Fréttablaðið - 20.02.2005, Blaðsíða 18

18 20. febrúar 2005 SUNNUDAGUR
I ngólfur Guðbrandsson fæddistá höfðingssetrinu Kirkju-bæjarklaustri. Faðir hans var
ráðsmaður á heimilum Lárusar
Helgasonar alþingismanns á
Kirkjubæjarklaustri og héraðs-
læknisins Snorra Halldórssonar á
Breiðabólsstað.
„Trúlega hef ég strax fundið
lykt af heimsmenningu hjá þessum
sveitungum mínum,“ segir sveita-
pilturinn Ingólfur sem svo oft kleif
fjallið heima til að horfa til hafs og
niður á Meðallandsfjörur, meðan
hann lét sig dreyma um heiminn á
bak við hafið.
„Þar úti fyrir strönduðu skip og
ráku upp í sandinn, sem líka var
viss tenging við umheiminn því
maður hitti skipsbrotsmenn og úr
ströndunum kom góss; oftar en
ekki franskt koníak og rauðvín úr
ströndunum heima.“
Fanatískur æskudýrkandi
Ingólfur býður upp á heilsudrykk
með Aloe Vera í Laugarásnum, þar
sem hann hefur búið síðastliðin 33
ár. Hann er unglegur í fasi og fram-
komu.
„Ætli ég sé ekki dálítill fana-
tíker þegar kemur að æskudýrkun.
Æskan er yndislegt tímabil en mað-
ur hefur enga reynslu til að lifa því
þá. Í draumi hvers manns er þráin
til að öðlast reynslu og visku með
aldrinum, en halda í æskuna. Ég
undrast oft hve fólk er kærulaust
um útlit sitt og ástand. Margir
gætu haldið mun lengur í blóma-
skeið ævinnar með bættum lífsstíl.
Ég reyni að halda mér unglegum;
passa hvað ég set ofan í mig, hef
aldrei reykt og aðeins drukkið vín
við sérstök tækifæri. Þá lyfti ég
með kraftajötnunum í Gym 80
þrisvar í viku. Það heldur mér í
formi,“ segir hann brosandi og
bætir við: „Ætli ástand mitt liggi
ekki í genunum, en þó mest í
hugarfarinu.“
Ingólfur er nýkominn heim af
ferðaráðstefnu í Asíu, þar sem
hann fór einnig í allsherjar læknis-
skoðun á þekktu sjúkrahúsi.
„Líkaminn var skoðaður ítar-
lega og mér til gleði fannst enginn
sjúkdómur af neinu tagi. Mér
finnst áríðandi að vita hvar ég
stend meðan ég tekst á hendur
verkefni sem gera til mín kröfur,
og þeir sem skipta við mig eiga
kröfu á að vita að ég hafi heilsu og
þrek til að takast á við þær skuld-
bindingar.“
Listin að ferðast
Ingólfur Guðbrandsson er meðal
víðförlustu Íslendinga og fá löndin
sem hann á eftir að upplifa. Oftast
hefur hann komið til Englands, en
að meðaltali eyðir hann þriðjungi
ársins í útlöndum og hefur farið
átta sinnum kringum hnöttinn.
„Ferðalögin hafa breytt mér.
Maður fær aðra sýn á lífið og sér
hlutina í öðru samhengi þegar mað-
ur þekkir svo mikið af heiminum.
Viðhorf, skoðanir og sjóndeildar-
hringurinn víkkar, stækkar og
breytist.“
Hann segist eiga mörg uppá-
haldslönd, en fremst sé Ítalía. „Ítal-
ía hefur fágun sem ber af og hinn
listhneigði sælkeri og lífsnautna-
maður er heima hjá sér á Ítalíu. En
það er kúnst að ferðast og gera
ferðina að hátíð allra skilningar-
vita og að sönnu ævintýri. Því mið-
ur held ég að flestir ferðist þannig
að upplifun og ævintýrið vantar.
Vel menntaður einstaklingur hefur
skilyrði til að fá annað og meira út
úr ferð sinni en skammlífa afþrey-
ingu, einkum hafi hann notið list-
ræns uppeldis og eflt sýnina á feg-
urð, form, liti, hljóð, bragð, lykt, og
þó einkum innsæi; tilfinningu fyrir
sönnum, ævarandi gildum.“
Ísland ekki nafli alheimsins
Á borði liggur glænýr ferðabækl-
ingur, en Ingólfur segir þá vera
vorboða; merki þess að harður vet-
ur víki senn fyrir sól og sumri.
„Íslendingar þurfa að ferðast til
að fá rétta mynd af heiminum.
Ekki verður öllum spurningum
svarað af hinu agnarsmáa, íslenska
þjóðfélagi. Ferðalögum fylgir
ákveðið tilfinningaflæði; fyrst og
fremst frelsi og gleði yfir því að
komast úr þröngu umhverfi út á
víðan völl heimsins og skoða hann
eigin augum; kynnast heimsmenn-
ingunni, hefðum og siðum fólks,
því þrátt fyrir hnattvæðinguna
eiga flestar þjóðir sér enn sínar
sjálfstæðu hefðir og halda fast við
þær. Einn mesti vandi íslensks
þjóðfélags finnst mér vera hve ís-
lenskar hefðir eru fyrir bí, því við
höldum ekki í þær. Aga- og virðing-
arleysið er algert. Ungt fólk varðar
ekkert um fortíð eða bakgrunn sinn
og þá baráttu sem forfeður okkar
háðu fyrir sjálfstæði og til að halda
lífi í þessu harða landi. Íslendingar
þurfa að ferðast um heiminn til að
átta sig á hvað við eigum gott í
samanburði við marga aðra.“
Stefnumót við heiminn
Ingólfur gaf út reisubókina Stefnu-
mót við heiminn í desember en í
henni má finna fagrar lýsingar,
ferðasögur og myndir Ingólfs frá
kunnum sem framandi heimshorn-
um. Bókin er sú fyrsta af þessu
tagi sem komið hefur út á Íslandi.
„Ég er enn viðriðinn ferðamál
og verð meðan ég hef sæmilegt
starfsþrek. Það má kallast hugsjón
en ég hef þrá til að opna Íslending-
um glugga að veröldinni og sögu
hennar. Verð með ferð til Þýska-
lands í vor sem ég kalla Listaþrí-
hyrninginn; Leipzig, Dresden og
Berlín, og svo heimsreisu í október
þar sem farið verður nyrðri leiðin
ofan við miðbaug, í tilefni þess að
nú er aldarfjórðungur síðan fyrsta
heimsreisa Íslendinga var farin
undir minni stjórn til að fagna 25
ára afmæli fyrirtækis míns Útsýn-
ar.“
Þegar byrjað var að kynna sölu
ferða á netinu lýsti markaðsstjóri
Flugleiða því yfir í sjónvarpi að
ferðaskrifstofur með fararstjórn
væru óþarfar. Segir Ingólfur Flug-
leiðir hafa markvisst stuðlað að
því að menntandi ferðareynsla
verði undir. „Ferðalög sem ein-
göngu styðjast við internetið verða
steingeld. Menntunargildi ferða-
laga verða ekki nýtt, né ferðahug-
sjónin leyst, með hópferð á strönd-
ina í Algarve. Gildi ferðalaga er
víðfeðmt og snertir allt mannlífið.
Stöðnun á því sviði sem öðru er
dauði, eða forboði dauðans.“
Strembin kvenhylli
Ingólfur er glæsilegur og minnir
reyndar meira á Miðjarðarhafs-
mann en Íslending í útliti og fram-
komu.
„Margir halda mig Ítala og víst
passar margt við það; ég er bæði
blóðheitur og listelskur, eins og
fólkið fyrir sunnan.“
Hann segist bland beggja; ein-
fari og félagsvera. „Mér líður vel í
margmenni en finnst nauðsynlegt
að vera einn inn á milli. Þess vegna
sætti ég mig vel við einveru mína,
líka því maður hefur svo gott næði
til að hugsa. En neita því ekki að
stundum vildi ég hafa meiri fé-
lagsskap.“
Ingólfur neitar ekki heldur að
ástarlíf hans hafi verið skrautlegt
á tímabili. „Það er eiginlega það
eina sem þjóðin þykist vita um
Ingólf Guðbrandsson, en veit auð-
vitað ekkert um, eins og gerist
með aðrar kjaftasögur. Auðvitað
hafa gróusögur farið í taugarnar á
mér, ekki síst þar sem fólk veit
ekki hvað það talar um; enda hvað
veit fólk um tilfinningar annarra?
Ég sagði einhvern tímann við
ágætan vin, þegar við ræddum
kvenhylli, að það væri eitt það
versta sem fyrir mann gæti komið.
Auðvitað háði blandið, en getur
vissulega verið erfiður baggi að
bera.“
Ingólfur segir aldrei hafa kitlað
sig að vera þekktur. „En ég hef
orðið fyrir óskaplega miklum rógi,
sem ég held að stafi af öfund. Flest
sem ég tók mér fyrir hendur gekk
vel, tókst og fékk framgang. Og þá
er stutt í öfundina. Stundum hefur
rógurinn níst svo sárt, bæði gagn-
vart persónu minni, atvinnurekstri
og einkalífi, að ég hef verið kom-
inn á fremsta hlunn með að flytjast
úr landi og hugsa stundum um það
enn.“
Erfiðar ákvarðanir
Ingólfur segir árin er hann hafði
mest umleikis hafa verið þau
bestu í lífinu, þegar hann var
virkur í tónleikahaldi með Pólý-
fónkórnum, um leið og hann rak
stærstu ferðaskrifstofu landsins,
bæði í rúm þrjátíu ár.
„Ég fórnaði fyrirtækinu fyrir
tónlistina. Það var mér dýrkeypt,
en annars væri ég sennilega enn
að reka Útsýn. Ég var of mikið í
burtu og þrátt fyrir margt af-
bragðs starfsfólk voru þar ein-
staklingar sem brugðust trausti
mínu, svo ég ákvað að selja. Það
var feikilega erfið ákvörðun.“
Þetta var 1985, en Ingólfur
hélt áfram að stjórna Pólý-
fónkórnum næstu fjögur árin.
„Þá hafði ég ekki lengur fjár-
magn til þess, en hafði lagt millj-
ónir á milljónir ofan í starf kórs-
ins. Og það var sárt að hætta. Ég
er ekki enn kominn yfir þann
missi, kórinn var svo tengdur til-
finningum mínum og hugsjón-
um.“
Ingólfur stofnaði síðar Heims-
klúbb Ingólfs og hefur nú stofnað
Heimskringlu; ferðaklúbb þeirra
sem hafa áhuga á að skoða heim-
inn markvisst og vera ríkari fyrir
vikið.
„Þáttur leiðsögumanns getur
skipt sköpum. Sannmenntaður
maður leggur kapp á að skoða
heiminn og kynnast honum, og
slík tækifæri gefast varla nema
fyrir tilstuðlan manna sem hafa
alhliða þekkingu á ferðalögum og
undrum heimsins.“
Gott að vera til gagns
Þegar Ingólfur er spurður hvers
vegna forlögin völdu honum stað
á Íslandi, segist hann óviss en
langt í frá óánægður með þá ráð-
stöfun örlaganna.
„Ég vona að ég hafi gert eitt-
hvað gott á Íslandi og byrjaði
sannarlega á ýmsu. Kynnti teg-
und tónlistar sem var áður
óþekkt, eða endurreisnar-bar-
rokktónlist auk nútímatónlistar.
Sú söngtegund hefur nú lagt
undir sig sönglíf á Íslandi. Þá
sagði glöggskyggn maður að ég
hefði opnað suðurgluggann fyrir
Íslendingum og fengið þá til að
sætta sig við búsetuna, þegar
hægt var að komast burtu úr ein-
angruninni. Mönnum finnst gott
ef þeir eru til gagns og ég reyni
að halda því áfram sem lengst,“
segir Ingólfur yfirvegaður.
Með stóískri ró og sjálfs-
trausti þess sem er sigldur. ■
HEIMSMAÐUR NÚMER EITT Ingólfur Guðbrandsson er fæddur Vestur-Skaftfellingur, sveitastrákur sem lét sig dreyma um heimsins höf og ævintýri handan sjóndeildarhringsins.
Strákur með stóra drauma og varð brautryðjandi á sviði hvers kyns lista og ferðamennsku.
FR
ÉT
TA
B
LA
Ð
IÐ
/G
VA
Ingólfur í hnotskurn
Menntun:
Kennarapróf frá KÍ 1943.
Nám í ensku, spænsku, sænsku og almennri og íslenskri hljóðfræði við HÍ
1944 til 1949.
Tónlistarnám við Guildhall School of Music í London.
Nám í ensku og almennri hljóðfræði við University College í London.
Nám í kór- og hljómsveitarstjórn við Tónlistarháskólann í Köln.
Tónlistarnám við söngskólana í Augsburg og Flórens.
Nám í listfræði og ítölsku í Flórens og Róm.
Starfsferill:
Kennari við Laugarnesskóla 1943 til 1950.
Námsstjóri tónlistarfræðslu á Íslandi 1956-1963.
Stundakennari við kennaradeild Tónlistarskólans í Reykjavík 1957 til 1960.
Stofnandi og forstjóri ferðaskrifstofunnar Útsýnar 1963 til 1988
og Heimsklúbbs Ingólfs, Príma 1991 til 2002.
Stofnandi og stjórnandi Pólýfónkórsins 1955 til 1988.
Útsýn lífsnautnamanns
Það er bara einn Ingólfur Guðbrandsson. Því miður. Hann sker sig úr. Er dökkur á brún og brá. Reffilegur. Sonur þeirrar kynslóðar sem átti
merkileg örlög skráð í ævispilin. Frá honum geislar nærvera heimsmanns. Þess sem er sigldur og veit að heimurinn er eins og regnboginn.
Marglit uppspretta endalausra ævintýra. Þórdís Lilja Gunnarsdóttir dreypti á lífsins elexír í Laugarásnum hans Ingólfs.