Tíminn Sunnudagsblað - 03.07.1966, Side 18

ur spönskum aðalsmönnum, áður en
hún komst af þeim aldri, sem nú er
kallaður fermingaraldur. En þegar
til kom höfðu þessi aðalsmenn'misst
hina pólitísku þýðingu fyrir páfann
og son hans, og því voru þeir sendir
heim hver á eftir öðrum. Áður hefur
verið rakið hvernig fór fyrir eigin-
manni hennar, sem henni þótti vænt
um, og er þarflaust að bæta við það
hér. Hún lifði síðustu æviár sín í
Ferrara. Þar eignaðist hún marga
, elskhuga og var dýrkuð sem verndar
engill listarihnar, enda safnaði hún
að sé mörgum merkum listamönn-
um.
Cesar Borgía hafði verið fljótur
að rísa til valda og metorða, enda
haft góðan bakhjarl og alla púka vít-
is, sem ekki voru of önnum kafnir,
sér til fulitingis. Ekki er vitað til
þess að síaukin völd hafi fært honum
hamingju, ef til vill hefur hann þó
fundið til hamingjukenndar, þegar
vel útfærð svik heppnuðust. Ekki er
heldur vitað til þess, að hann hafi
elskað neinn nema sjálfan sig. Þótt
sagt sé, að afbrýðisemi hans hafi
ráðið hinum tíðu hjónaskilnuðum
systur hans, er ósannað að þar hafj
ást legið til grundvallar. Og þessi
„afbrýðisemi-kenning" er reyndar dá
lítið grunnhyggnisleg með tilliti tii
persónuleika mannsins, eins og áður
er að vikið.
Fall Cesars bar jafn skjótlega að
höndum hans —ef ekki öllu skjótar
—en upphefð hans hafði orðið. —
Sama kvöldið og hann ætlaði lil
Napoli til þess að veita franska hern-
um lið, snæddu hann og faðir hans
málsverð hjá einum kardinála páfa-
kirkjunnar. Þeir fengu þar báðir ill
kynjaða pest, sem leiddi páfann til
dauða, en Cesar lá lengi milli heims
og helju.
Burchard, dagbókarritari Vatikans
ins, segir, að hvorki faðir né sonur
hafi spurt um líðan hins, og er það
einkennilegt, þar sem þeir höfðu ver
ið svo nánir áður.
Burtför jarðneskra leifa hins illa
páfa voru með þeim hætti, að eins
gott var, að Cesar Borgía lá þá rænu-
laus. Þegar presturinn var að þylja
bænir sínar yfir leifum páfans, brut-
ust út átök meðal hermannanna,
sem voru viðstaddir, svo að kirkj
unnar menn urðu að flýja til þess að
forðast meiðsl. Næsta dag tóku sex
burðarmenn kistu páfans og höfðu
lík hans til sýnis fyrir múg Róma-
borgar. Hið svívirðilegasta af öllu
var þó það, að þeir sem smíðuðu
kistuna, höfðu haft hana of litla og
þrönga, svo að mítur páfans komust
ekki í hana. í þess stað settu þeir
gamalt klæði.
Eftir dauða Alexanders 6. syrti all-
ískyggilega í álinn fyrir Cesari Borg-
ía, því að faðir hans hafði verið sú
stoð og stytta, með páfadómi sín-
um, sem hann þurfti til þess að koma
áformum sínum fram. Næsti páfi,
Píus III. ríkti aðeins í 26 daga. Og
eftir daga hans urðu Cesari Borgía
á afdrifarík mistök, sem að vísu urðu
vegna þess, að hann átti ekki margra
kosta völ. Hann studdi erfðafjanda
' Borgía-ættarinnar til páfastóls gegn
því, að hann yrði útnefndur æðsti
fyrirmaður hers kirkjunnar.Páfi þessi
féklk nafnið Júlíus II. Hann var ekki
síðri Alexander 6. hvað slægvizku
snerti. Og þótt hann hafi ekki haft
til að bera ýmsa aðra höfðulesti Al-
exanders, að minnsta kosti ekki í
jafnríkum mæli, var hann svo harð-
skeyttur, að hann var kallaður „hinn
hræðilegi," og hann varð ofjarl
margra í viðskiptum. Hann fullvissaði
Cesar Borgía um stuðning sinn, en
Cesar var ekki jafn öruggur um sig
og áður eftir að hann missti föður
síns.
Hann lét meira að segja ekki sitja
við orðin tóm og sendi skrifleg fyrir-
mæli til kirkjuríkjanna í Romagna,
sem Borgía hafði unnið undir kirkj-
ina, þess efnis, að þau skyldu hlýta
stjórn Borgía. En um sama leyti
sendi hann önnur skilaboð til Flór-
ens og Feneyja. Þar sagði hann, að
hið raunverulega markmið sitt væri
að tryggja yfirráð kirkjunnar í Rom
lagna, en ekki yfirráð Cesars Borgía.
Þessi tvö ríki voru voldugustu sjálf-
stæðu ríkin á Ítalíu, er hér var kom-
ið sögu, og með þessum skilaboðum
lét páfinn í það skína, að Borgía
væri ekki lengur í náðinni hjá sér.
Augljóst er, að með þessu ætlaði
páfinn að gera Cesar valdalausan,
það er að segja, ef þeir sem skilaboð-
in fengu, brygðust rétt við. Og stjórn
Feneyja var ekki lengi að sjá, hvar
fiskur lá undir steini. Hermenn henn
ar hernámu strax Faenza, sem var
ein af þeim borgum, sem Borgía
hafði lagt undir sig. Jafnframt krafð
ist hún uppgjafar Forli og annarra
kastalaborga, þar sem hersveitir Borg
ía höfðust við.
Páfinn skipaði nú Cesar Borgía
að koma til fundar við sig i Róm og
lét í ljósi þá skoðun, að árás Fen-
eyjia væri ekki beint gegn krikjunni
sjálfri, heldur Cesar Borgía sjálfum,
og því væri bezt, að hann léti af
hendi þær borgir, sem hann enn réð
fyrir, svo að unnt væri að binda skjót
an enda á stríðið. Bórgía bað páfann
um leyfi til þess að fá að rétta hlut
sinn. Páfinn sýndi honum mikla sam
úð, en lét samtímis sækja frægasta
hershöfðingja hans og færa hann til
Rómar undir strangri gæzlu. Þá loks
skildist Borgía, að hann hafði verið
svikinn og afhenti páfa öll völd í
virkisborgum sínum.
Júlíus II. páfi lét þó ekki staðar
numið: Hann gerði upptækar eignir
Borgía, hvar sem hann gat komið
því við, til þess að bæta þeim, sem
orðið höfðu fyrir barðinu á honum.
En þá virtist hamingjuhjólið sem
snöggvast snúast Borgía í vil: Spán-
Framhald á bls. 550
546
TÍMINN - SUNNUDAGSBLAÐ