Fréttablaðið - 14.12.2008, Blaðsíða 16

Fréttablaðið - 14.12.2008, Blaðsíða 16
16 14. desember 2008 SUNNUDAGUR Þ að er mjög mikilvægt að byggja upp traust í þjóðfélaginu á nýjan leik,? segir Geir H. Haar- de, forsætisráðherra og for- maður Sjálfstæðisflokksins. ?Það er líka mjög mikilvægt að allt sem snertir bankana, gömlu og nýju, sé með þeim hætti að það sé traustvekjandi. Ég tel að ríkisstjórnin og flokkarnir í þingmeiri- hluta hafi gert það sem þeir geta til þessa til að vinna hér að öflugri endurreisn og þar með endurnýjuðu trausti.? En traust á eftirlitsstofnununum? ?Við þurfum eflaust að fara mjög nákvæm- lega yfir þau mál öll. Ég held að fólk sé óánægt með það að það er ekki enn þá komið í ljós hvað raunverulega gerðist í bönkunum. En nú eru þessar rannsóknir að fara í gang sem ákveðið hefur verið að ráðast í. Það er verið að leggja síðustu hönd á frumvarpið um rannsóknarnefnd sem mun fara í saum- ana á þessu öllu; hvað gerðist, af hverju gerð- ist það, hvað hefði verið hægt að gera og hvað þarf að gera í framtíðinni svo að svona lagað gerist ekki aftur. Þannig að ég tel að það eigi eftir að ráðast hér í heilmiklar umbætur í framhaldinu af þessu. Við þurfum til dæmis að taka á hlutafé- lagalögunum og ýmsu sem snýr að bönkun- um til að koma í veg fyrir að það sé hægt að spila hér með bankakerfið í líkingu við það sem talið er að hafi gerst hér. Við þurfum svo að huga að því að setja stjórnarskrárnefnd til starfa á nýjan leik.? Verða uppstokkanir á ríkisstjórn nú fyrir eða í kringum áramót? ?Ég get ekki svarað þér því, þar sem ég er ekki í aðstöðu til að tala um það. En slíkt er aldrei útilokað.? Bankahrunið óumflýjanlegt Voru öll skref stjórnvalda, bæði í aðdrag- anda og kjölfar bankahrunsins, rétt? ?Það má eflaust finna dæmi um einhver mistök. Ég held samt að stjórnvöldum verði ekki kennt um það hvernig fór. Ég held að það liggi fyrir að það var glannaskapur í bönkunum og að einhverju leyti óábyrg bankastarfsemi í gangi. Þegar maður horfir til baka núna og virðir fyrir sér þær staðreyndir sem liggja á borð- inu, og það er auðvitað ekki allt komið fram, þá hefur þetta sem gerðist, þegar komið var á ákveðinn tímapunkt, sennilega verið óum- flýjanlegt. Hvort sem eitthvert skref sem stigið var, eða ekki stigið, var rétt eða rangt. Ég held að þetta hafi þá verið orðið tíma- spursmál hvenær eitthvað svona hrikalegt kæmi. Við erum náttúrulega fórnarlömb, að hluta til, hér í alþjóðlegu fjármálakreppunni. Nú eru ýmis fleiri lönd í Evrópu, meira að segja lönd innan Evrópusambandsins, að leita á náðir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins vegna þess hvernig hin alþjóðlega kreppa er að leika þau. Ég óttast mjög um hag vina okkar í Eystrasaltslöndunum um þessar mundir. Ég segi því, af þessu tilefni, að nú er gott að við erum komin í skjól með okkar mál. Það mátti ekki vera seinna miðað við í hverju önnur lönd eru að lenda.? Má reikna með einhverri heildstæðri upp- byggingaráætlun frá stjórnvöldum? ?Við erum búin að vera að vinna í mjög mörgum hlutum. En við höfum verið að snúa okkur að því sem er mest aðkallandi; vanda- mál heimilanna og fyrirtækjanna, viðfangs- efni sem snúa að endurreisn bankakerfisins, samkomulag við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og að vinna í deilumálum við aðrar þjóðir. Þetta eru mjög flókin mál á köflum en nauðsynlegt að ryðja þeim úr vegi. Það má segja að nú sé fyrsta áfanganum náð með samkomulaginu við Alþjóðagjald- eyrissjóðinn. Næsta mál er að fylgja því eftir, á grundvelli þeirrar efnahagsáætlunar sem nú liggur fyrir. Svo eru það fjárlög næsta árs, horfurnar í ríkisfjármálum og peninga- og gengismálin, sem eru lykilatriði. Ef það tekst að festa krónuna í sessi, þar sem hún styrkist frá því sem var, þá mun verðbólgan detta hér niður mjög hratt. Þá mun verða grundvöllur fyrir því bæði að slaka á gjaldeyrishöftunum, sem eru neyðarúrræði, og lækka hér vexti. Þetta hangir saman og mun hafa mikið að segja fyrir almenning í landinu. En hvort við síðan gefum út lengri tíma áætlun, það er bara mál sem er til athugunar.? Ekki kjarabætur að sækja Þarf að huga að einhverjum sérstökum leið- um til að byggja upp nýja atvinnuvegi sem hluta af endurreisn atvinnulífsins? ?Vinna og verðmæti er það sem við þurf- um að leggja höfuðáherslu á. Þá lítum við til allra átta og nýsköpun og frumkvæði í nýjum greinum er gríðarlega mikilvægt. En við höfum líka gamalgrónar greinar hér sem eru að standa sig mjög vel og við þurfum að halda áfram að efla þær. Þar nefni ég orkufrekan iðnað og styrkingu í hefðbundnum greinum eins og sjávarútvegi, ferðaþjónustu og þess háttar.? Hvernig er samstarfi við aðila vinnumark- aðarins háttað? ?Við leggjum mikið upp úr því að eiga gott samstarf við aðila vinnumarkaðarins. Við höfum átt þó nokkra fundi upp á síðkastið með aðilum á almenna markaðnum, okkar viðsemjendum í röðum opinberra starfs- manna, bankamanna og sömuleiðis sveitar- félögum. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að þessir aðilar allir horfi fram í tímann, til árs- ins 2010. Við erum tilbúin til samstarfs um að leggja hér skynsamlegan grunn að aðgerðum til að tryggja hér vinnufrið og atvinnuupp- byggingu. En ég held að það sé líka mikil- vægt að allir átti sig á því að kjarabætur er ekki að sækja á næstunni, hvorki á almenn- um markaði né hjá ríkinu. Það er ljóst að það er kjaraskerðing fram undan, við sjáum það á þeirri þjóðhagsspá sem við okkur blasir. Það verða einhverjar skattahækkanir, þó vonandi ekki mjög miklar. Og það þarf eitt- hvað að draga úr opinberri þjónustu.? Hvernig mun fólk helst verða vart við sam- drátt í annarri útgáfu fjárlagafrumvarpsins? ?Þetta mun birtast í því að ýmislegt sem ráðgert var kemur ekki til framkvæmda. Þannig sparast frá því sem var í upphaflegri tillögu frumvarpsins. Það verður eitthvað dregið úr framkvæmdum og það verður sparnaður í rekstri hjá ríkisstofnunum, en vonandi ekki það mikill að það hafi veruleg áhrif á þjónustuna. Síðan er sparnaður í svo- kölluðum tilfærslum, þar sem ríkið er að veita fjármunum í annað en rekstur og fram- kvæmdir. Loks er þarna skattahækkun. Saman gerir þetta 45 milljarða í þessum áfanga. En miðað við hvernig ástandið er getur verið skynsamlegt að gera meira núna, við erum ekki alveg komin að niðurstöðu um það.? Verða hækkanir á þjónustugjöldum? ?Það er ekki alveg búið að ganga frá því en í einhverju mæli má alveg búast við því.? Eru komnar einhverjar línur fyrir fjárlaga- gerð ársins 2010? ?Nei, það er ekki hægt að segja það enn þá. Við erum náttúrlega búin að gera grein fyrir því að núna strax eftir áramót munum við leggja fram drög að því hvernig við sjáum fyrir okkur næstu árin. Það er hluti af okkar vinnuáætlun með gjaldeyrissjóðnum. Það er ljóst að það verður mikill halli á ríkissjóði á næsta ári og næstu árum og það er nauðsynlegt að taka þar í taumana. Við erum vön því að vera með góðan afgang af ríkissjóði undanfarin ár, en nú eru breyttir tímar og það er ekki hjá því komist að horfast í augu við það.? Fram hefur komið mikil gagnrýni á núver- andi peningastefnu, bæði innan Sjálfstæðis- flokks og Samfylkingar? Þurfa ríkisstjórnar- flokkarnir ekki að koma sér saman um framtíðarstefnu í peningamálum? ?Jú, jú. Peningamálastefnan er í grundvall- aratriðum mörkuð í lögum um Seðlabankann og hlýtur alltaf að koma til athugunar. Það er sjálfsagt að fara yfir það og athuga í leiðinni hvaða kostir eru fyrir í þeim efnum. En ef verið er að tala um nýja mynt gjörbreytir það málinu, þá eru það allt aðrar forsendur sem þarf að skoða en ef ætlunin er að vera hér áfram með krónuna.? Hvað hefur tafið eftirlaunafrumvarpið og hvenær má búast við því? ?Það er engin sérstök skýring á því önnur en að menn eru önnum kafnir. Það var mein- ingin að þetta skyldi flutt sem þingmannamál og við vorum lengi að bíða eftir svari frá stjórnarandstöðunni um það hvort þeir væru tilbúnir til að vera með í þessu verkefni. Þetta er bara dagaspursmál held ég. Ég þori nú ekki að segja til um hvort það gangi fljótt fyrir sig, þar sem svo virðist sem einhverjir ætli að gera sér mat úr þessu máli, en það átti ekki að taka gildi fyrr en um mitt næsta ár, þannig að við sjáum til hvernig því reiðir af.? Tilbúinn til að ganga skrefi lengra í Evrópu- málum Nú hefur þú hleypt af stað málefnavinnu Sjálfstæðisflokks um Evrópumál. Annars vegar hefur verið gagnrýnt að þú sért ekki að leiða flokkinn í þessu máli. Hins vegar hefur val á þeim sem leiða málefnanefndirnar verið gagnrýnt; það sýni að Sjálfstæðisflokkurinn sé að snúast í átt að ESB? ?Mín afstaða hefur verið alveg skýr. Ég hef hins vegar hlustað á raddir innan Sjálf- stæðisflokksins og ég tel að við þurfum að taka þetta mál upp að nýju og endurmeta það. Það gerum við á landsfundi flokksins. Þeir sem hafa hlustað á það sem ég hef sagt upp á síðkastið hafa orðið varir við það að ég hef verið tilbúinn til að ganga skrefi lengra í þessu máli en Sjálfstæðisflokkurinn hefur áður gert. Það byggist á hagsmuna- mati. Við höfum fengið í þetta verk hóp af fólki sem þekkir vel til. Ég veit ekki betur en forystumennirnir í verkinu séu alveg for- dómalausir menn, eins og ég er sjálfur. En það er landsfundurinn sem hefur síð- asta orðið og ég sé fyrir mér að það verði greidd atkvæði á honum um annaðhvort eina tillögu eða jafnvel tvær um hvaða stefna verður tekin þarna. Ég geri mér vonir um að það verði hægt að ná þarna ákveðinni mála- miðlun milli ólíkra sjónarmiða sem eru innan flokksins og það er þá verkefni formanns flokksins að finna þarna ákveðna leið.? Hvers konar málamiðlun? ?Ég ætla ekki að koma með það strax.? Hefur þú áhyggjur af klofningi innan flokks- ins með uppgjöri Evrópumála? ?Nei, ég á ekki von á því. Flokkurinn er miklu stærri og merkilegri heldur en þessi deila um Evrópusambandið. Ég held að það séu ekkert endilega margir sjálfstæðismenn sem hafa skipað sér í stjórn- málaflokk út frá þessu tiltekna máli. Ef menn gera það og eru ekki sáttir við niðurstöðu Sjálfstæðisflokksins, ef hún er þeim á móti skapi, þá eiga þeir ekki aðra kosti en að ganga til liðs við Vinstri græn og það eru nú ekki margir sjálfstæðismenn held ég sem færu rakleiðis yfir í Vinstri græn. Það var mín tillaga, sem var samþykkt í miðstjórn og þingflokki flokksins að flýta landsfundi um átta mánuði. Auðvitað hefði verið að mörgu leyti þægilegra, meðal ann- ars fyrir mig, að vera ekkert að því, en ég vildi gera það vegna þess að ég vil fá umfjöll- un um helstu stefnumál flokksins og mat á því hvort bankakreppan og efnahagsörðug- leikarnir núna eigi að hafa áhrif á stefnumót- un flokksins til framtíðar. Ég vil líka fá ákveð- in kaflaskil í þetta Evrópumál. Ef flokkurinn kemst að þeirri niðurstöðu að það eigi ekki að ganga lengra, þá liggur það líka fyrir. Loks vil ég líka að fulltrúar á landsfundi flokksins fái tækifæri til að kveða upp úr með það hvort þeir séu sáttir með núverandi forystu í flokknum í gegnum þessa erfiðleika. Ég býð mig fram áfram, en ef einhver vill breyta þá er þarna tækifæri til þess. En að öðru leyti er mikilvægt fyrir mig að fá endurnýjað umboð, ef það er það sem flokkurinn vill.? Hvert er þitt mat á stöðu þinni og varafor- mannsins innan flokksins? Áttu von á fram- boðum á landsfundi í janúar? ?Ég á ekki von á því, en ég veit ekkert um það. Þetta er óbundin kosning og það eiga allir möguleika á að gefa kost á sér.? Ráðherraskipti ekki útilokuð Það má eflaust finna einhver mistök ríkisstjórnar í aðdraganda og kjölfar bankahrunsins, segir Geir H. Haarde í viðtali við Svan- borgu Sigmarsdóttur. Útlitið er dökkt með skattahækkunum, hækkun þjónustugjalda og kjaraskerðingu. Mikilvægt að allir átti sig á að ekki verði mikið um kjarabætur á næstunni. Óttast ekki klofning í Sjálfstæðisflokknum með uppgjöri í Evrópumálum. NAUÐSYNLEGT AÐ TAKA Í TAUMANA Það verður mikill halli á ríkissjóði á næstu árum, segir Geir H. Haarde og nauðsynlegt að taka þar í taumana. Skynsamlegt gæti verið að ríkið spari meira á næsta ári en fram hefur komið. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN ?Ég er ekkert stressaður að upplagi,? segir Geir um álagið sem verið hefur á honum og ríkisstjórninni að undanförnu. ?En þetta er auðvitað mikið vinnuálag og mikið álag á þá sem ég umgengst mest. Ég er lítið heima og mikið í vinnunni. Fyrir mig persónulega hefur gengið mjög vel. Ég stunda líkamsrækt og reyni að vera samviskusamur í því. Að öðru leyti, ef ég hef frítíma, þá reyni ég að eyða honum með minni fjölskyldu og sér- staklega barnabörnunum, það hefur ótrúlega góð áhrif á sálina.? Aðspurður hvort hann hafi náð að lesa jólabækurnar, segir hann: ?Ég er búinn að lesa þrjár íslenskar glæpasögur: Sjöundi sonurinn eftir Árna Þórarinsson, Myrká eftir Arnald Indriðason og svo er ég að ljúka við bók sem heitir Auðnin eftir hana Yrsu Sigurðardóttur, og þá er Stefán Máni næstur. Ég les alltaf glæpa- sögurnar fyrst.? ? BÚINN MEÐ ÞRJÁR SAKAMÁLASÖGUR
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Fréttablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.