Tíminn Sunnudagsblað - 30.04.1972, Blaðsíða 8

Tíminn Sunnudagsblað - 30.04.1972, Blaðsíða 8
FOTO: LENNART NILSSON Ekkert mannlegt auga hefur fyrr eygt þaö, sem sést á þessari mynd. Þetta eru sprotar á bakhluta maurs, stækkaöir sem næst tuttugu þúsund sinnum. Vísindamenn nema „mauramál": Maurar tjá sig með efnaboðum i.mauraþúfunni er alveldi verkalýös- ins. Vinnudýrin hafa framleiðslutækin á sínu valdi. Þar rikir jöfnuður og bræöralag — og þó öllu heldur systra- lag, þvi aö þaö eru ófrjó kvendýr sem einkenna samfélag mauranna. Sá, sem fundiö hefur mat, deilir ávallt feng sinum með þeim, sem biður hann um bita. Þegar éinn hefur viniiu, koma aðrir honum til hjálpar, og verði maur með þunga byrði á vegi annars, er hann ævinlega boðinn og búinn til þess að hjálpa. Viö búferlaflutning bera stærri maurarnir ávallt þyngri byrðar en hinir, sem smærri eru. Maurar eru i 344 meginatriðum góðir og gegnir sósíal- istar. Hálf önnur milljón rauöra skógar- maura getur búið i sömu mauraþúfu. Vinnudýrin geta orðið sjö ára gömul, ef ekkert verður þeim að meini. Mikil mergð maura er til i veröldinni, og reikningsglöggir náttúrufræðingar hafa komizt að þeirri niðurstöðu, að samanlögð þyngd mauranna og orku- notkun sé meiri en allra fugla og skriðdýra i veröldinni, að þeir noti meiri mold en allir samanlagt og geri náttúrlega umhverfi sinu meira gagn en allir menn gætu gert, þótt þeir sneru sér að þvi. Mauradrottning getur orðið tuttugu ára. Vafasamt er, að nokkurt annað skordýr sé svo langlift. I barneign er hún i fimmtán ár. En vergjörn er hún ekki. Hún gefur sig að karldýrunum hátt uppi i grenikrónunum einhvern vordaginn, þegar sól skin i heiði og aðeins einu sinni á æfinni. Aðeins eitt sumar svifur hún á skirdræpum vængjum sinum. En þetta eru dagar, sem verða henni notadrjúgir. I fimmtán ár verpir hún eggjum eftir þetta eina ævintýri lifs sins. Hún er sem sé gædd þeim fágæta eiginleika að geyma sæði karldýranna i likama sinum, og þannig treinir hún sér það öll þessi ár — eyðir aðeins litlum skammti vor hvert i fimmtán ár. Karldýrin lifa eitt sumar. Sam- félagið hleður ekkert undir karlana. Þeir deyja á fyrsta hausti, og aðrir maurar éta þá upp til agna. Þeir eru aðeins kyndýr og hafa ekki öðru hlut- verki að gegna. I þessu hlutverki hafa þeir staðnað, þegar samfélag maur- anna þróaðist til hinnar mestu full- komnunar, og þess verða þeir að gjalda. t mauraþúfunni eru egg, púpur og lirfur, allt flokkað eftir aldri. Heimilis- þernurnar eru sifellt önnum kafnar við að færa ungviðið til, svo að allt hafi það réttan og jafnan hita. Nýorpin egg og púpur þurfa mestan hita og eru þess vegna efst á daginn. Um nætur verður að hlynna betur að þessu unga lifi og hafa það neðar i stakknum, og þá eru efstu iverustaðirnir auðir. Maurarnir loka dyrum og gluggum á kvöldin, svo að ekki kólni um of i hibýl- unum. Meðal margra maurategunda eru „sérrftenntaðir" einstaklingar, sem fást eingöngu við veiðar eða svepparæktun til dæmis. Rauðir skógarmaurar lifa að mestu leyti á eins konar búskap. Búf^naður þeirra er blaðlýs, sem þeir mjólka með því að strjúka þeim um bakið með fálmurunum. Þessar blaðlýs lifa á laufi og grasi i grerind við mauraþúf- una. Gulir þúfnamaurar hafa aftur á móti mjólkurpening sinn inni i bui sinu i eins konar fjósi. Blaðlýsnar lifa þar á rótarþráðum eða aðfluttu fóðri, og maurarnir þurfa ekki að ómaka sig út til mjaltanna. Blaðskérarnir i Suður-Ameriku lifa á sveppum, sem þeir rækta sjálfir i kúlum, er þeir gera úr sundurtuggnum blöðum,, sem þeir sækja i skóginn og sniða i hæfilegar byrðar handa sér. Þegar drottningarefni flýgur burt þeirra erinda að mynda nýtt samfélag hefur hún með sér litla köku af svepp- um, sem hún veitir mikla umönnún. Sunnudagsblað Tímans

x

Tíminn Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/301

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.