Tíminn - 29.04.1973, Blaðsíða 21

Tíminn - 29.04.1973, Blaðsíða 21
i,ji i w^^^vw^rr T\ Sunnudagur 29. aprll 1973. TÍMINN 21 borðinu til hægri eru erlend- um. SJONUM í Kópavogi, Jóns Bogasonat þær. Þó væri hagkvæmt vegna ákvörðunar að opna eina sam- loku, ef fleiri eintök eru fyrir hendi. Tómu skeljarnar má svo geyma i smáum glösum, eld- spýtnastokkum eða litlum pappa- kössum, allt eftir stærð tegund- anna. Tegundum frá mismun- andi fundarstöðum má ekki rugla saman. Miði þarf aö fylgja hverri tegund, þar sem á er ritað heiti tegundar (ef nafngreind hefur verið),söfnunardagurogár, hvar henni var safnað, hvort hún var lifandi og á hve miklu dýpi hún fannst. Og að lokum skal getið nafns finnanda og nafngrein- anda." Jón Bogason hreinsar sin skel- dýr venjulega úr klóri. En með það er vandfarið að leysi ekki meira upp en til stendur. Kuðunga hreinsar hann siðan alveg og setur bómull i og limir lokuna á. 1 safni Jóns getur margt að lita auk skelja og kuðunga, eru þar skrápdýr, krabbategundir, nefir, krossfiskar, ígulker, kuðunga- egg, marflær, nökkvar, sæköngu- lær, marflækjur, og burstaærnar, svo nokkuð sé nefnt. Guömundur Bárðarson skiröi Hafkóngur, stærsti islenzki kuð- ungurinn, sem getur orðið yfir 20 cm að hæð. margar tegundir skeldýra, sem hér finnast. „Þeim sem siðar hafa komið fram haf ég haldið undir skirnog skirt," segir Ingi- mar Oskarsson.Engin þjoð önnur en íslendingar notar eins mikið af eigin orðum yfir þessi dýr og við, en þó er nauðsynlegt fyrir safnara að kunna einnig skil á latneskum heitum þeirra vegna bókakosts, sem er takmarkaður á islenzku. Danir t.d. eiga fá heiti yfir skeldýr, og i safni Jóns sjáum við skeljar, sem Bandarfkjamenn nefna sanddollara, og hafa eitt heiti yfir margar tegundir. En litum nú á nokkur sýnishorn úr safni Jóns. Þarna er haf- kóngurinn stærsti kuðungur is- lenzkur, sem getur orðið yfir 20 cm i þvermál. Hann er talinn kominn úr Kyrrahafinu fyrir um 3milljónum ára gegnum Berings- sund, og hann finnst hér i Tjörneslögunum. Hafkóngur getur verið býsna breytilegur i útliti. ,\ dýrafræðinni segir, að beitukóngur komi næstur haf- kóngi að stærð, en það er ekki rétt. Péturskóngur og gullskati ganga næstir honum, en beitu •- kóngur getur hins vegar orðið furðu digur. Minnsti islenzki kuöungurinn er hins vegar ekki stærri en sand- korn. Það er ránarögnin oft um 0,8 millfmetrar i þvermál. Viö sjáum tritu eða risa- skelina, sem finnst i kóralrifjum, og er stærsta skel i heimi. Or henni eru búin til ungbarnabað- ker.j Þarna er lika tröllakrabbi stærsti islenzki krabbinn. Kvensmokkfisk meðskel sjáum við, geysilega merkilegan jarð- sögulega seð. Hann er hólfaður og myndast æ fleiri lofttóm rúm, sem lokuð eru sin á milli. Þarna eru keilusniglar. Stunga margra þeirra í lifanda lifi er baneitruð. Þeir hafa spjót úr agnhaldinu og þegar þeir skóta þvi út er voðinn vis ekki siður en af biti eiturslöngu. Við látum hér staðar numið þótt fátt eitt sé. nefnt af öllu safni Jóns Bogasonar sem hann hefur verið að komá fyrir i kjallara húss sins. „Mestan áhuga fékk ég á skeljum þegar ég kynntist Ingi- mar óskarssyni," segir Jón, „hann er óþreytandi að segja til og leiðbeina við greiningu." Sjálfur hefur Jón átt sér ýmis tómstundastörf, m.a. verið áhugalistmálari, og skeldýra- söfnun byrjaði hann ekki fyrir en eftir að hann var hættur til sjós. SJ. Berglind Jónsdóttir virðir fyrirsér islenzku kuðungana (Sæsniglana) Isafniföður slns. Svampur, fundinn á 250 m dýpi suðvestan við Reykjanes, og tvö Igulker. maringull og hjartalgull rHfflf IIIIII niiBB ÍIUIII IBIIIH 'irnin 'fimi ÍIEE'lll m^ Sm '¦Í. %# "*•'" *:"' ilfiixrc '111III 1111111 II11111 111111 Iiifirri iiiiifi iitiiiti tslenzkar skeljar. Þekktum tegundum og skelja hér við land hefur fjölgað slðan bækur Ingimars óskarssonar dýrafræðings Skeldýrafána islands komu út. Ingimar óskarsson og Jón Bogason I isafni þess sfðarnefnda. „Mestan áhuga fékk ég á skeljum þegar ég kynntist Ingimari', segir Jón.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.