Náttúrufræðingurinn

Ukioqatigiit

Náttúrufræðingurinn - 1960, Qupperneq 20

Náttúrufræðingurinn - 1960, Qupperneq 20
14 NÁTTÚRUFRÆÐ1 N GU R I N N Á þessari tilraun í öllum einíaldleik liennar og svo hitamælinum, sem Galilei hafði gert frumdrögin að, byggðist framar öðru sú al- gera endurskoðun veðurfræðinnar, sem nú var framundan og hefur staðið fram á þennan dag. Nú var á ýmsum stöðum farið að fylgjast með daglegunr breytingum loftþyngdar og liita ásamt vindum og vætu, en síðan var farið að bera þessar athuganir saman. Af því leiddi nýja lærdóma og ný viðfangsefni, senr kenndu mönnum fleiri og fleiri af hinum margbrotnu lögmálunr veðráttunnar. Nú skal ég gera stuttlega grein fyrir einni og raunar ekki ómerki- legri hugmynd, sem þessar strjálu veðurathuganir leiddu af sér þegar í lok 18. aldar. Nálægt 1780 var uppi í Frakklandi líffræðingurinn mikli Lanrarck. Hann komst í kynni við veðuratlruganir og þóttu þær svo girnilegar til fróðleiks, að hamr einsetti sér að koma upp kerfi slíkra athugana í Frakklandi. Hann fékk í lið með sér stærð- fræðinginn Laplace og fleiri mæta menn, þeirra á meðal efna- fræðinginn Lavoisier, sem útvegaði nokkrar af loftvogunum, sem notaðar voru. í ritum Lavoisiers er að finna atlrugasenrd um Jrað, að æfður eðlisfræðingur eigi að geta sagt fyrir veður einn eða tvo daga fram í tímann, ef hann hefur góðar og reglulegar veður- atlruganir á að byggja. En hvernig átti þá að safna saman veður- skeytunum og dreifa veðurspánum með svo miklunr lrraða, að spárnar kæmu að gagni? Ekki voru loftskeytin þá konrin til sög- unnar, ekki einu sinni ritsíminn. En bjartsýnir nrenn voru ekki ráðalausir þá fremur en nú. Þegar á 17. öld var fundið upp merkjakerfi til þess að senda skeyti langar leiðir gegnum keðju af nrerkjastöðvum. Þetta var því eins konar sjónvarp, Jrví að auð- vitað varð að sjást á milli stöðvanna. Upp úr 1790 hafði franskur maður, Chappe að nafni, endurbætt Jretta kerfi svo, að í ágúst 1794 var t. d. sent skeyti frá Lille til Parísar á þennan hátt, um 300 km leið. Og nú kom maður að nafni Romme fram nreð uppá- stungu um að nota þessa aðferð til að safna stormfregnum og senda síðan út um landið. Þarna má heita, að þeir Lavoisier og Ronrme hafi fullskapað lrugmyndina um veðurþjónustu eins og lrún gerist nú á dögum. En fyrirætlanir þeirra félaga mættu erfiðleikum. Hinn 8. maí 1794 var Lavoisier leiddur undir fallöxina vegna stjórrrmálaskoð- ana. Um þann atburð var síðar sagt: „Það lröfuð tók af á snöggu
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.