Tíminn - 22.12.1990, Blaðsíða 6

Tíminn - 22.12.1990, Blaðsíða 6
6 Tíminn Laugardagur 22. desemberl 990 Tíminii MÁLSVARI FRJÁLSLYNDIS, SAMVINNU OG FÉLAGSHYGGJU Útgefandi: Framsóknarflokkurinn og Framsóknarfélögin [ Reykjavík Framkvæmdastjóri: Ritstjórar: Aðstoðarritstjóri: Fréttastjórar: Auglýsingastjóri: Kristinn Finnbogason Indriði G. Þorsteinsson ábm. Ingvar Gíslason Oddur Ólafsson Birgir Guðmundsson Stefán Ásgrlmsson Steingrímur Gíslason SkrtfstofurLyngháls 9,110 Reykjavlk. Síml: 686300. Auglýsingasfml: 680001. Kvöldsímar Áskrift og dreifing 686300, ritstjórn, fréttastjórar 686306, (þróttir 686332, tæknideild 686387. Setning og umbrot: Tæknideild Tímans. Prentun: Oddi h.f. Mánaðaráskrift kr. 1100,-, verð (lausasölu kr. 100,- og kr. 120,- um helgar. Grunnverð auglýsinga kr. 660,- pr. dálksentimetri Póstfax: 68-76-91 Fjárlög og skattar Afgreiðsla fjárlaga er mikilvægasta mál hvers löggjafarþings. Sú stefna er almennt viðurkennd að mikla nauðsyn beri til að ljúka fjárlagaaf- greiðslu fyrir áramót þar sem fjárlagaár og al- manaksár fara saman. Um slíka meginstefnu get- ur ekki orðið neinn ágreiningur milli ríkisstjórnar og ábyrgrar stjórnarandstöðu. Fjárlög voru afgreidd í gær á áætluðum tíma. Mikilvægi þess að svo tekst til er öllum ljóst sem háðir eru fjárveitingum Alþingi, og á ekki aðeins við um ríkisreksturinn sem slíkan heldur einnig þau fjölþættu verkefni á sviði félags- og menn- ingarmála, þar sem frjáls samtök og einstaklingar eiga í hlut svo og sveitarfélög þar sem sameigin- leg verkefni ríkis og sveitarfélaga koma við sögu í margvíslegum myndum. Afgreiðsla fjárlaga snertir auk þess á ýmsan hátt beina hagsmuni at- vinnulífsins, þannig að öll þjóðfélagsstarfsemi tengist fjárlögum að meira eða minna leyti. Þótt fjarri fari því að tekist hafi að vinna bug á fjárlagahallanum, sem verið hefur viðvarandi um margra ára skeið,og síst var minni í stjórnartíð sjálfstæðismanna, verður eigi að síður að telja að niðurstaða fjárlaga sé viðunandi eftir atvikum. I stjórnarsamstarfinu er eining um að beita aðhaldi í rekstrarútgjöldum, auka ekki ríkisumsvif á nýj- um sviðum og stokka upp ýmsa útgjaldaþætti, sem eðlilegt var að endurskoða. Innan ríkisstjórn- arinnar hefur verið gott samkomulag um að vinna í þessum anda án þess að slíkar aðgerðir skertu möguleika ríkissjóðs til þess að standa við skyld- ur sínar um að tryggja velferð í landinu og sem mestan jöfnuð meðal almennings. Hitt er annað að fjögurra milljarða halli á ríkis- rekstri er óviðunandi til frambúðar. Þótt núver- andi ríkisstjórn hafi ekki tekist á tveimur árum vegna almennra erfiðleika í efnahagsmálum að eyða gömlum og uppsöfnuðum fjárlagahalla, verður það að vera takmark ríkisstjórna á kom- andi árum að afgreiða hallalaus fjárlög. Að veru- legu leyti verður að gera það með álögum á þá sem nú komast undan sköttum með beinum eða óbeinum hætti. Skattaálagning á miðstéttarfólk og erfiðisvinnumenn með miðlungstekjur er orð- in meiri en nóg. Þangað er ekki meira að sækja. Virðisaukaskatturinn er einnig svo hár og undan- tekningarlaus að við hann verður ekki bætt svo að nokkur sanngirni sé. Hins vegar er margt óunnið í skattamálum og viðhorf til skattlagning- ar langt frá því að vera einhlít, hvað þá að þau séu útrædd. Fjarri fer því að láta megi staðar numið í al- mennri umræðu um skattamál. Þvert á móti þarf sú umræða að verða markvísari en hún hefur ver- ið. ÞORHALLUR BJARNARSON BISKUP: Jólaglámur spyr um Andersen Einhverjum kann að fínnast að leitað sé langt yfir skammt að hverfa a.m.k. 80 og meira en 100 ár aftur í tímann og svip- ast um á erlendri slóð til að fínna frásagnarverða jóla- reynslu íslenskra manna fjarri ættjörð og heimili. Það verður þó gert að þessu sinni með því að birta kafla úr minningum tveggja löngu liðinna íslcnd- inga. Fyrri frásögnin er eftir Þór- hall Bjarnarson biskup og seg- ir frá aðfangadagskvöldi á Stúdentagarðinum í Kaup- mannahöfn, þegar hann var þar við háskólanám á níunda ára- tug fyrri aldar. í inngangsorð- um að frásögn sinni segir bisk- upinn frá því hversu einlæg- iega hann hafí óskað sér þess að fá að vera einn með sjálfum sér á jólanóttina, ótrufiaður í herbergi sínu, fá að dveljast í huga sínum heima í Laufási við Eyjafjörð eins og hann mundi bernskujólin sín þar. Það rifj- ast upp fyrir honum þegar hann smádrengur nýklæddur í jólafötin stalst til að renna sér á lélegum sleða niður svellaða brekku sem byrjuð var að þiðna vegna blíðviðris þessi jól og endaði förina í hráblautu krapi neðan við brekkuna. Síðan minntist hann jólanna cins og þau gengu almennt fyrir sig á æskuheimilinu, en snýr sér síðan að þeim veruleika sem vistin á Garði var. Þórhalli Bjarnarsyni farast svo orð: „Ég var einn heima á jólanótt. Hvernig á því stóð kemur ekki sögunni við. En mig langaði þá til að halda jólin fyrir mig ein- an. Ég fékk stjaka að Iáni og keypti mér kerti og fór í bestu fötin. Svo var eitt að varast, að lenda ekki hjá garðprófasti. Síður en svo að mér væri kalt til hans. Ussing garðprófastur var mesti öðlingur og hreinasti snillingur í sambúðinni við okkur villi- kálfana. En þetta kvöldið vildi ég vera einn um mín jól. Það var siður garðprófasts að láta dyravörðinn njósna um það á göngunum hvort nokkur ein- stæðingur væri heima þetta kvöld og var honum þá boðið til prófasts. Ég varðist með þeim hætti að sitja í myrkrinu fyrir luktum dyrum þangað til hjá var liðin sú heimsóknin. Ég kveikti síðan á öllum ljós- unum og las lesturinn. Man það að mér þótti þjóðlegast að lesa í Jónsbók. Fór ég mér hægt að öllu. Heldur varð nú kvöldið samt langt. Út vildi ég ekki fara og ekki átti ég von á gestum og langaði ekki heldur til að fá þá. En svo minntist ég þess að kveikt mundi vera uppi á lestr- arsalnum og þangað væru nú kvöldblöðin komin. Það stóð heima. Auðvitað var þar mannlaust. Settist ég niður við endann á langa borðinu og sneri bakinu að dyrunum fram í söngstofuna og fór að lesa. Eitthvað hljóð barst mér þá að eyra frá hurðinni. Ég leit við og sá engan. Jú, upp laukst gættin lítið eitt og andlit kom í gættina og skimaði. Höfuðið færðist síð- an inn og gesturinn heilsaði í dyrunum, nærri því með óþarfa kurteisi. Gesturinn spurði um Ander- sen. „Hvaða Andersen?" spurði ég á móti. „Er það dyravörðurinn eða sá og sá stúdent?" Þeir voru einir 3 eða 4 á Garði með því nafni. Eitthvað tal varð úr þessu og heyrði ég strax að þessi náungi þekkti ekkert til og hafði bara spurt út í loftið. Leit ég af hon- um og fór aftur að lesa. Betur kunni ég þó við að vita hann farinn og lagði eyrun við og beið þess að hallað væri aftur hurð og heyrðist fótatakið út og fram. Skóhljóð heyrði ég ofurlágt og ekki um að villast. Maðurinn var að læðast að mér. Það fór svolítið um mig og ég sneri mér við. Maðurinn yar kominn fast að stólbakinu. Ég spratt á fætur með hendur fyrir mér. Fyrsta hugsunin var sú, man ég, að ekki mundi þessi maður við mér hafa, væri hann vopnlaus, því að allur var hann burðalítill og væskilslegur. Varla var þetta beiningamaður, þóttist ég sjá. Hann var nokk- urn veginn til fara, reyndar yfir- hafnarlaus í kuldanum. Gaslog- inn stóð nú beint framan í and- litið á gestinum og virti ég það fyrir mér. Það var Ijóst og ógeðslega fölleitt, í einlægum fettum og brettum. Ætti ég að reyna að koma einu lýsingar- orði að, var svipurinn ákaflega flóttalegur. Ég sleppti ekki aug- um gestsins og beið átekta þegj- andi. Hann sýndi sig ekki í því að ráðast á mig, en fór í vasa sinn og tók þar upp veski, góðan grip að sjá, það var víst vindla- veski, og spurði hvort ég vildi ekki kaupa og nefndi eitthvert lágt verð. Eg var svo sem í engum vafa um það hvernig þessi gripur væri fenginn. Sú hugsun kom víst alls ekki upp hjá mér að það væri borgaraleg skylda mín að koma þessum manni undir manna hendur. Og eigi mun heldur sú hugsun hafa vaknað hjá mér hvað Krístur mundi gjört hafa við þennan aumingja, hefði hann orðið á vegi hans. Eina hugsunin hjá mér var sú að ég yrði að koma þessum ná- unga út af Garði, öllum að meinalausu. Það var svo sem bersýnilegt að þangað var hann kominn, sinna erinda, einmitt af því að hann vissi að nú var þar mannlaust þetta kvöld. Ég hristi bara höfuðið við boði hans og eftir ofurlitla stund stakk hann á sig veskinu og fór að leita dyra. Eg gekk á hæla honum niður stigann, gegnum garðinn og hliðið og skildi þar fyrst við hann. Þegar ég kom heim til mín á 3. gangi var jólahugurinn úr mér farinn og gekk ég snemma að sofa. En þessi Jóla-Glámur minn er ekki alveg úr sögunni. Fáum kvöldum síðar var stolið yfir- frakka af landa á Garði, Emil heitnum Schou. Frakkinn var allkennilegur og lögreglan náði þjófnum fljótlega. Hann var að dansa í frakkanum úti á Vestur- brú. Emil var stefnt til að

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.