Náttúrufræðingurinn - 1970, Blaðsíða 6

148
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN
fyrir hendi um kjörgróður hreindýra og beitarvenjur þeirra. Þó
hefur ein greinargerð birzt um þetta efni (Sturla Friðriksson, 1960).
Plöntuval lireindýra hefur verið allmikið rannsakað erlendis, en
við önnur skilyrði en hér eru, og með tarnin eða hálftamin dýr.
Er óvíst, að hve miklu leyti þær niðurstöður eiga við íslenzkar
aðstæður og íslenzk hreindýr.
Var því lögð áherzla á að afla gagna um plöntuval hreindýranna.
Var það gert með því að taka sýni úr meltingarfærum (munni og
vömb) dýra, sem felld voru í þessum tveimur rannsóknaferðum,
og dýra, sem felld höfðu verið í leiðöngrum frá Tilraunastöðinni
í meinafræði á Keldum, sem farnir voru undir forystu Guðmundar
heitins Gíslasonar, læknis, árin 1965 og 1967. Nokkur sýni
tóku ýmsir veiðimenn eftir beiðni. Alls voru rannsökuð vambarsýni
úr 86 dýrum og munnsýni úr 7 dýrum, sem safnað var í ágúst öll
árin. Vigtanir á hreindýrum voru gerðar af starfsmönnum Tilrauna-
stöðvarinnar á Keldum.
Hreindýratalning Iiefur verið framkvæmd af Landmælingum Is-
lands undanfarin fimrn ár. Er talið úr flugvél og á þann hátt, að
teknar eru ljósmyndir af stórum hreindýrahópum, en dýrin talin
í litlum hópum. Af ljósmyndunum er auðvelt að telja dýrin og
jafnvel greina á milli kálfa og fullorðinna dýra. Án efa er þessi
aðferð hin öruggasta, sem til er við talningu villtra hreindýra og
raunar hin eina, sem kemur til gréina.
Talningin hefur alltaf verið framkvæmd á tímabilinu 1,—20. júlí.
III. HREINDÝRASLÓÐIR
Lanclslug og gróðnr
Landið á milli Jökulsár á Fjöllum að vestan og Jökulsár í Fljóts-
dal og Lagarfljóts að austan er að mestu háslétta. Upp af henni
rísa einstök fell og hryggir, einkurn vestan og norðan til. Jökulsá
á Brú og Jökuldalur skipta svæðinu í tvennt, og eru Möðrudals-
öræfi, Brúaröræfi og Jökuldalsheiði að vestan, en Vesturöræfi,
Fljótsdalsheiði og Fellaheiði austan Jökulsár.
Jarðmyndanir þessa landshluta teljast til grágrýtismyndananna.
Vestan til er móberg og grágrýti yngri grágrýtismyndunarinnar, en
austurhlutinn telst að mestu til eldri grágrýtismyndunar.