Fréttablaðið - 21.12.2008, Side 12

Fréttablaðið - 21.12.2008, Side 12
12 21. desember 2008 SUNNUDAGUR greinar@frettabladid.is FRÁ DEGI TIL DAGS FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík SÍMI: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is og Höskuldur Daði Magnússon (dægurmál) hdm@frettabladid.is MENNING: Páll Baldvin Baldvinsson fulltrúi ritstjóra pbb@frettabladid.is VIÐSKIPTARITSTJÓRAR: Björn Ingi Hrafnsson bih@markadurinn.is og Óli Kr. Ármannsson olikr@markadurinn.is HELGAREFNI: Anna Margrét Björnsson amb@frettabladid.is og Sigríður Björg Tómasdóttir sigridur@frettabladid.is ALLT OG SÉRBLÖÐ: Emilía Örlygsdóttir emilia@frettabladid.is og Roald Eyvindsson roald@frettabladid.is ÍÞRÓTTIR: Henry Birgir Gunnarsson henry@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. RITSTJÓRAR: Jón Kaldal jk@frettabladid.is og Þorsteinn Pálsson thorsteinn@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir steinunn@frettabladid.is. Fréttablaðið kemur út í 103.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. Issn 1670-3871 Á vetrarsólstöðum er rétt að íhuga mikilvægi þess boðskapar sem felst í máltækinu „öll él birtir upp um síðir“. Svartasta skammdegið hefur ekki bætt úr skák í öllu krepputalinu undanfarnar vikur. En með hækkandi sól á bjartsýnin leik. Það hve mikil ástæða er til bjartsýni veltur hins vegar að miklu leyti á þeim ákvörðunum sem íslenzk stjórnvöld taka á nýju ári. Við blasir að aðgerðaleysi er ekki valkostur. Að vísa til forskriftar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins til að skýra niður- skurðaraðgerðir í ríkisrekstrinum (eins og heyrðist í umræð- unni um endurskoðuð fjárlög) og aðrar óvinsælar kreppuráð- stafanir er óábyrgur Svarta-Péturs-leikur. Ísland þarf að halda frumkvæðinu í að ráða fram úr ástandinu. Það er mikilvæg forsenda þess að bæði almenningur í landinu og ekki síður hinir alþjóðlegu markaðir öðlist það lágmarkstraust á íslenzku efnahagslífi og aðgerðum stjórnvalda til enduruppbyggingar þess sem nauðsynlegt er til að þær skili tilætluðum árangri. Af reynslu annarra þjóða, sem gengið hafa í gegnum erfið- ar efnahagskreppur á liðnum áratugum, hefur verið hægt að draga þann lærdóm að í megindráttum eru tvær leiðir út úr slíkri kreppu. Annars vegar er svonefnd „sjokkþerapía“, sem felur í sér að það versta sé tekið út strax, en fyrir vikið náist að vinna bug á kreppunni á styttri tíma en ella. Hin leiðin er sú að reyna að mýkja áhrif kreppunnar með því að ganga ekki eins langt í aðhaldsaðgerðum, en það er því verði keypt að erfiðara er að ná tökum á hallarekstri hins opinbera og kreppan varir lengur. Segja má að sú áætlun sem hérlend stjórnvöld komu sér saman um við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og endurskoðuðu fjárlögin eru liður í, sé eins konar blanda af þessum tveimur leiðum. Væri „sjokkþerapíuleiðinni“ fylgt alveg þá væri séð til þess að misræmið milli útgjalda og tekna hins opinbera á komandi ári yrði ekki meira en árið eftir, eins og nú er gert ráð fyrir. Með því má segja að því sé slegið á frest að taka út það versta og þar með fallizt á að kreppan vari lengur en hægt væri að komast af með. Undir þessum kringumstæðum er auðvelt að tapa sér í svart- sýni: kaupmáttarhrun, skuldaklafar, fjöldagjaldþrot, fjölda- atvinnuleysi, jafnvel fjöldalandflótti. En aftur að hækkandi sól og bjartsýninni. Það er ekki ónýtt að sjálfur páfinn í Róm, Benedikt XVI, votti einmitt á þessum tímamótum að hann hafi þá trú á þeirri „hugrökku og seigu þjóð“ sem þetta harðbýla eyland byggir að hann sé þess fullviss að hún muni standa af sér þessa erfiðleikatíma og koma undir sig fótunum efnahagslega á ný. Er hann tók á móti nýjum sendi- herra Íslands gagnvart Páfagarði fyrir helgina sagðist hans heilagleiki biðja fyrir því að forystumenn í íslenzkum stjórn- málum og viðskiptalífi hafi „vizku, framsýni og almannaheill“ að leiðarljósi er þeir taka ákvarðanir um framtíð þjóðarinnar. Þetta eru verðug skilaboð til íslenzkra ráðamanna nú er sól fer hækkandi á ný og nýtt ár með nýjum tækifærum fer í hönd. Á vetrarsólstöðum Hækkandi sól AUÐUNN ARNÓRSSON SKRIFAR Mikið hringt Staða Sigmundar Davíðs Gunnlaugs- sonar, skipulagsfræðings og hugsan- legs tilvonandi formannsframbjóðanda í Framsóknarflokknum, hefur breyst dag frá degi að undanförnu. Á föstu- daginn sagðist hann ekki einu sinni vera skráður í Framsóknarflokkinn og ekki á leið í pólitík. Í gær sagðist hann hins vegar hafa fengið mikið af sím- tölum frá framsóknarmönnum og því væri hann að íhuga málið. Hann hafi því ákveðið að nýta næstu daga til að tala við fólk og athuga hvernig landið liggur. Þá hafi hann talið sig hafa misst trúna á pólitík og að hún væri í tengsl- um við fólkið í landinu. Hvort sem Sigmundur Davíð ákveður að taka slaginn eða ekki er ljóst að hann er farinn að æfa pólitísku frasana. Samstaða mótmælenda Nokkrir mótmælendur á Austurvelli í gær tóku sig til og köstuðu skóm sínum í Alþingishúsið. Fyrirmynd- ina er líklega að finna hjá írökskum blaðamanni sem mótmælti veru Bandaríkjamanna í Írak með því að kasta skóm sínum í átt að George Bush, forseta Bandaríkjanna. Í Írak þykja slíkar skóathafnir merki um mikla vanþókn- un. Fjöldi íslenskra barna hefur gengið í lið með íslenskum og írökskum mótmælendum fyrir þessi jól og sett skó sína út í glugga. Í kjafti svínsins Jón Gerald Sullenberger er nú í óða- önn að undirbúa stofnun nýrrar mat- vöruverslunar til höfuðs sínum fornu Bónusfjendum af víkingaskútunni góðu. Jón hefur hvatt þá, sem luma á ódýru og góðu verslunarhúsnæði, til að hafa samband við sig. Þangað til arkar hann sjálfur milli verslana og kynnir sér hvernig samkeppnin nýtir sér sitt húsnæði. Til Sullenbergers sást í gær í nýrri verslun við Hallveigarstíg. Þar gekk hann um eins og herforingi og mældi út hvern krók og kima. Verslunin góða er merkt Bónussvín- inu í bak og fyrir. Heitir þetta ekki að hætta sér í gin ljónsins, og að köttur sé kominn í ból bjarnar? olav@frettabladid.is klemens@frettabladid.is Ísland er ekki lýðveldi. Ísland er flokksveldi. Íslenska þjóðin býr ekki við þingræði. Hún býr við flokksræði – þegar best lætur. Dags daglega býr hún við ráðherravald og ofríki fárra forystumanna í stjórnmálaflokk- um. Og það sem verra er: íslensk þjóð er ekki lengur sjálfstæð og frjáls. Eins og Göran Persson sagði á dögunum: skuldugur maður er ekki frjáls. Frelsi krefst fjárhagslegs sjálfstæðis. Íslenska þjóðin er svo rígbundin í skulda- fjötra að hún getur sig varla hrært. Ábyrgð á því ber ríkis- stjórnin – og endanlega Alþingi. Þess vegna er nú óhjákvæmilegt að varpa fram þessari spurningu: Til hvers er Alþingi? Til hvers kjósum við þing? Við kjósum flokk, ekki fólk, ekki einstaklinga, heldur flokk sem hefur raðað frambjóðendum á lista. Stundum eftir einhvers konar innbyrðis prófkjör sem byggjast á ríg, klíkuskap, peningum og smölun. Nær ómögulegt er að hafa áhrif á framboðslista. Reglur um útstrikanir eru svo haldlitlar að þær hafa reynst gagnslausar. Flokkinn kjósum við væntan- lega vegna stefnuskrár. En við henni er strax sleginn varnagli. Flokkarnir segjast „ganga óbundnir til kosninga“. Í því felst að við höfum ekki hugmynd um hvernig ríkisstjórn verður mynduð. Við kjósum ekki ríkisstjórn. Við höfum ekkert um það að segja á hvaða grundvelli hún mun starfa. Að loknum kosningum setjast formenn saman, oftast tveir, og ákveða að mynda stjórn. Á grundvelli einhvers konar „stjórnarsátt- mála“ sem er svo almennt orðaður að hann er nánast marklaus – eða að túlka má hann og toga í allar áttir. Einu sinni var meira að segja talað um „heiðursmanna- samkomulag“ – þótt það gleymd- ist reyndar að til þess þarf heiðursmenn. Nú setjast „þjóðkjörnir fulltrúar“ á löggjafarþing undir formerkjum nýrrar ríkisstjórnar, þar sem starfað skal samkvæmt þrískiptingu valdsins. En það stendur nú bara í stjórnarskrá. Og sjá – á þessu löggjafarþingi situr framkvæmdavaldið í heiðurssæti – andspænis öðrum þingmönnum! Það skal ekki fara á milli mála hverjir ráða hér! Ég veit ekki um neitt annað þjóðþing þar sem fulltrúar framkvæmdavalds eru taldir rétthærri öðrum þingmönn- um. Enda er nú hlýðnast. Á augabragði breytast þingmenn stjórnarflokkanna í auðsveipa afgreiðslumenn. Ekki er ýkja langt síðan ung þingkona greiddi atkvæði gegn eigin skoðunum „af því að hún er í liðinu“. Það gengur meira að segja svo langt að frumvarp stjórnarþingmanns fæst ekki rætt „af því að ríkis- stjórnin er með annað frumvarp um sama efni í undirbúningi“. Nefndarformenn fá fyrirmæli um að svæfa málið. Og gera það. Skýrt dæmi er frumvarp Valgerð- ar Bjarnadóttur um eftirlauna- ósómann – sem enn skal gilda, ofurlítið mildaður, en gildir samt. Hér bregst forseti Alþingis algerlega og forsætisnefnd sem ber að tryggja full réttindi allra þingmanna. Þingmenn stjórnar- flokka skulu hlýða. Stjórnar- andstaðan fær að hrópa og kalla og nöldra, nema hvað. Á hana er tæpast hlustað, enda ræður hún engu. Svona hefur þetta gengið áratugum saman, sama hvaða flokkar hafa myndað stjórn. Og samt eiga þingmenn ekki að hlýða öðru en samvisku sinni. Nú er meira að segja svo langt gengið að framkvæmdavaldið hefur ekki látið sér nægja að kúga löggjafarþingið, heldur líka skipað ættingja sína og vini í dómarasæti. Dómsvaldið skal einnig lúta því. Ráðherravald er hér miklu meira en í nágrannalöndum okkar. Annar munur er þar einnig. Þar er sums staðar algengt að ráðherrar séu valdir utan þings. Annars staðar víkja þeir af þingi sem gegna ráðherradómi. Þar bera ráðherrar ábyrgð. Og segja af sér ef þeir bregðast trausti, – og einnig vegna afglapa embættis- manna er undir þá heyra. Ekki hér. Hér telja stjórnmálamenn sig geta gegnt hvaða ráðherraemb- ætti sem er. Talin er hefð fyrir lögfræðikunnáttu dómsmálaráð- herra, en ekki minnst á neitt sambærilegt fyrir önnur ráðu- neyti. Hér er ekki heldur gert ráð fyrir að stjórnmálaleiðtogar eigi framtíðarsýn. Ekki einu sinni nú er um það rætt, hvernig þjóðfélag við ætlum að byggja. Kannski væri ástæða til að rifja upp einkunnarorð frönsku byltingar- innar um frelsi, jafnrétti og bræðralag. Til hvers er Alþingi? Til hvers kjósum við þing? Höfundur er rithöfundur og prófessor emeritus við Háskóla Íslands. Til hvers er Alþingi? NJÖRÐUR P. NJARÐVÍK Í DAG | Lýðræði Breytt frístundakort UMRÆÐA Sólvey Tómasdóttir skrifar um frístundakort Allir hafa eitthvað gott til málanna að leggja. Það gerði Framsóknarflokkur- inn með innleiðingu frístundakortsins fyrir tveimur árum. Megintilgangur þeirra er að auðvelda börnum og unglingum í Reykja- vík að sinna uppbyggilegu frístundastarfi óháð hefnahag foreldra. Þverpólítísk sátt ríkti um innleiðingu kortanna, enda mikilvægt að öll börn eigi möguleika til að nýta frístíma sinn með sem bestum hætti. Nokkurrar mótsagnar gætti þó við útfærslu frístundakortsins. Þrátt fyrir að Íþrótta- og tóm- stundasvið hefði um nokkurt skeið staðið að metnaðarfullri uppbyggingu frístundaheimila áttu foreldrar þess ekki kost að greiða fyrir þau með frístundakortinu. Frístundaheimilin hafa þó frá fyrstu tíð uppfyllt allar þær kröfur sem gerðar eru til fullgildra aðila að frístundakortinu. Í frístundaheimilum ÍTR eru börn á aldrinum 6-9 ára kynnt fyrir fjölbreyttu og uppbyggjandi frístundastarfi, auk þess sem þar er markvisst unnið að því að þroska félags- og samskiptafærni barna. Starfið er faglegt og metnaðarfull og uppfyllir öll þau skilyrði sem sett hafa verið fyrir notkun kortsins frá upphafi. Á fyrstu árum í grunnskóla taka börn út mikinn þroska, sem m.a. felst í að þróa með sér áhugamál til framtíðar og skipta frístundaheimilin þá sköpum. Margir foreldrar kjósa að bíða með að setja börn sín í aðrar frístundir og hafa því ekki getað nýtt frístundakortið yfir höfuð. Vinstri græn hafa alla tíð lagt áherslu á að til að frístundakortin virki sem raun- verulegt jöfnunartæki, verði frístunda- heimilin að vera þar valkostur. Nú, þegar efnahags- ástandið krefst endurskoðunar á útgjöldum margra fjölskyldna, er brýnna en nokkru sinni að foreldrar hafi fullt frelsi til að ráðstafa frístundakortinu í þær tómstundir sem þeir telja að nýtist börnum sínum best. Það er því mikið fagnaðarefni, að Íþrótta- og tómstundaráð hafi loks fallist á þessi sjónarmið og samþykkt tillögu okkar Vinstri grænna að reglur um frístundakortið verði endurskoðaðar þannig að foreldrar geti greitt fyrir frístundaheimili með frístundakortinu ef þau svo kjósa. Höfundur er varaborgarfulltrúi Vinstri grænna SÓLEY TÓMASDÓTTIR

x

Fréttablaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.