafla úr Brandi eftir Ibsen. Bertel E. Ó. Þorleifsson reiðir fram fáein kvæði, sum tregablandin, ftnn- ur hvetjandi. Fýsir heim til Fróns og vill brjóta þar hauga og berja drauga. Einar Hjörleifsson á söguna: Upp og niður. Söguhetjan er ungur stú- dent, skyggn á viðbjóðslegar blekk- ingar, sem mannkindin hieður aS höfði sér. Svo verður hann sjálfur fyrir mótblæstri, bognar í goluþyt og lendir í lausung 0g drykkjudrabb. Rífur sig þó upp úr foraðinu, gerist prestur, flytur mærðarlega vígslu- ræðu. Efnilegur liðsmaður í þjónustu sjálfsblekkingar og lífslyga. Hannes Hafstein birtir á næstu blaðsíðum kvæði, frumsamin og þýdd. Kvæðið hans, Skarphéðinn í brennunni varð vinSælt; einnig smá- kvæði um stúlkuna, sem var hvorki smáfríð né skýjadís, en samt sú, sem skáldið kýs. Og ekki má gleyma ljóði Drachmanns um hinar ljúfu Ijósu sumarnætur. Bertel E. Ó. Þorleifsson þýddi smá- sögu eftir norska skáldiS Kielland: Samvizkan góða, skáldverk, sem átti að sýna vinnubrögð norrænna höf- unda í hópi raunsæismanna — og ekki valið af handahófi. G'estur Pálsson á frumsamda sögu: KaSfleiksheimilið. Hann birti ekki annað í Verðandi; verður víst á engan hallað, þó að sagan hans Gests sé þar talin bezt. Bertel E. Ó. Þorleifsson yrkir um ástina, lýsir sætleika hennar og hverfleika — snertir ýmsa strengi. ÞJóðsaga verður honum líka yrkis- efni. Hannes Hafstein rekur lestina, býður upp á bráðsnjöll ferðakvæði. Óskar eftir regni eða byl á Kaldadal og ærlegum vindsvala. Hann berst á fáki fráum norður fjöll, nýtur skag- firzkrar náttúrufegurðar á Vatns- skarði, notar skeiðfærið í Hólminucn, horfir á straumfallið í Valagilsá. Ferðaþáttunum lýkur; þar sem háir hólar, hálfan dalinn fylla. III. Það eru nú liðin áttatífi ár frá því, að fjórmenningamir sendu Verðandi heim um haf. Lífssögur þeirra urðu um margt næsta ólíkar. Ilanncs Hafstein, sem elskaði storminn, varð vinsælt ljóðskáld og stjórnínálamaður, glæsimenni [ fylk- ingarbrjósti þjóðar sinnar. Hvort tveggja í senn, rómantískur og raun- sær. Mátti sjá þess glögg merki í Verð andi, hvar hann stóð fótum á jörð: síðasta kvæði hans I tímaritinu var dýrðaróður um Öxnadalinn, þvf að rómantíska listaskáldið fæddist þar til fjalla frammi. Einar Hjörleifsson, sem í Verð- andi mun halda einna bezt á loft merki realrsmans, varð mikilvirkur rithöfundur og andlegur leiðtogi. Honum nægði ekki til lengdar sjalf- byrgingsskapur raunsæismannsins. f litlu ljóði, sem unnið er úr austur- lenzkri ævintýrasögu, spyr skáldið: Er nokkuð hinum megin? Lífsgátan leitar svars. Gestur Pálssoin varð maður skamm- lífur. Hafði á hendi ritstjórn blaða, heima og vestanhafsv flutti fyrirlest- ur um bæjarbrag í Reykjavík og menntunarástand á íslandi. Hann er snillingur hinnar raunsæju smásögu. Sennilega hafa þau listaverk verið unnin á kostnað þess, sem nefnt er hamingja á heimsvísu. Bertel E. Ó. Þorleifsson, lækna- neminn, hefur horfið í þögnina. f Verðandi seildist hann til líkinga um gullið góða í ævintýrunum, telur, a.9 hjarta sitt geymi mynd henmar einn- ar, sem hann var þá stundina að tjá miargþvældar játningar um ást af öllu hjarta! Verður þar skammt í sjálfsblekkinguna. Fer svo oft, að menn hætta að skilja, hverrar nátt- úru glerið góða er, en þykjast geta rjáskazt með það að eigin geðþótta. Saga Bertels varð stutt og harm- ræn. Hann átti aldrei afturkvæmt heim til íslands til að brjóta þar hauga og berja drauga. í einu Ijóði hans, sem Verðandi flutti, reifar hann efni úr íslenzkri munnmælasögu. Sú saga er áður sögð. En hér fer á eftir kvæði BertelK Barnafoss. Það er sumar, sunnudagur, sólin skln um haga' og völl, blika hólar, Meikir teigar, bláir hálsar, móleit fjöll. Silfrar vötnin, svanir móka, syngur „dýrðin" ló' i mó, vindur sefur, sveitir allar signir helgidagsins ró. Heyjaflekkir flatir liggja., fer nú enginn vinnu til, orf og Ijáir heima' á húsum, hrífa reist við bœjarþil. „Heft er" ekki „hönd á skafti" helgan dag á þessum bæ, Hraunsás-konan heyið segir hafi gott a.f þerriblœ. Drengir reka hross úr haga, hundar geyja, bregða' á skeið eldishestar, undan fara, eins og viti' af kirkjureið. Kátir sveinar heima' á hla&í hesta taka, beizla þá, vinnwnenn að hófum huga, hnykkja, járna, leggja á. Vinnukonur verpa, þvengja, vel er skafinn þvengur hver, hyggja' að fötum, fram þau leggja, festa' í knapp, ef slitinn er, vinnumönnum vatn þœr fœra, vikugrómið af þeir þvo, skeggkoss fá þœr fram í göngum fyrir vikið einn og tvo. Nú eru tekin tröf úr kistu, treyjan krœkt og fléttað hár, lagðir saman silkiklútar, sylgjan krœkt á möttli.gljár. Margír hittast menn við kirkju, margt er rætt und kirkjuvegg, þvi skal fara' í flíkur beztu, flétta hár og raka skegg. Kvenhollari karlmenn leiða kvennahesta' að bœjarstétt, klœði' og sessu' í söðwl breiða, svanni hcppar upp í létt. Móðirin kveður syn% sína, séu heima ungir tveir, biður að fari burtu ekki bænum frá. Því \ofa þeir. T í M I N N - SUNNUDAGSBLAÐ 391

x

Tíminn Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/301

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.