Samvinnan


Samvinnan - 01.09.1950, Blaðsíða 28

Samvinnan - 01.09.1950, Blaðsíða 28
Illlllllllllll ISMAEL EINEYGI Smásaga eftir ALEXANDRE ARNOUX iiiiiiiiiiiiiiiiii Ismael fæddist í skítugasta úthvcrfi Bagdað- borgar. Það var á dögum hinna miklu kalífa, fyrir mörgum öldum síðan. Friður sé með sál hans! Saga hans er þrungin uppbyggilegum læidóm. Já, bræður mínir, jafnvel fyrir hina kristnu hunda. Ismaél hafði hlotið auknefnið Eineygi, þótt, satt bezt að segja, engin örkuml væru á kropp hans að kenna. Faðir hans og frænd- garður allur, sem allt voru atvinnubetlarar, báru viðurnefni eins og Eineygur, Bægifótur og Kýlafýla, nöfn, er tengd voru líkamslýt- um, sem þeir í fyrstu höfðu gert sér upp, en þurftu nú varla lengur að leika, því að órofa vani er faðir hinnar fullkomnu blekkingar. Einn foreldra hans, kallaður Feigur í Fjör- brotunum, lézt á aldarafmæli sínu, þegar bandóður tarfur reif hann á hol og tætti úr honum iðrin. í stytztu máli sagt: Ismaé'l Eineygi var heilskyggn á báðum augum og fékk að föðurleifð örugga betláraiðju, sem stóð á gömlum merg og naut ágætra við- skiptavina. Það var metnaðurinn, sem steypti hcrium í glötun. Þegar barnshönd hans hafði teygt fram bttlaraskálina bernsku hans á enda, þá fann hann skyndilega hjá sér köllun til yfirgrips- ineira starfssviðs. Hann uppgötgvaði, að sál- ina hungraði í athafnir. Hann fann sig lost- inn svíðandi smán þess, að hafa ekki ofah af tyrir sér með vinnu eigin handa, ein- hverjum djarfmannlegum, harðsóttum starfa, ifm kryddaður væri göfugri áhættu. Hann ákvað að gerast þjófur. Ismael hóf ætlunarverk sitt með því að hhupla frá smæstu lontunum í strætanna straumi, auvirðismönnum og kaupmöngur- um. Seinna stóð hann á fjölförnum vegamót- um og goggaði til sín pyngjur vegfarenda, svo brauzt hann inn í hús,. sem yoru í góðri gæzlu, og loks gerðist hann foringi ræningja- riðils, er veitti atlögu úlfaldalestum á vegum úti. Þá var það, að hann öðlaðist þá hug- sjón, að ná undir sig sjálfum fjársjóðum kalifans. Því að ágirnd hans jókst með vel- gengninni, og einhvers konar kitlandi sóma- tilfinning forbauð honum að takast á hend- ur nokkuð, sem neðar væri sæmd og lofstír, er hann hafði unnið sér í héraðinu. Ismaél var tuttugu og fimm ára gamall, þegar þessi háleita ætlun festi rætur í heila hans. Mánuðum saman þreifaði hann fyrir sér um allt varðandi þetta. Hann sat löngum í kaffistofunum og blandaði geði við varð- liðsmennina, er gættu fjársjóðanna. Hvíldar- liust var hann snuðrandi hér og þar, njósn- andi um varðskiptin og setti á sig allt, er snerti inngönguna og útgönguna. Kisturnar, hlaðnar gulli, gimsteinum og perlum, hvíldu 28 í djúpum neðanjarðarhvelfingar nokkurrar, SC*V". læst var þrem bronshurðum, og lá undir tun.i, er girtur var sjö virkisgörðum. Ismaé'l viðurkenndi, að það væri óðs manns æði, að láta sér detta í hug innbrot á slíkum stað. En þar eð Guð hafði gætt hann þolinmæði og harðfylgni, í einu orði sagt, öllum dyggðum starfa hans, lét hann alls ekki af ákvörðun sirmi. Okkar er nú að aðgæta, hvernig hann kom ár sinni fyrir borð. Það fyrsta, sem hann gerði, var að hverfa frá umhverfi sínu árlangt, svo að andlit hans og yfirbragð mætti gleymast. Allan þennan tíma dró hann fram lífið á smáhnupli. Að árinu liðnu tók hann sér nafnið Abdúl Skyggni og birtist aftur á sjónarsviðinu. Fyr- ir atbeina örlítillar þóknunar, eins og heið- arlegt og sjálfsagt var, réðu liðssmalarnir hann sem liðsmann í varðlið fjársjóðanna. Hrottalegur agi herþjónustunnar skelfdi hann ekki hót. Smám saman vann hann sér trúnað, stig af stigi. í réttri röð var hann kvaddur frá fyrsta virkisgarði til hins sjö- unda, hlaut síðan stöðu í turninum miðsetta, sem líktist öxli í kyrrstöðu sjö boga hjóli. Reglufesti hans og grandvarleikur komu hon- um í hylli hjá gæzlustjóra kistanna, er veitti honum embætti gæzlustjóra fyrstu hurðar, síðan annarrar. Þá stóð honum enginn ofar í trúnaði vezírsins, að Múhameð einum und- anskildum, en hann var áttræður öldungur, sem trúað hafði verið fyrir fimm lyklum þriðju og síðustu hurðar. Ismaél hafði fyllt fjóra tugi aldursára sinna, er hann hafði komizt svo langt í þessari seinvirku klófest- ing embættanna. Enn þá beið hann ára- tug eftir andlát Múhameðs gamla. Þrátt fyrir græðgi sína rasaði Jiann aldrei um ráð fram. Bara að hann hljóti umbun þeirrar hógværðar á degi dómsins, er Drottinn vegur athafnir hans á metaskálum þeim, er aldrei síga undan skiknum höfga. Loks lognaðist Múhameð út af, og Abdúl sonur. Ismaéls, tók við embætti hans í lok aldarfjórðungs trúlyndrar þjónustu og þrályhdrar þolin- mæði. Þegar gæzlustjóri kistanna, ..að lokinni I helgiathöfn eftir fornri venju, afhenti hon- um lyklana fimm fór um Ismaél sá fagnaðar- skjálfti, að honum sýndist sólin skoppa á turnbroddinum eins og gljáfægð sortulyngs- kúla skoppar á bikaraspilsoddi. Hann lokaði augunum og mxlti fram þennan fornhelga eiðsstaf, sem stílaður var á einhverri æva- fornri mállýzku og skuldbatt hinn eiðssvarna enn ægilegar einmitt vegna þess,. að merking orðanna var löngu glötuð, og engihn vissi nú framar undir hvað var verið að játast. Þetta sama kvöld lauk hann upp dyrunum. Þarna stóð hann sokkinn í hugsanir sínar og virti fyrir sér fjársjóðina, sem hann hafði fórnað ævi sinni fram á haust fullorðins- áranna. Beiskjusár þunglyndistregi reyrðist um hjarta hans. Þó þurfti hann nú ekki ann- að en að fylla pokana af gulli þessu, rúbin- um þessum og perlum, sem í ljóma sínum endurvörpuðu skini olíulampans í þúsund- um Ijósbrota. Hann minntist þeirra tíma, þegar hann, einn alræmdasti pörupiltur Bagdaðstræta, fór ruplandi hendi um búðar- gluggana, minntist launsátranna bak við rok- sandshólana, undir heiðum stjörnum. Ofur- þungi þjónustuáranna lagðist á hann eins og kæfandi farg. Hann reyndi að hverfa aft- ur í liðna ævi og leitaðist við að endurfinna ástríðufuna og einbeitni æsku sinnar. En árangurslaust. Hann lét svalandi straum perlanna leika um greiparnar, og hugrenn- ingar hans voru beiskju blandnar: „Úr ágætum dúki hef ég saumað fimmtíu skjóður, sem ég gæti leynt undir skikkju minni. Kenniorðið tryggir mér óhindraða út- göngu. Hvern skyldi gruna mig? I einu vet- íangi gæti ég orðið auðugur maður. Eg gæti öðlast sigurgleði þess, að hafa með bragðvísi minni heykt niður kalífavaldinu. Og samt sem áður hika ég. ... ég, mannskræfan. ... Undir oki þessara inniverka, þessa aga og þessarar ráðvendni hef ég gamlast. Nú er svo komið, að gríman er gróin í andlitsskráp- inn. Abdúl skyggni hefur gegnsýrt Ismaél Eineyga og svipt hann sjálfsvildinni. Við endimörk erfiðleika minna hef ég ekki sinnu til þess að sópa til mín gróðanum. Viljans hvassa egg er slævð. Allah setti mig í sess þjófsins í skipan sköpunarverksins, og nú megið þið líta mig — manninn ráðvanda. Vegna þess að ég hef útnýtt líf mitt, er ég ekki verðugur þess að njóta ávaxtanna. Eftir langa íöstu eru dregnar úr mér tennurnar andspænis hlöðnum borðum. Er þetta rétt- lætið? Eg get eklci skilið það. Allah hefur látið mig, einfaldan og fávísan, fæðast í allt of margflókinni veröld." Síðan lokaði Ismaél þessari fimm skráa hurð. í dögun morguninn eftir, er hann hafði keypt snæri af kaðlara nokkrum í einu úthverfanna, því að nú gat hann ekki framar hnuplað svo miklu sem spottaögn, gekk hann út úr borginni og hengdi sig í háu tré. Svona er sagan, eins og hún var mér. sögð og ég segi hana nú. Eigi það við, að draga af henni siðspekilegar ályktanir, l.eyfi ég mér að lata mér upplýstari mönnum eftir þá önn. Hvað mér við kemur, þá hef ég-ekki meira að segja. Á. J. þýddi. iHtleriithaia rétt fyrir sér? Þegar við byggjum hús, byrjum við á því að grafa fyrir grunninum og steypa undirstöðurnar. í Japan fara menn öðru vísi að. Fyrst eru settar upp stoðir þær, sem bera uppi þakið, en síðan eru veggirnir . reistir. Japanir nota verkfærin öðru vísi en við. Þeir hefla með því að draga hefilinn að sér, sögina draga þeir upp á við, og skrúfur og skrúf- ur og borara snúast til vinstri. Þeg- ar Japani kemur inn í hús, dregur hann skó af fótum sér, en hattinn hefur hann á höfðinu. Hann sezt áður en hann heilsar, les bók þann- ig, að hann byrjar aftan á henni og les frá hægri til vinstri. Okkur virð- ist Japanir fara öfugt að öllu. En Japanir segja hið sama um okkur.

x

Samvinnan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Samvinnan
https://timarit.is/publication/340

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.