Morgunblaðið - 11.08.2008, Blaðsíða 14

þegar repúblikaninn Ronald Reagan
sigraði árið 1980. Kjósendur hafi þá
verið búnir að fá nóg af demókrat-
anum Jimmy Carter en að sami skapi
ekki verið vissir um hvort Reagan
væri treystandi. Persónutöfrar Reag-
ans hafi hins vegar tryggt að þeirri
óvissu var eytt.
Valið á varaforsetanum
Enn á eftir að koma í ljós hvern
Obama velur sér við hlið sem varafor-
setaefni demókrata í haust.
Spurður hvern hann telji að Obama
muni velja sér við hlið segir Gordon
að fara megi ýmsar leiðir í því sam-
hengi, eftir því til hvaða kjós-
endahópa varaforsetaefnið eigi að
höfða. Valið sé ekki einfalt.
Máli sínu til útskýringar bendir
Gordon á að demókratinn Joe Biden
gæti reynst flokknum mikill styrkur í
fylkjum á borð við Virginíu. Þar fari
stjórnmálamaður sem geti staðið
uppi í hárinu á McCain og tekið við
hann slaginn í utanríkismálum, enda
með þrjátíu ára reynslu að baki.
Annar kostur sé að velja hinn
spænskumælandi Tim Kaine, í því
skyni að höfða til hvítra kaþólikka.
Slíkt val myndi undirstrika þann boð-
skap Obama að hann sé fulltrúi
breytinga í stjórnmálunum.
Inntur eftir því hvort ekki sé freist-
andi fyrir Obama að velja sér eldra
varaforsetaefni, í því skyni að vega
upp meint reynsluleysi, segir Gordon
að sú aðferðafræði geti haft þveröfug
áhrif. Ágætt dæmi sé að þegar Mich-
ael Dukakis hafi valið öldungadeild-
arþingmanninn Lloyd Bentsen frá
Texas hafi sá síðarnefndi látið for-
setaframbjóðandann líta út sem hann
væri reynslulítill.
Gordon er sem fyrr segir mjög ná-
inn ráðgjafi Obama í utanríkismálum
og það er því freistandi að spyrja
hann út í manninn að baki því firna-
sterka pólitíska vörumerki sem
Obama óneitanlega er, hvaða skoðun
sem menn kunna að hafa á honum.
Gordon svarar því til að Obama sé
mjög fljótur að læra. Skilningur hans
á utanríkismálum sé meiri en
McCains, sem hafi þá tilhneigingu að
greina heimsmálin í tveimur tónum,
svörtu og hvítu. Búast megi við því að
nái Obama kjöri muni stjórn hans
hafa meiri tilhneigingu til að beita
öðrum aðferðum en hernaðarlegum í
þágu stefnumiða sinna.
FRÉTTASKÝRING
Eftir Baldur Arnarson
baldura@mbl.is
Komandi forsetakosningar ínóvember munu öðrumþræði snúast um persónudemókratans Barack
Obama og hvort honum mun takast
að sannfæra mikilvæga kjósenda-
hópa um að honum sé treystandi til
að gegna þessu valdamikla embætti,
nú þegar flestir líta svo á að landið sé
á rangri braut. Efnahagsmálin munu
vega þungt og þráin eftir stefnu-
breytingu í Hvíta húsinu hafa meira
að segja en staða mála í Írak.
Meirihluti kjósenda telur að her-
förin hafi verið of dýru verði keypt.
Þetta er mat Philip H. Gordon,
fræðimanns við Brookings-
stofnunina í Washington og höfundar
bóka um alþjóðamál, enn hann var
nýlega helsti ráðgjafi Obama í umtal-
aðri Evrópuför hans.
Óhætt er að segja að ræða Obama
við Brandenborgarhliðið í Berlín hafi
vakið mikla athygli og sú staðreynd
að yfir 200.000 manns komu til að
hlýða á mann sem alls óvíst er hvort
verði nokkru sinni forseti.
Aðspurður hvernig slík ræðuhöld
falli Bandaríkjamönnum í geð segir
Gordon að kosningaráðgjafar Obama
hafi veðjað á að löngunin eftir breyt-
ingum vægi það þungt að vinsældir
frambjóðandans utan landsteinanna
yrðu álitnar styrkur.
„Almenningur er orðinn þreyttur á
óvinsældum Bandaríkjanna utan
landsins. Átta af hverjum tíu Banda-
ríkjamanna telja að landið sé á rangri
braut, hlutfall sem er fordæmislaust
síðan kannanir hófust,“ segir Gordon,
sem lítur svo á að ræðan hafi styrkt
þær hugmyndir, jákvæðar og nei-
kvæðar, sem kjósendur hafi haft um
Obama.
Sigurlíkurnar með Obama
John McCain, forsetaframbjóðandi
repúblikana, geri sér grein fyrir að
kosningarnar muni snúast um per-
sónu Obama og hvort honum takist á
næstu mánuðum að styrkja tengslin
við mikilvæga kjósendahópa, svo sem
hvíta verkamenn, fyrir kosningarnar
í nóvemberbyrjun. Þetta skýri hvers
vegna framboð McCain reyni nú að
útmála Obama á þann veg að hann sé
ekki „einn af okkur“, með þeim orð-
um að þar fari fulltrúi hinnar mennt-
uðu, frjálslyndu elítu, fyrrverandi
kennari við Harvard-háskóla, sem sé
ekki í tengslum við þorra kjósenda.
Að mati Gordon er hér á ferð svip-
uð aðferðafræði og þegar reynt var
að sannfæra kjósendur um að demó-
kratinn John Kerry, forsetafram-
bjóðandi demókrata 2004, væri ekki
nógu mikill ættjarðarvinur og úr
takti við þorra Bandaríkjamanna.
Á þessari stundu megi líta svo á að
Obama þurfi að tapa kosningunum,
enda hafi hann haft forskot, að vísu
mikmikið, í nær öllum könnunum.
Obama hafi yfirhöndina í ýmsum
mikilvægum fylkjum, svo sem í Penn-
sylvaníu, Ohio og Michigan, auk þess
að eiga góða möguleika í Virginíu og
Colorado.
Þá megi í þessu samhengi benda á
ýmis líkindi með kosningunum nú og
Forsetakosningarnar munu
snúast um persónu Obama
Morgunblaðið/Kristinn
Ráðgjafi Philip H. Gordon er náinn ráðgjafi Baracks Obama í utanríkismálum. Gordon, sem heldur erindi í Háskóla
Íslands í dag, ítrekar að hann sé hér að viðra eigin sjónarmið, enda ekki beinn þátttakandi í framboði Obama.
14 MÁNUDAGUR 11. ÁGÚST 2008 MORGUNBLAÐIÐ
VIÐSKIPTI/ATHAFNALÍF
Spurður hvort ef til vill sé að
vænta minni breytinga með nýj-
um forseta en einhverjir kynnu
að ætla leggur Gordon áherslu á
að núverandi Bandaríkjaforseti
og Barack Obama sjái heiminn
gerólíkum augum. Hitt sé þó rétt
að stjórn George W. Bush hafi
fært sig inn á miðjuna á síðara
kjörtímabili sínu. Stefnubreyting
stjórnarinnar í málefnum Írans
sé þar eitt margra dæma.
Mörg aðkallandi vandamál,
svo sem losun gróðurhúsa-
lofttegunda og útbreiðsla
kjarnavopna, kalli á nýjar
áherslur í utanríkismálum sem
koma muni fram í stefnu Obama,
nái hann kjöri í haust.
Færst til miðjunnar
Eftir Sigrúnu Rósu Björnsdóttur
sigrunrosa@mbl.is
GENGI krónunnar heldur áfram að sveiflast í takt
við fréttir af alþjóðlegum fjármálamörkuðum.
Gengisvísitalan fór yfir 162 stig síðasta föstudag en
endaði daginn í 159,7 stigum og hafði þá styrkst um
0,55%. Lægsta gildi vikunnar var nálægt 155 stig-
um og búist er við því að krónan verði áfram veik og
sveiflukennd.
„Við eigum von á því að krónan haldi áfram að
sveiflast mikið og gengisvísitalan komi til með að
sveiflast í kringum 155 stig, fram á næsta ár.“ segir
Edda Rós Karlsdóttir, forstöðumaður greiningar-
deildar Landsbankans.
Gæti létt á krónu upp úr áramótum
Bráðabirgðatölur frá Hagstofu Íslands, sem birt-
ar voru í síðustu viku, sýndu 18,2 milljarða við-
skiptahalla í júlí og hann hefur að sjálfsögðu áhrif á
krónuna.
„Það eru erfiðleikar við að fjármagna bæði hall-
ann og bankana og þess vegna er svo mikilvægt að
vöruskiptin snúist við. Og við vonumst til að sjá það
um áramótin, sem er þá mjög hraður viðsnúningur
og kemur til með að létta mjög þrýstinginn á krón-
una.“
Úrvalsvísitalan hefur gjarnan fylgt krónunni eft-
ir í gegnum súrt og sætt en hefur nú verið á uppleið.
Edda Rós segir uppgjör yfirleitt hafa staðist vænt-
ingar auk þess sem búið sé að vinda töluvert ofan af
skuldsetningu sem var á bak við hlutabréfin.
„Sumir þurftu einfaldlega að selja þegar krónan
féll, til að uppfylla kröfur um eigin fé. Ég held þetta
sýni bara merki þess að sú fylgni sé að verða búin.“
Torfær leið að jafnvægi
„Það hefur orðið eðlisbreyting á stöðu alþjóð-
legra efnahagsmála. Nú erum við í auknum mæli að
takast á áhrif lausfjárkreppunnar á raunhagkerfið.
Það sama mun gerast hér.
Ég geri ráð að krónan sé komin út úr þessum
veikingarfasa, þó ég ætli ekki að gefa út vottorð á
heilsufar krónunnar,“ segir Edda Rós. Hún segir
hilla undir jafnvægi, en leiðin þangað sé torfær.
Edda Rós segir erfitt að spá um framtíðina þegar
við erum jafnháð því hvernig alþjóðlegir vindar
blása. Þar séu bankar enn að draga vandamál upp
úr koffortunum sem valdi almennum titringi og
vandræðum á fjármálamörkuðum og nær ómögu-
legt að sjá það fyrir.
Krónubréf fyrir 15 milljarða voru á gjalddaga á
föstudaginn og eins eru 5 milljarðar á gjalddaga í
dag.
Krónan að komast
út úr veikingarfasa
Morgunblaðið/Kristinn
● HLUTABRÉFAVÍSITÖLUR í Banda-
ríkjunum náðu sér vel á strik síðast-
liðinn föstudag í kjölfar lækkunar á
olíuverði. Þannig hækkaði til að
mynda Dow Jones-vísitalan um tæp
2,7% og fór þar með langleiðina í að
vinna upp þá lækkun sem orðið
hafði í vikunni. Bæði S&P og
Nasdaq-vísitalan hækkuðu svipað.
Olíuverð hefur haldið áfram að
lækka á heimsmarkaði, m.a. vegna
styrkingar dollarans gagnvart helstu
gjaldmiðlum. gretar@mbl.is
Jákvætt fyrir hluta-
bréfamarkaðinn
● HAGVÖXTUR á Ítalíu var neikvæð-
ur um 0,3% á öðrum fjórðungi þessa
árs, sem er versta þriggja mánaða
útkoman þar í landi í fimm ár. Er
þetta í annað skiptið á síðustu níu
mánuðum sem þriggja mánaða hag-
vöxtur er neikvæður á Ítalíu.
Í frétt á fréttavef BBC-fréttastof-
unnar segir að hagfræðingar segi að
þessi þróun á Ítalíu sé í samræmi við
það sem sé að gerast í hagkerfum
heimsins, jafnt í Evrópu sem vest-
anhafs og víðar.
Tölur um hagvöxt á evrusvæðinu
verða birtar í vikunni. gretar@mbl.is
Ítalskt efnahagslíf
á leið í lægð á ný
ERLENT
Reuters
Áhætta Demókratinn Barack Obama fékk konunglegar viðtökur í Berlín á
dögunum. Með ræðu sinni þar tók frambjóðandinn töluverða áhættu.